In Re: kijkt Hard//hoofd vanaf een afstandje naar actuele zaken. Simone Peek volgt op Twitter de Russische variant van #zeghet en krijgt kippenvel.
In Rusland is de meest adequate respons op een gebeurtenis vaak ‘Haha! ☹. Met de nadruk op ☹.
Ik ken een Fins meisje van één meter vijftig dat we de bijnaam Taxipuncher hadden gegeven nadat ze in Moskou een taxichauffeurs neus had gebroken toen hij bij wijze van betaling zijn hand op haar borst had gelegd. Het verbazingwekkende was niet dat de chauffeur aan haar had gezeten. Dit viel te verwachten; ‘s nachts alleen met een man meerijden kent zijn risico’s. Het was haar reactie die opzien baarde. De friemelaar had het niet aan zien komen. Haha! ☹.
Als ik in Moskou met vrouwen onder elkaar in het café zat duurde het meestal niet lang voor het onderwerp ‘zelfverdediging’ ter sprake kwam. Soms haalden we onze wapencollectie boven tafel – de middelen waarmee we ons veilig genoeg hadden gevoeld om ‘s avonds alleen naar het café te komen.
Veel vrouwen droegen pepperspray bij zich. In de jachtwinkel kost een busje vier euro. De roze ‘vrouweneditie,’ die eruitziet als lippenstift, is acht euro. Eens kwam een vriendin binnen met rode vlekken om haar ogen. Haar pepperspray had gelekt in haar tas, ze had haar hand in haar tas gestoken om iets te pakken en daarna haar gezicht aangeraakt. Ik raadde haar een ziploc-zakje van de IKEA aan.
Met kippenvel volgde ik afgelopen week de nieuwe hashtag op de Russische sociale media: #яНеБоюсьСказать, #nietbangomtezeggen, de Russische variant van #zeghet. De Russische vrouwen hebben ongelofelijk veel te zeggen.
‘Veel van de verhalen beginnen op jonge leeftijd, wat aantoont hoe structureel de kwetsbaarheid van vrouwen in de voormalige Sovjet-staten is.’
De Oekraïense journalist Nastia Melnitsjenko opende de actie op 5 juli met een post over haar ervaringen met ongewenste intimiteiten en mishandeling. Het begint op haar zesde. Toen een vriend van de familie haar telkens op schoot trok en ze weigerde hem op zijn mond te zoenen werd ze onbeschoft genoemd. Veel van de verhalen beginnen op jonge leeftijd, wat nogmaals aantoont hoe structureel de kwetsbaarheid van vrouwen in de voormalige Sovjet-staten is.
Ik lees het verhaal van een Moskouse kennis op Facebook. Zij was zes toen ze in het ziekenhuis lag en een briefje kreeg van de jongen in het bed naast haar: ‘Meisje, ik wil je naakt zien en neuken.’ Haar handen trilden teveel om de rest te kunnen lezen. Ze schreeuwde en lachte hem uit, met de nadruk op ☹. Ze was doodsbang.
De ervaringen van de Russische vrouwen zijn wrang en soms absurd voor een Nederlandse lezer. Zoals het berichtje van een meisje dat op haar elfde in de klas zat toen ze zag dat de conciërge zich achter de half geopende deur stond af te trekken. Ze werd niet geloofd en kreeg straf toen ze het aan de meester vertelde.
‘Ik liep ‘s avonds alleen over straat, dat is dom, ik weet het, maar toen…’
Volgens online nieuwsplatform Meduza (‘The real Russia, today’) is het wantrouwen van volwassenen symptomatisch. Net als het schuldgevoel dat in veel berichten terugkomt - ‘Ik liep ‘s avonds alleen over straat, dat is dom, ik weet het, maar toen…’
Zoals bij het #zeghet-initiatief in Nederland zijn ook de Russische reacties niet allemaal begripvol. Er wordt de delers exhibitionisme verweten, en negativiteit: ‘Waren er in het leven geen positievere momenten? Waarom heb je het daar niet over?’ In Rusland wordt veel geleden. Ook mannen zijn daar veel vaker slachtoffer van geweld dan Nederlandse mannen. Het is de norm, net als de vrouwelijke wapencollectie.
Leef er maar mee, is de vooraanstaande perceptie geweest. Nu ben ik voorzichtig optimistisch: het openen van dit humane debat in Rusland, geen politiek, zou de Russische bevolking een geweldige beloning kunnen opleveren: de eigenwaarde die ze tot nu toe met oorlogen hebben proberen te bevechten.
Foto van Nastia Melnitsjenko, via Facebook.
