Asset 14

Disaster porn

In Re: kijkt hard//hoofd van een afstandje naar actuele zaken. Deze week leest Miriam alles wat ze kan vinden over de revolutie in Oekraïne.

Mijn moeder is nooit ergens van op de hoogte. Dat vindt ze zelf, en het is ook haar eigen keus. Ze leest enkel dat gedeelte van de krant dat gaat over de niet al te enerverende regio van Frankrijk waar mijn ouders wonen; het avondnieuws vermijdt ze zoveel mogelijk, omdat ze niet kan slapen van “die ellende”. Ze is niet op de hoogte en wil dat ook niet zijn. Omdat ze er toch niets aan kan veranderen, zegt ze, en dat klopt. Maar is dat een valide argument? Lang vond ik van niet. Ik kon mijn onbegrip over zoveel ‘doelbewuste onwetendheid’ niet altijd voor me houden en ging soms met haar in discussie, toen ik nog wat jonger en wijsneuzeriger was. Ik vond het niet alleen onbegrijpelijk, maar bijna ook egocentrisch.

Mijn moeder kreeg begin deze maand, uiteraard zonder het zelf te weten, onverwacht enige bijval van ieders favoriete huis-tuin-en-keukenfilosoof Alain de Botton, die op de site van zijn nieuwe hobbyproject The Philosophers Mail (een parodie op The Daily Mail) de blogpost ‘Kiev is in flames and I don’t care’ plaatste, geschreven toen Kiev nog letterlijk in brand stond. Het land wankelde aan de rand van de afgrond, “[a]nd yet you don't care. […] Not because you are bad, but because you are somewhere else. You can't take it on board. This isn't your struggle; you're needed elsewhere on subjects that, while they're tiny in the grand scheme of things, matter a lot within your context.” Bas Heijne had het ook gelezen en refereerde eraan in zijn column in NRC Handelsblad, afgelopen weekend. Hij begreep de boodschap van de Botton (“Betrokkenheid laat zich niet opleggen”), maar was het er niet mee eens: “Het nieuws maakt je murw, het verhaal erachter juist niet. Het beeld stompt misschien af, de nieuwsstroom maakt wellicht passief […] maar achtergrondverhaal en beschouwing doen eerder het tegenovergestelde.”

Ik heb mijn moeders voorbeeld nooit kunnen volgen. ‘Nieuwsjunkie’ is een zware term, maar ik ben graag op de hoogte, en gebruik daarvoor een krant, een paar tijdschriften, talloze feeds, Twitter en Radio 1. Kiev heb ik (‘uiteraard’) zoveel mogelijk op de voet gevolgd.

Naast de blogpost van de Botton las ik afgelopen week ook een artikel op het Amerikaanse Politico met de wellicht nog wrangere titel ‘The day we pretended to care about Ukraine’. De schrijver ging nog een stap verder dan De Botton: de crisis in Oekraïne begon de vorm van clickbait te krijgen. De revolutie als ‘apocalypsticle’. Een land dat de meesten van ons niet eens op de kaart zouden kunnen aanwijzen (en in het geval van Amerikanen geloof ik dat direct) werd nu door iedereen ‘gevolgd’ via social media en nieuwssites; de Hieronymus Bosch-achtige foto’s van de gebeurtenissen op Maidan werden gretig beklikt en gedeeld, en de ‘why?’ werd hierbij vervangen door ‘whoa!’. Kiev had de status van een kattenplaatje gekregen, met ditto virality. “Ask not what Buzzfeed can do for Ukrainians, but what dying Ukrainians can do for Buzzfeed.

Zo cynisch had ik het nog niet bekeken, maar ik begon me direct af te vragen of ik me hier ook schuldig aan maakte. In een mailwisseling met vrienden deelde ik immers ook gretig een link naar foto’s van het slagveld, waarvan ik zelf amper kon geloven dat ze niet van een filmset afkomstig waren. “We seem to get off on destruction as a visual experience, removed from participation and consequence”, schreef Politico. Was ik me onbewust aan het verlekkeren aan ‘disaster porn’?

Opeens wist ik niet meer zo goed hoe zuiver mijn eigen intenties waren. Was ik werkelijk begaan met de Oekraïners, voor zover je begaan kan zijn met de bevolking van een land dat je nooit bezocht hebt, of was het de nieuwsjunk in mij die z’n wekelijkse fix nodig had? Waarom vond ik het eigenlijk nodig om overal zo van op de hoogte te zijn? “En waarom Oekraïne en niet Venezuela?” vroeg een vriendin. Tja… en waarom Venezuela en niet Syrië? Of Egypte, waar het ook nog steeds hommeles is?

En waarom niet gewoon helemaal niks: krant wegleggen en laptop dichtklappen en een boek lezen, bij voorkeur een boek waarin niets gebeurt? Omdat, eerlijk is eerlijk, ik me dan schuldig voel. Blijkbaar ben ik iemand die zich beter voelt over zichzelf als ze zich op de hoogte stelt van andermans ellende. Maar waarom? Om vooral maar niet onwetend te zijn? Een onthutsend idee. Dát is pas egocentrisch.

Ik troostte mezelf met de laatste woorden uit Bas Heijnes column. Want goede journalistiek "[geeft] diepte en verschaft inzicht, ook in onszelf." Het vergroot juist het bewustzijn over jezelf en de wereld om je heen… dat klinkt behoorlijk altruïstisch, toch?

Mail

Miriam van Ommeren

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
 Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

'Ik neem de eerste hap, dan neem jij de tweede,' zegt Sara Sadok, voor ze een hap neemt van een karameldonut. Lees meer

Hard//talk: Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Door haar eigen universiteit voor het gerecht te slepen, hoopt UvA-student Tammie Schoots de vrije en emancipatoire kern van het onderwijs te beschermen. Lees meer

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Hoe kunnen we zorgen dat een ziekte ‘gewoon’ een ziekte is en het lijden niet wordt versterkt door de denkbeelden die we eropna houden? In een tijd waarin bijna 60% van de bevolking met een chronische ziekte leeft is het belangrijk stil te staan bij hoe een ziekte-idee van invloed kan zijn op de ervaring van het ziek zijn, stelt Tiare van Paridon. Lees meer

 Geen regenboog op de refoschool

Geen regenboog op de refoschool

Jongeren op reformatorische scholen geven aan dat er in de praktijk best over verschillen in geaardheid kan worden gepraat, maar dat betekent niet dat ze zelf voor hun identiteit uit durven komen. Lees meer

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

De schrijver van deze brief ging tegelijkertijd en naar dezelfde school als de kinderen van minister Arie Slob, en leeft nog altijd met de wonden van de homofobie op die school. Lees meer

Teleurstellende feministen

Teleurstellende feministen

Vivian Mac Gillavry voert gesprekken met vrienden over de discrepantie in het feminisme tussen theorie en keuzes in het persoonlijke leven. 'De definitie van feminisme is zo breed dat het lijkt alsof álles wat met keuzevrijheid en gelijkwaardigheid te maken heeft, onder de noemer geplaatst kan worden.' Lees meer

Filmtrialoog

Kajillionaire

Redacteurs Jozien Wijkhuis, Loren Snel en Oscar Spaans togen naar de bioscoop voor Kajillionaire van Miranda July, en zagen een absurdistisch verhaal over een paar ouders dat hun dochter als verdienmodel ziet. Lees meer

Racisme, weet je nog?

Racisme, weet je nog?

We zijn een halfjaar verder en het gesprek over racisme is weer terug bij af. Waar wachten we op? De volgende catastrofe? Lees meer

 1

Antropoloog op de barricades
(David Graeber, 1961 - 2020)

Jonathan Luger eert de helaas te vroeg overleden antropoloog-activist David Graeber, door onder andere terug te blikken op Graebers inspirerende optreden bij de Maagdenhuisbezetting. Lees meer

 Nee, jijbakt er niets van!

Nee, jijbakt er niets van!

De in Los Angeles geboren illustrator Sebastian Eisenberg woont sinds kort in België. Hij ervaart hoe het is om de Amerikaanse verkiezingen vanuit Europa te volgen. Lees meer

Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

 Zij kozen níet voor deze mannen

Zij kozen níet voor deze mannen

Over iets meer dan vijf weken mogen de Amerikanen ja zeggen tegen een van deze mannen. Illustrator Veerle van der Veer toont ons de mensen die dat eerder níet deden. Lees meer

 The Notorious RBG is niet meer

The Notorious RBG is niet meer

Illustrator Pirmin Rengers maakte dit prachtige portret ter ere van Ruth Bader Ginsburg, de Amerikaanse opperrechter die afgelopen vrijdag overleed. Lees meer

 'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

Maar liefst 14.000 asielaanvragen zouden nog voor het eind van 2020 behandeld moeten zijn, zo is de doelstelling van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Lees meer

Nostalgische saus

Nostalgische saus

Onze maatschappij kent momenteel veel nostalgische oplevingen. Kunstenaar Sandra Mackus betrapt zichzelf erop dat ze in haar werk ook met het verlangen naar vroeger speelt. Hoe blijft ze authentiek en oprecht? Haar recept is verbluffend simpel. Lees meer

Heimwee in het Heilig Land - een triptiek 1

Heimwee in het Heilig Land

Lies Defever passeerde de muur tussen Israël en Palestina, en ontmoette twee volken met heimwee naar de toekomst. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan