Brieven van en naar een flat naast de derde ringweg van Moskou. Maite en Simone schrijven elkaar over van alles en nog wat. Deze week verblijft Simone in Kiev en probeert Maite via Google uit te zoeken hoe de situatie in Donetsk is.
Milaya Maite,
Wat mis ik je nu. Dat weet je wel, toch?
Terug in Kiev, wat een plek. Tegen de alleenheid heb ik een kamer in een hostel gehuurd. Vanwege de crisis in Oekraïne zit het hostel vol met jonge mensen uit Donetsk, Luhansk, Sevastopol en Odessa. Er woont zelfs een jongen die het niet meer trok in Rusland en nu probeert zijn leven hier op te bouwen.
Ken je dat verhaal over Boelgakov? Dat hij met zijn vrouw een kamer in een Kommunalka had, en dat zijn huisgenoten de inspiratie voor zijn demonen in De meester en Margarita vormden?
Hier spookt het ook. In de keuken klinkt een kakofonie van bevlogen idealen en gedachtegoed, iedereen is grenzeloos politiek geëngageerd en onvermoeibaar in discussie.
Illustratie uit De meester en Margarita
In Kiev, waar politiek verdomd veel uitmaakt en geacht wordt nog een hele hoop te veranderen, houdt iedereen er een mening op na. Van hard-liner libertarianen, nostalgische socialisten, pure nationalisten tot neofascisten; noem het maar op en ik ben het hier tegen gekomen.
Gisteren in de lift vroeg een jongen nonchalant: 'Hè, weet jij niet waar ik een kopietje van Mein Kampf op kan pikken?'
Negentien jaar was ‘ie, misschien stond ie stoer te doen. Maar in de barre situatie dat mensen toevlucht zoeken in allesomvattende ideologieën, terwijl zich hier geen recente denker meer aan waagt, lijken sommige mensen alles aan te grijpen.
Ondertussen staat het land op zijn kop.
Beelden van de oorlog die geen oorlog heet, kleuren ieder televisiescherm. Tanks, bataljons, explosies… De beelden, verhalen en herinneringen voeden het allemaal, want in Kiev is het eigenlijk best rustig nu.
De eigenaresse van het hostel ziet alles met lede ogen aan. Ze is Russische, vijfendertig jaar geleden getrouwd met een Oekraïner en geboren in Novosibirsk. Trots toont ze me foto’s van het operahuis en de nieuwe brug die Poetin eigenhandig is komen openen.
‘Zo’n mooie stad,’ keuvelt ze, terwijl ze met haar mollige vingertjes door de Google-zoekresultaten scrolt.
Wanneer ik haar vertel dat ik volgende week naar Moskou ga, kijkt ze vrolijk. Ze heeft genoeg kritiek op Rusland gehoord de afgelopen tijd en is blij dat ik heen en weer reis alsof er niets aan de hand is.
‘Vertel ze daar dat we in Oekraïne allemaal zo slecht nog niet zijn,’ zegt ze opgewekt.
‘Ik hoop voor iedereen hier dat het ooit weer goed komt tussen Rusland en Oekraïne,’ antwoord ik onhandig.
‘Oh Simone,’ haar gezicht betrekt direct weer.
‘Dat gaat nog heel, heel lang duren.’
Do zvidanya,
Simone
______________________________________________________
Lieve Simone,
Ik mis jou ook en soms maak ik me een beetje zorgen vanwege alle nare krantenberichten en de ellende op mijn tv-schermpje. Oorlog doet gekke dingen met mensen, en helaas doen gekke mensen dingen met oorlog. Maar fijn om te horen dat het relatief veilig is in Kiev!
Ik googlede net even op ‘Donetsk’ om te kijken hoe het daar nu eigenlijk is. Tot mijn verbazing plopten er ook Wikipediapagina’s over de net uitgeroepen volksrepublieken op. Hoe kun je in een totaal onoverzichtelijke en in een mist van propaganda gehulde crisis nog een neutraal artikel voor een encyclopedie schrijven, vraag ik me af. Wie houdt dat in de gaten? Is er een Wikipedia-beheerder met als taak de neutraliteit te waarborgen? Iemand die beslist wat waarheid is in een storm van leugens? Vraag me niet waarom, maar ik stel me nu een dikkige man met een grote bril en heldere baby-ogen voor, die met een spinnend katje op zijn schouder vanuit een kleine zolderkamer alle Wiki’s als bij toverslag aanpast naar volkomen neutrale uiteenzettingen. (Dat komt vast door jouw Boelgakov-referentie.)
Of is Wikipedia eigenlijk ‘pro-Westers’, omdat het moederbedrijf in San Francisco is gevestigd? De Russische overheid is hier kennelijk van overtuigd, want die wil een eigen versie van de encyclopedie. De website van de Russische Boris Yeltsin Presidential Library verklaart het plechtig:
'Integration of unique materials on the regions in a single electronic encyclopedia will allow to objectively and accurately present the country and its population, the diversity of the state, the national system of Russia.'
Objectiviteit is al net zo’n verraderlijk woord als onafhankelijkheid.
Simone, de veelheid aan felle meningen, het engagement en de ruzies die bij de crisis daar horen, worden als de pluisjes van een paardebloem voorbij de Oekraïense grenzen geblazen. Ik was hier laatst bij een debat over de internationale reacties op de Russische annexatie van de Krim. Zelden heb ik zo’n spanning gevoeld in het publiek. 'De volgende keer neem ik rotte eieren mee!' riep een boze lange man richting één van de sprekers.
Gelukkig blijft het hier bij de wens rotte eieren te gooien. Kom je gauw terug?
Liefs,
Maite
-
Freelance journalist Simone Peek (1988) woont in Moskou, Maite Karssenberg (1989) in Amsterdam. Ze waren nog guppies toen ze elkaar leerden kennen en hebben nog steeds geen idee hoe de wereld in elkaar zit, maar vinden het wel leuk om erover van gedachten te wisselen.
