Asset 14

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Bart van der Zeijden keek met lede ogen toe hoe rechts er vandoor ging met de verkiezingszege. Hoe kan het dat in een tijd van ongekende nationale en internationales crises de linkse partijen optimistisch bleven in hun campagne? Hij vindt dat het tijd is voor de linkse politiek om te worden als de burgers die zij vertegenwoordigt: boos.

Voor iedereen die links is, moet dit een rampzalige tijd zijn. Na decennia aan rechtse kabinetten – met desastreuze crises als gevolg – zien we toenemend gefrustreerde groepen aan de onderkant van de sociale ladder. We zien complottheorieën die het debat verstommen, slachtoffers van rechts beleid die naar nog rechtsere partijen als de PVV en FvD worden gesleurd, en een links ‘blok’ dat hier machteloos tegenover staat. Het gevolg? Links is kleiner dan ooit, terwijl het zetelaantal van JA21, FvD en de PVV bij elkaar blijft toenemen. 

De rechts-populistische verhaallijn waarin een tegenstelling tussen ‘de gewone burger’ en ‘de linkse elite’ wordt gecreëerd, is zich steeds meer gaan wortelen in het publieke debat, tot dusdanige mate dat veel mensen er instinctief in zijn gaan geloven. JA21, FvD en de PVV hebben voor ieder probleem een voorgekauwd antwoord: je levert veel geld in, maar lijkt weinig van de overheid terug te krijgen? Dat komt omdat alles in de bodemloze putten genaamd ‘de buitenlanders’ en het ‘klimaatsprookje’ wordt gestort. Je voelt je niet gehoord? Dat komt omdat de overheid niet met jou, de ‘Nederlandse burger’ bezig is, maar enkel met het vergroten van haar eigen macht! Een kinderfeest dat je je leven lang kent wordt lichtelijk aangepast? Dat komt omdat de linkse elite (die blijkbaar aan de macht is) jou haat

Waar minderbedeelden baat zouden hebben bij economisch links beleid, wordt een aanzienlijk deel van hen naar rechts getrokken op basis van misleidende maar emotioneel aanlokkelijke verhalen over ‘onze mooie cultuur’ die ‘in verval raakt’, ‘bedreigd door de buitenstaander’ die ‘geen respect heeft voor onze samenleving’. Steeds meer mensen worden gemobiliseerd door racistische en leugenachtige verhalen over ‘massa-immigratie’, ‘omvolking’, ‘islamisering’, de ondermijning van onze cultuur en ‘globalisme’ die aantoonbaar niet kloppen. 

Blijkbaar ziet een groot deel van de Nederlandse stemmers niet in dat verhuurders en werkgevers er voor kiezen om mensen arm te houden, te weinig te betalen en om de huurprijzen omhoog te drijven. Zij die de macht en de middelen hebben om mensenlevens te verbeteren weigeren dit: het is gewoon niet winstgevend. Iedereen wordt achtergelaten, behalve de mensen die machtig genoeg zijn om niets te veranderen.

De frustratie die heerst, is niet onterecht. Onze samenleving lijkt langzaamaan te ontwrichten. Dit komt alleen niet door de vluchtelingen die hier uit noodzaak komen leven en worden afgezonderd in kampen zonder kans op een behaaglijk leven. Dit zijn de mensen die het hardst worden getroffen door de falende huizenmarkt, toenemende racistische sentimenten en de structurele verwaarlozing van die mensen die overheidssteun het best kunnen gebruiken. 

De ontwrichting van onze samenleving is juist het gevolg van het neoliberale beleid waarin het welzijn van de samenleving wordt opgeofferd in dienst van een economie die enkel de rijksten dient. Mensen zien miljardengiften en belastingkortingen voor de grote bedrijven, terwijl onze samenleving na tien jaar Rutte kampt met een verdubbeling van de dakloosheid, een overbelasting van de zorg en het onderwijs, een stikstofprobleem, groeiende vermogensongelijkheid, institutioneel racisme, en zo kan ik nog langer doorgaan.

Mensen in armoede verliezen hun vertrouwen in de heersende macht volledig als ze zien dat de overheid steeds minder aan hun leed wil doen, terwijl de rijksten cadeautje na cadeautje krijgen. De woede die hier ontstaat is vanzelfsprekend, maar wordt niet beantwoord vanuit links. Dit is waar het mis is gegaan. Waar frustratie heerst, zullen zij die zich niet gehoord voelen zich vastklampen aan het eerste beste narratief dat deze woede erkent. En dat narratief ligt in de handen van rechts.

Het verhaal van de gevestigde linkse partijen had deze gepaste en oprechte vormen van woede daadwerkelijk moeten vertegenwoordigen. Keer op keer blijkt echter dat ze niets weten van de belevingswereld van de mensen die ze claimen te representeren. GroenLinks, de SP en de PvdA hadden de ‘boze burger’ met open armen moeten verwelkomen met de boodschap: ja, klopt, jij bent boos. En om goede redenen. Hoe kan je niet boos zijn? Jij hebt het recht op een goed leven en jij zou moeten razen, tieren en schreeuwen om de huidige staat van onze samenleving. 

De huidige toon werkt gewoon niet. De boze en benadeelde burger herkent zich niet in de dromerige toekomstplaatjes en pislauwe kookvlogs die door Jesse Klaver de wereld in worden gegooid, terwijl het voelt alsof hun wereld op instorten staat. Ze herkent zich niet in de vriendelijk glimlachende ‘Zekerheid’-posters die de PvdA verspreidt, de partij die zo’n groot aandeel heeft gehad in de ondermijning van de verzorgingsstaat. Met het wegvallen van de geloofwaardigheid van de gevestigde linkse partijen blijven er voor veel mensen maar twee geluiden over: het bekende riedeltje van de status quo en de lokroep van het fascisme. 

Wat linkse partijen lijken te vergeten, is dat frustratie mensen de politiek in brengt. Waar we streven naar gelijkwaardigheid, moeten we boos zijn op die partijen die gedijen op ongelijkheid. Waar we pleiten voor inclusie, moeten we woedend zijn op degenen die gedijen op racistische sentimenten. Waar we pleiten voor groener beleid, moeten we pisnijdig zijn zolang multinationals onze toekomst blijven ondermijnen. Waar we voor gelijkwaardigheid zijn, moeten we uitgesproken anti-kapitalistisch, anti-racistisch en anti-fascistisch zijn. 

Alleen wanneer wij beseffen dat woede onderdeel is van politiek, kan de ‘boze burger’weer vertrouwen krijgen in de linkse politiek. Het is tijd dat wij de woede terugnemen van de racisten, fascisten en demagogen.

Dit artikel verscheen in uitgebreidere vorm al eerder op BROODBUIS.

 

Beeld: Flickr.com

Mail

Bart van der Zeijden is master in Philosophy of Contemporary Challenges. Hij houdt zich bezig met populisme, de manier waarop populisme het politieke landschap heeft veranderd en de rol van emoties in de politiek. Bart is vanaf het eerste uur betrokken bij BROODBUIS, een nieuw pluriform links-progressief platform waar jonge makers hun linkse eieren kwijt kunnen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Schijn bedriegt 2

Schijn bedriegt

Ons stemgedrag wordt (te) vaak bepaald door onderbuikgevoelens en eerste indrukken. Om ons daartegen te wapenen hebben we gedegen onderwijs nodig. Laat dat nu precies hetgeen zijn waar de politieke winnaar op bezuinigt. Lees meer

Nieuws in beeld: 12

'App me als je thuis bent'

Na de dood van de 33-jarige Sarah Everard uiten steeds meer Britse feministen hun woede over de mensen die hen zouden moeten beschermen: de politie is onderdeel van hun onveiligheid, zeggen zij. Lees meer

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling kreeg het afgelopen jaar duizend gezichten. Rijk Kistemaker vraagt zich af: hoe herinneren we ons die gezichten, zodra de coronacrisis (min of meer) voorbij is? Lees meer

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Wanneer grote bedrijven landen uit het Globale Zuiden in een economische wurggreep houden, knijpt Nederland een oogje toe. Maar ons land is evengoed overgeleverd aan de wensen van grote bedrijven. Lees meer

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Evangeline Agape ontdekte tijdens een zomer in het ziekenhuis de kracht van vriendschap en gedeeld leed. "De coronacrisis heeft voor de hele wereld duidelijk gemaakt: isolatie maakt je ongelukkig. En depressie isoleert je. Doet je voelen alsof je de enige in de wereld bent met een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt." Lees meer