Asset 14

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Bart van der Zeijden keek met lede ogen toe hoe rechts er vandoor ging met de verkiezingszege. Hoe kan het dat in een tijd van ongekende nationale en internationales crises de linkse partijen optimistisch bleven in hun campagne? Hij vindt dat het tijd is voor de linkse politiek om te worden als de burgers die zij vertegenwoordigt: boos.

Voor iedereen die links is, moet dit een rampzalige tijd zijn. Na decennia aan rechtse kabinetten – met desastreuze crises als gevolg – zien we toenemend gefrustreerde groepen aan de onderkant van de sociale ladder. We zien complottheorieën die het debat verstommen, slachtoffers van rechts beleid die naar nog rechtsere partijen als de PVV en FvD worden gesleurd, en een links ‘blok’ dat hier machteloos tegenover staat. Het gevolg? Links is kleiner dan ooit, terwijl het zetelaantal van JA21, FvD en de PVV bij elkaar blijft toenemen. 

De rechts-populistische verhaallijn waarin een tegenstelling tussen ‘de gewone burger’ en ‘de linkse elite’ wordt gecreëerd, is zich steeds meer gaan wortelen in het publieke debat, tot dusdanige mate dat veel mensen er instinctief in zijn gaan geloven. JA21, FvD en de PVV hebben voor ieder probleem een voorgekauwd antwoord: je levert veel geld in, maar lijkt weinig van de overheid terug te krijgen? Dat komt omdat alles in de bodemloze putten genaamd ‘de buitenlanders’ en het ‘klimaatsprookje’ wordt gestort. Je voelt je niet gehoord? Dat komt omdat de overheid niet met jou, de ‘Nederlandse burger’ bezig is, maar enkel met het vergroten van haar eigen macht! Een kinderfeest dat je je leven lang kent wordt lichtelijk aangepast? Dat komt omdat de linkse elite (die blijkbaar aan de macht is) jou haat

Waar minderbedeelden baat zouden hebben bij economisch links beleid, wordt een aanzienlijk deel van hen naar rechts getrokken op basis van misleidende maar emotioneel aanlokkelijke verhalen over ‘onze mooie cultuur’ die ‘in verval raakt’, ‘bedreigd door de buitenstaander’ die ‘geen respect heeft voor onze samenleving’. Steeds meer mensen worden gemobiliseerd door racistische en leugenachtige verhalen over ‘massa-immigratie’, ‘omvolking’, ‘islamisering’, de ondermijning van onze cultuur en ‘globalisme’ die aantoonbaar niet kloppen. 

Blijkbaar ziet een groot deel van de Nederlandse stemmers niet in dat verhuurders en werkgevers er voor kiezen om mensen arm te houden, te weinig te betalen en om de huurprijzen omhoog te drijven. Zij die de macht en de middelen hebben om mensenlevens te verbeteren weigeren dit: het is gewoon niet winstgevend. Iedereen wordt achtergelaten, behalve de mensen die machtig genoeg zijn om niets te veranderen.

De frustratie die heerst, is niet onterecht. Onze samenleving lijkt langzaamaan te ontwrichten. Dit komt alleen niet door de vluchtelingen die hier uit noodzaak komen leven en worden afgezonderd in kampen zonder kans op een behaaglijk leven. Dit zijn de mensen die het hardst worden getroffen door de falende huizenmarkt, toenemende racistische sentimenten en de structurele verwaarlozing van die mensen die overheidssteun het best kunnen gebruiken. 

De ontwrichting van onze samenleving is juist het gevolg van het neoliberale beleid waarin het welzijn van de samenleving wordt opgeofferd in dienst van een economie die enkel de rijksten dient. Mensen zien miljardengiften en belastingkortingen voor de grote bedrijven, terwijl onze samenleving na tien jaar Rutte kampt met een verdubbeling van de dakloosheid, een overbelasting van de zorg en het onderwijs, een stikstofprobleem, groeiende vermogensongelijkheid, institutioneel racisme, en zo kan ik nog langer doorgaan.

Mensen in armoede verliezen hun vertrouwen in de heersende macht volledig als ze zien dat de overheid steeds minder aan hun leed wil doen, terwijl de rijksten cadeautje na cadeautje krijgen. De woede die hier ontstaat is vanzelfsprekend, maar wordt niet beantwoord vanuit links. Dit is waar het mis is gegaan. Waar frustratie heerst, zullen zij die zich niet gehoord voelen zich vastklampen aan het eerste beste narratief dat deze woede erkent. En dat narratief ligt in de handen van rechts.

Het verhaal van de gevestigde linkse partijen had deze gepaste en oprechte vormen van woede daadwerkelijk moeten vertegenwoordigen. Keer op keer blijkt echter dat ze niets weten van de belevingswereld van de mensen die ze claimen te representeren. GroenLinks, de SP en de PvdA hadden de ‘boze burger’ met open armen moeten verwelkomen met de boodschap: ja, klopt, jij bent boos. En om goede redenen. Hoe kan je niet boos zijn? Jij hebt het recht op een goed leven en jij zou moeten razen, tieren en schreeuwen om de huidige staat van onze samenleving. 

De huidige toon werkt gewoon niet. De boze en benadeelde burger herkent zich niet in de dromerige toekomstplaatjes en pislauwe kookvlogs die door Jesse Klaver de wereld in worden gegooid, terwijl het voelt alsof hun wereld op instorten staat. Ze herkent zich niet in de vriendelijk glimlachende ‘Zekerheid’-posters die de PvdA verspreidt, de partij die zo’n groot aandeel heeft gehad in de ondermijning van de verzorgingsstaat. Met het wegvallen van de geloofwaardigheid van de gevestigde linkse partijen blijven er voor veel mensen maar twee geluiden over: het bekende riedeltje van de status quo en de lokroep van het fascisme. 

Wat linkse partijen lijken te vergeten, is dat frustratie mensen de politiek in brengt. Waar we streven naar gelijkwaardigheid, moeten we boos zijn op die partijen die gedijen op ongelijkheid. Waar we pleiten voor inclusie, moeten we woedend zijn op degenen die gedijen op racistische sentimenten. Waar we pleiten voor groener beleid, moeten we pisnijdig zijn zolang multinationals onze toekomst blijven ondermijnen. Waar we voor gelijkwaardigheid zijn, moeten we uitgesproken anti-kapitalistisch, anti-racistisch en anti-fascistisch zijn. 

Alleen wanneer wij beseffen dat woede onderdeel is van politiek, kan de ‘boze burger’weer vertrouwen krijgen in de linkse politiek. Het is tijd dat wij de woede terugnemen van de racisten, fascisten en demagogen.

Dit artikel verscheen in uitgebreidere vorm al eerder op BROODBUIS.

 

Beeld: Flickr.com

Mail

Bart van der Zeijden is master in Philosophy of Contemporary Challenges. Hij houdt zich bezig met populisme, de manier waarop populisme het politieke landschap heeft veranderd en de rol van emoties in de politiek. Bart is vanaf het eerste uur betrokken bij BROODBUIS, een nieuw pluriform links-progressief platform waar jonge makers hun linkse eieren kwijt kunnen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer