Asset 14

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Bart van der Zeijden keek met lede ogen toe hoe rechts er vandoor ging met de verkiezingszege. Hoe kan het dat in een tijd van ongekende nationale en internationales crises de linkse partijen optimistisch bleven in hun campagne? Hij vindt dat het tijd is voor de linkse politiek om te worden als de burgers die zij vertegenwoordigt: boos.

Voor iedereen die links is, moet dit een rampzalige tijd zijn. Na decennia aan rechtse kabinetten – met desastreuze crises als gevolg – zien we toenemend gefrustreerde groepen aan de onderkant van de sociale ladder. We zien complottheorieën die het debat verstommen, slachtoffers van rechts beleid die naar nog rechtsere partijen als de PVV en FvD worden gesleurd, en een links ‘blok’ dat hier machteloos tegenover staat. Het gevolg? Links is kleiner dan ooit, terwijl het zetelaantal van JA21, FvD en de PVV bij elkaar blijft toenemen. 

De rechts-populistische verhaallijn waarin een tegenstelling tussen ‘de gewone burger’ en ‘de linkse elite’ wordt gecreëerd, is zich steeds meer gaan wortelen in het publieke debat, tot dusdanige mate dat veel mensen er instinctief in zijn gaan geloven. JA21, FvD en de PVV hebben voor ieder probleem een voorgekauwd antwoord: je levert veel geld in, maar lijkt weinig van de overheid terug te krijgen? Dat komt omdat alles in de bodemloze putten genaamd ‘de buitenlanders’ en het ‘klimaatsprookje’ wordt gestort. Je voelt je niet gehoord? Dat komt omdat de overheid niet met jou, de ‘Nederlandse burger’ bezig is, maar enkel met het vergroten van haar eigen macht! Een kinderfeest dat je je leven lang kent wordt lichtelijk aangepast? Dat komt omdat de linkse elite (die blijkbaar aan de macht is) jou haat

Waar minderbedeelden baat zouden hebben bij economisch links beleid, wordt een aanzienlijk deel van hen naar rechts getrokken op basis van misleidende maar emotioneel aanlokkelijke verhalen over ‘onze mooie cultuur’ die ‘in verval raakt’, ‘bedreigd door de buitenstaander’ die ‘geen respect heeft voor onze samenleving’. Steeds meer mensen worden gemobiliseerd door racistische en leugenachtige verhalen over ‘massa-immigratie’, ‘omvolking’, ‘islamisering’, de ondermijning van onze cultuur en ‘globalisme’ die aantoonbaar niet kloppen. 

Blijkbaar ziet een groot deel van de Nederlandse stemmers niet in dat verhuurders en werkgevers er voor kiezen om mensen arm te houden, te weinig te betalen en om de huurprijzen omhoog te drijven. Zij die de macht en de middelen hebben om mensenlevens te verbeteren weigeren dit: het is gewoon niet winstgevend. Iedereen wordt achtergelaten, behalve de mensen die machtig genoeg zijn om niets te veranderen.

De frustratie die heerst, is niet onterecht. Onze samenleving lijkt langzaamaan te ontwrichten. Dit komt alleen niet door de vluchtelingen die hier uit noodzaak komen leven en worden afgezonderd in kampen zonder kans op een behaaglijk leven. Dit zijn de mensen die het hardst worden getroffen door de falende huizenmarkt, toenemende racistische sentimenten en de structurele verwaarlozing van die mensen die overheidssteun het best kunnen gebruiken. 

De ontwrichting van onze samenleving is juist het gevolg van het neoliberale beleid waarin het welzijn van de samenleving wordt opgeofferd in dienst van een economie die enkel de rijksten dient. Mensen zien miljardengiften en belastingkortingen voor de grote bedrijven, terwijl onze samenleving na tien jaar Rutte kampt met een verdubbeling van de dakloosheid, een overbelasting van de zorg en het onderwijs, een stikstofprobleem, groeiende vermogensongelijkheid, institutioneel racisme, en zo kan ik nog langer doorgaan.

Mensen in armoede verliezen hun vertrouwen in de heersende macht volledig als ze zien dat de overheid steeds minder aan hun leed wil doen, terwijl de rijksten cadeautje na cadeautje krijgen. De woede die hier ontstaat is vanzelfsprekend, maar wordt niet beantwoord vanuit links. Dit is waar het mis is gegaan. Waar frustratie heerst, zullen zij die zich niet gehoord voelen zich vastklampen aan het eerste beste narratief dat deze woede erkent. En dat narratief ligt in de handen van rechts.

Het verhaal van de gevestigde linkse partijen had deze gepaste en oprechte vormen van woede daadwerkelijk moeten vertegenwoordigen. Keer op keer blijkt echter dat ze niets weten van de belevingswereld van de mensen die ze claimen te representeren. GroenLinks, de SP en de PvdA hadden de ‘boze burger’ met open armen moeten verwelkomen met de boodschap: ja, klopt, jij bent boos. En om goede redenen. Hoe kan je niet boos zijn? Jij hebt het recht op een goed leven en jij zou moeten razen, tieren en schreeuwen om de huidige staat van onze samenleving. 

De huidige toon werkt gewoon niet. De boze en benadeelde burger herkent zich niet in de dromerige toekomstplaatjes en pislauwe kookvlogs die door Jesse Klaver de wereld in worden gegooid, terwijl het voelt alsof hun wereld op instorten staat. Ze herkent zich niet in de vriendelijk glimlachende ‘Zekerheid’-posters die de PvdA verspreidt, de partij die zo’n groot aandeel heeft gehad in de ondermijning van de verzorgingsstaat. Met het wegvallen van de geloofwaardigheid van de gevestigde linkse partijen blijven er voor veel mensen maar twee geluiden over: het bekende riedeltje van de status quo en de lokroep van het fascisme. 

Wat linkse partijen lijken te vergeten, is dat frustratie mensen de politiek in brengt. Waar we streven naar gelijkwaardigheid, moeten we boos zijn op die partijen die gedijen op ongelijkheid. Waar we pleiten voor inclusie, moeten we woedend zijn op degenen die gedijen op racistische sentimenten. Waar we pleiten voor groener beleid, moeten we pisnijdig zijn zolang multinationals onze toekomst blijven ondermijnen. Waar we voor gelijkwaardigheid zijn, moeten we uitgesproken anti-kapitalistisch, anti-racistisch en anti-fascistisch zijn. 

Alleen wanneer wij beseffen dat woede onderdeel is van politiek, kan de ‘boze burger’weer vertrouwen krijgen in de linkse politiek. Het is tijd dat wij de woede terugnemen van de racisten, fascisten en demagogen.

Dit artikel verscheen in uitgebreidere vorm al eerder op BROODBUIS.

 

Beeld: Flickr.com

Mail

Bart van der Zeijden is master in Philosophy of Contemporary Challenges. Hij houdt zich bezig met populisme, de manier waarop populisme het politieke landschap heeft veranderd en de rol van emoties in de politiek. Bart is vanaf het eerste uur betrokken bij BROODBUIS, een nieuw pluriform links-progressief platform waar jonge makers hun linkse eieren kwijt kunnen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer

Nieuws in beeld: Is het kunst of geeft het winst?

Is het kunst of geeft het winst?

Illustrator Loes van Gils kijkt met afgrijzen naar de afwegingen die het kabinet maakt. Dierentuinen, sportscholen en binnenzwembaden werden geopend, culturele instellingen moesten de deuren gesloten houden. Lees meer