Asset 14

Lessen voor de klimaattop

Namens hard//hoofd sprak Wester met Guido Schmidt-Traub over wat we kunnen doen om de opwarming van de aarde tegen te gaan. De conclusie: de technologische vooruitgang moet sneller, willen we overleven.

Aanstaande zondag, een week voordat de klimaattop in Parijs van start gaat, toont VPRO Tegenlicht de documentaire Een paar graden minder. Het is het optimistische verhaal van econoom Jeffrey Sachs en zijn internationale team wetenschappers van het UN Sustainable Development Solutions Network (UNSDSN). De boodschap waarmee ze regeringsleiders de afgelopen twee jaar bestookten is helder: met de juiste technologie is het meer dan mogelijk om onder de 2 graden Celcius opwarming te blijven.

Het is mode om optimistisch te zijn omdat je zo meer gedaan krijgt. Maar na het lezen van Sachs’ vuistdikke manifest The Age of Sustainable Development, en met de politieke realiteit van de aanstaande klimaattop in het achterhoofd, bleef ik toch met een paar vragen zitten. Want hoe zit het met de politiek? Sachs is super connected, en je verwacht dat hij inzichten heeft in de politieke processen die verandering mogelijk maken, maar precies daar vervalt hij in UN-speak en vaagheden. Hoe komen we uit de politieke impasse waar we al sinds de eerste klimaattop van Rio in 1992 in zitten? Sindsdien zijn emissies wereldwijd alleen maar sneller toegenomen.

De vraag is dus: gaat de politiek leveren? Na eindeloos mailen bleek het onmogelijk om professor Sachs zelf te spreken, maar zijn rechterhand, Guido Schmidt-Traub, Executive Director van UNSDSN, wilde hard//hoofd namens hem wel te woord staan. Ik sprak met hem over de visie van UNSDSN op het tegengaan van de opwarming van de aarde, en we blikken vooruit op de klimaattop in Parijs.

Wat is jouw werkrelatie met Jeffrey Sachs?

Wij werken zeer nauw samen. Hij is mijn directe baas.

Vertel me eerst even kort waar jullie mee bezig zijn

We zijn in 2013 gestart met het Deep Decarbonisation Pathways Project (DDPP), of pathways in het kort. Het zijn als het ware op maat gemaakte decarbonisatieroutes (red.: het verwijderen van koolstof uit de energiesector) die landen kunnen volgen. Het is een complexe set beleidssuggesties waarmee landen de transitie kunnen maken naar een schone economie. Als iedereen de pathways volgt blijven we binnen de 2-gradengrens.Inmiddels hebben zestien landen, die goed zijn voor 70% van de emissies, zich aangesloten. Zelfs China en de VS doen mee. Het laat zien dat de pathways politiek uitvoerbaar zijn.

Wat zijn je verwachtingen voor de klimaattop in Parijs?

Ik ben redelijk positief gestemd. Ik verwacht dat de landen overeenstemming zullen bereiken over hun nationale bijdragen om emissies naar beneden bij te stellen. En ik denk dat men zal besluiten dat elk land een vrijblijvende toezegging moet doen om onder de 2 graden opwarming te blijven in het jaar 2050.

Dat is bescheiden.

Parijs gaat niet alle problemen oplossen. Het belangrijkste is dat COP21 (red.: de Paris Climate Conference) een kader biedt voor de jaren erna. Dit probleem kan niet worden opgelost aan de onderhandeltafel. Landen moeten het eens zijn over het kader en over een paar wetenschappelijke principes. Ze kunnen elkaar geen emissiedoelen opleggen. Dat gaat niet gebeuren. Wat we nodig hebben is een methode om problemen op te lossen. De hoop is dat alle landen de pathways zullen omarmen.

Het belangrijkste is dat hij niet mislukt.

Ja. Als we redelijkerwijs onder de 2 graden opwarming willen blijven moeten we nu beginnen.

Een veelgehoorde kritiek op de Sustainable Development-gemeenschap is dat jullie wel weten waar we heen moeten en dat technologisch allemaal kunnen uitstippelen, maar dat er nog geen duidelijk politiek verhaal  is. Gaan politici leveren?

Dat is een heel moeilijke vraag. De decarbonisatie van systemen is waarschijnlijk het  grootste, moeilijkste, meest complexe maatschappelijke probleem waar de mens ooit mee is geconfronteerd.  Waar het begint is dat niemand zicht heeft op het hele plaatje. Duitsland bijvoorbeeld zet heel zwaar in op zonne- en windenergie. Maar na de sluiting van de kerncentrales een paar jaar geleden  ontginnen ze weer op grote schaal bruinkool. Ondanks de investeringen in schone energie, neemt de CO2-emissie sinds een aantal jaar juist weer toe.

Wat Californië doet is veel effectiever. De staat heeft zich als doel gesteld de uitstoot met 80% te verminderen in 2050. Ze doet dat volgens het systeem van de pathways. Alle grote luchtvervuilers worden aangesproken, en iedereen – het bedrijfsleven, de energiesector en maatschappelijke instanties – beslist in gezamenlijke werkgroepen hoe ze dat doel gaan bereiken. Niet iedereen zal het overal over eens zijn, maar wie kritiek heeft moet met een betere oplossing komen. Dat is het politieke narratief dat wij brengen. We ondersteunen de politiek op de lange termijn, met een amalgaam van concrete kortetermijnoplossingen.

De pathways leunen zwaar op technologie die er nu nog niet is. Sommige oplossingen zijn nu nog niet beschikbaar.

Zeker! Onze analyse gaat zelfs uit van toekomstige technologische vooruitgang. Dat moet wel. Met huidige middelen is er geen kans dat we onder de 2 graden blijven.

Een pessimistische grafiek. Maar het belang van de pathways zit erin dat ambitie later nog kan worden opgeschroefd.

Maar doen overheden genoeg? Investeren we genoeg in het ontwikkelen en verspreiden van ideeën om aan die vooruitgangseis te voldoen?

Het simpele antwoord is nee. We kunnen en moeten veel meer doen. Sommige mensen denken, enigszins naïef naar mijn mening,  dat we nu al over de technologie beschikken om een wereldwijde transitie te maken naar schone energie. Dat is niet zo. De technologie en de mankracht om iets dergelijks te realiseren ontbreken. Duurzame energie is nog bijna overal te duur en dat zal nog jaren zo zijn. De klimaatonderhandelingen zouden zich moeten richten op de vraag hoe we de vooruitgang kunnen versnellen. Er is in de eerste plaats meer internationale samenwerking nodig, zodat technologieën zich sneller kunnen verspreiden.

De grote vraag is: hoe gaan we dat organiseren?

Dat is een van de grote kwesties van onze tijd. Mensen blijven doen wat ze gewend zijn. Ik sprak vanmorgen iemand uit de auto-industrie. Bijna al het onderzoeksgeld gaat nog altijd naar de verbetering van de verbrandingsmotor, terwijl we allang weten dat er geen toekomst voor is.

Hoe kan dat?

Ik heb jarenlang in de fossiele industrie gewerkt. Mensen denken daar als handelaren. Zolang ze risico spreiden, denken ze dat het allemaal wel goed komt. Dat komt omdat de politieke signalen uitblijven. Politici denken maximaal vijf jaar vooruit. Over vijf jaar is er nog een markt voor verbrandingsmotors. In 2035 niet meer. Daarom zijn pathways zo belangrijk: de besluiten voor over vijftien jaar moeten nu al genomen worden.

Wat moeten politici doen?

Technologische ijkpunten vastleggen in de wet. In Zweden is onlangs een wet aangenomen die bepaalt dat in 2030 auto’s geen koolstof meer mogen uitstoten. In de bouwbranche gelden dergelijke regels al op Europees niveau.  Met dat soort wetten gaan de markten wel aan de slag.

Heel veel hangt af van wat politici samen besluiten, terwijl ze niet bepaald een mooie staat van dienst hebben. Een van de belangrijkste onderdelen van de decarbonisatie agenda is volgens velen, ook jouw baas Jeffrey Sachs, een belasting op fossiele brandstoffen. Ik sprak laatst een Europarlementariër die zei dat die belasting er nooit ging komen. Toen ik vroeg waarom niet, zei hij: lobby’s. Hoe gaan politici die technologische ijkpunten in de wet opnemen als de tegenstand blijkbaar zo krachtig is dat het vaak onmogelijk is? 

Ik geloof dat de het traditionele gedrag van de fossiele industrie uiteindelijk gaat veranderen. De vraag is: hoe snel? Verandering gaat zo traag dat het de wereld op een fundamentele wijze bedreigt. Maar ik denk dat er een moment komt dat we tot inkeer komen. Het punt is dat de vooruitgang nu moet versnellen. Hoe we dat het beste kunnen doen, daar bieden de pathways suggesties voor.

Als je wilt weten wat politici volgens Jeffrey Sachs en de zijnen moeten doen om de wereld te redden, kijk dan naar VPRO Tegenlicht op Zondag om 21.05 op Nederland 2.  

Wester van Gaal is freelance klimaatjournalist.

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

 Zij kozen níet voor deze mannen

Zij kozen níet voor deze mannen

Over iets meer dan vijf weken mogen de Amerikanen ja zeggen tegen een van deze mannen. Illustrator Veerle van der Veer toont ons de mensen die dat eerder níet deden. Lees meer

 The Notorious RBG is niet meer

The Notorious RBG is niet meer

Illustrator Pirmin Rengers maakte dit prachtige portret ter ere van Ruth Bader Ginsburg, de Amerikaanse opperrechter die afgelopen vrijdag overleed. Lees meer

 'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

'Zijn we al thuis?' vragen 14.000 vluchtelingen in Nederland

Maar liefst 14.000 asielaanvragen zouden nog voor het eind van 2020 behandeld moeten zijn, zo is de doelstelling van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Lees meer

Nostalgische saus

Nostalgische saus

Onze maatschappij kent momenteel veel nostalgische oplevingen. Kunstenaar Sandra Mackus betrapt zichzelf erop dat ze in haar werk ook met het verlangen naar vroeger speelt. Hoe blijft ze authentiek en oprecht? Haar recept is verbluffend simpel. Lees meer

Heimwee in het Heilig Land - een triptiek 1

Heimwee in het Heilig Land

Lies Defever passeerde de muur tussen Israël en Palestina, en ontmoette twee volken met heimwee naar de toekomst. Lees meer

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Over nostalgie en camp - smijt je waardeloze parels uit het raam

Wat hebben nostalgie en camp met elkaar van doen? Rijk Kistemaker kwam erachter dat deze twee fenomenen nauwer verbonden zijn dan we in eerste instantie misschien denken. Een essay over de troost van het abjecte en de overdaad, van schorseneren en Meryl Streep, van de glitters en parels in een gezamenlijke queercultuur. Lees meer

Automatische concepten 44

Op weg naar andere relatie- en woonvormen

Een romantische relatie die niet wordt getypeerd door exclusiviteit of samenwonen, wordt opeens een vrije ruimte om op onderzoek te gaan en zelf te creëren, aldus Babet te Winkel. Lees meer

Filmtrialoog: De Beentjes van Sint Hildegaard

De Beentjes van Sint Hildegard

Onze redacteurs zagen het speelfilmdebuut van Herman Finkers als acteur en scenarist, een sympathiek liefdesverhaal dat desalniettemin de nodige pijn niet schuwt. Lees meer

 Eet je bord leeg!

Eet je bord leeg!

De Chinese president Xi Jinping heeft de aanval geopend op voedselverspilling in zijn land. Lees meer

 Geef mij mijn (waan)zin

Geef mij mijn (waan)zin

Illustrator Rueben Millenaar ziet het kookpunt van de onvrede om de coronamaatregelen steeds dichterbij komen. Lees meer

Tempo Doeloe -

Tempo Doeloe - Verbonden met een omstreden verleden

De jaarlijkse herdenking van de capitulatie van Japan in 1945 roept bij Vivian Mac Gillavry gemengde gevoelens op. Als tweede generatie oorlogsslachtoffer groeide ze op met nostalgische verhalen over Tempo Doeloe, maar vindt ze de steeds luider klinkende kritiek op het koloniale verleden terecht. Een essay over het omgaan met een koloniaal verleden in je familie, verbintenis voelen en je eigen gedachten daarover vormen. Lees meer

 Eén televisiedoorbraak, alstublieft

Eén televisiedoorbraak, alstublieft

Realityknaller Big Brother komt terug, en er is beslist geen tekort aan aanmeldingen. Lees meer

Filmtrialoog: Der Fall Collini

Der Fall Collini

Redacteurs Ruby Sanders, Rosanna Baas en Oscar Spaans togen naar de bioscoop om Der Fall Collini te zien, een rechtbankthriller met een verrassende inkijk op een onderbelicht stukje naoorlogse geschiedenis. Lees meer

Op de corona-top waande Rutte zich in zijn eigen sprookje

Op de corona-top geloofde alleen Rutte zijn eigen sprookje

Onder het mom van solidariteit probeerde onze premier destructief neoliberalisme te exporteren. Daarmee schiet hij Nederland alleen maar in de voet. Lees meer

 Flierefluiters op tournee

Flierefluiters op tournee

Waarschijnlijk pikten de vogeltjes het lied op tijdens het overwinteren in nabijheid van hun soortgenoten uit het westen. Maar waarom nou juist déze hit het goed doet? Dat blijft voorlopig waarschijnlijk een raadsel. Lees meer

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Als we gisteravond íets van Nazmiye Oral leerden, dan is het wel hoe belangrijk het is om de ruimte die we hebben gewonnen aan anderen door te geven. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan