Illustratie: Xandra van der Eijk en Joffrey Hoijer Een dialoog over de clichés van de dood. " /> Illustratie: Xandra van der Eijk en Joffrey Hoijer Een dialoog over de clichés van de dood. " />
Asset 14

Laat hem maar even


Illustratie: Xandra van der Eijk en Joffrey Hoijer

Twee collega’s

A= Anja (50)

T = Tim (17)

A God, jongen, wat zie jij eruit.

T Ja, mijn opa is gisteren overleden en…

A Oh, wat naar voor je. Dat blijven vervelende dingen hè?

T Ik ben er ook zo van geschrokken.

A Dat wordt minder hoor, dat wordt minder.

T Laat me maar even, Anja.

A Ik toon gewoon belangstelling. Daar moet je ook mee leren omgaan lieve Tim.

Plotseling?

T Wat?

A Is ‘ie plotseling overleden?

T Nou, hij had al kanker, maar…

A Oh, kanker. Tja. Dan kun je erop wachten. Hele volksstammen hè?

T Ja.

A Zo is het toch? Kanker is nu nog doodsoorzaak nummer twee, maar is hard op weg naar de top, hoor. Kijk, uiteindelijk is het toch je rikketik die er de brui aan geeft, maar wat daar aan voor afgaat, is dikwijls toch die kanker.

T En het ging ook zo snel.

A Nu ook weer. Een buurvrouwtje van me - ontzettend leuk wijf – uitzaaiingen. Alles erop en eraan. Nou, ’t is eigenlijk meer een vriendin van me, nu ik er zo over nadenk. Weer een vriendin weg. Zo maak je toch heel wat mee hoor, in een mensenleven. Ik snap niet hoe ik het volhoudt. Als een mens zoveel verdriet te verwerken krijgt, dan moet er toch op een gegeven moment iets knappen, ontploffen, misgaan zeg maar.

T Mijn opa was pas 73.

A Dat is tóch wat anders dan 37 hè, Tim? Het zijn dezelfde getallen, maar onvergelijkbaar op de schaal van verdriet.

Tim begint te huilen.

A Jij begrijpt wat ik bedoel. Dat wist ik ook wel. Daarom kan ik dit gewoon tegen jou zeggen. Als straks mijn vriendin dood is, zal het voor mij toch veel zwaarder zijn. En dat begrijp jij dan. Net zoals ik jou nu begrijp. I’ve been there.

T Dankuwel, Anja. Ik ga even een glaasje…

A Pas geleden: kat dood. Zoveel rouw. Zoveel rouw. De dood van een dier is weer heel iets anders dan die van een mens. Dat is onvoorwaardelijke liefde, trouw, die je verliest. Dat raakt weer een heel andere laag.

T Ja, dat zegt mijn moeder ook altijd.

A Maar goed, je opa dus dood. Nou, de mijne is al lang dood hoor. Dat kreeg ik ook al heel vroeg te verwerken.

T Hoe oud was uw opa, Anja?

A Hij was vijfentachtig, maar nog ontzéttend jong van geest. Dat maakte het extra erg. Bij anderen kan het dan echt tijd zijn om vaarwel te zeggen, maar hij kon in feite nog jaren mee. En dat maakte het zo uitzonderlijk. Dat zeiden ze in dat verzorgingstehuis ook. Meneer Wegman had nog jaren meegekund. En dat doet pijn.

T Dit is ook pas de eerste keer dat ik zoiets meemaak. Misschien… ehm...komt het daardoor dan.

A Oh jongen, er staat je nog zoveel te wachten. Bereid je maar vast voor. Dit is nog niks. Er komt een tijd dat je elke week bij een crematorium staat te blauwbekken. Laatst ook weer: man van de camping. Vijfenvijftig. Dood. Stond twee veldjes verderop. Twéé veldjes. Is er dan ineens niet meer. Daar stonden we weer. En dan komt ook meteen alles weer boven hè? Dat is het erge als je al zoveel hebt meegemaakt als ik. Wanneer is de begrafenis, Tim?

T Over drie dagen.

A Een tijdje terug: drie begrafenissen achter elkaar. Vrouwtje van de bakker, die man die hier altijd de sigaretten komt brengen en de buurman van mijn dochter. Dat is toch niet menselijk. Ken je die uitdrukking: de dood komt altijd in drievoud? Zo niet, dan ken je hem nu. Nou Tim, ik wens je een heel gelukkig Nieuwjaar en hoop dat het voor mij een beter jaar wordt dan het afgelopen jaar! Mag ik dat zeggen? Dat mag ik toch wel zeggen? Of is dat dan weer egoïstisch of zo?

T Nee hoor. U ook gelukkig Nieuwjaar. Wilt u ook een glaasje water?

Mail

Randy

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Hard//hoofd zoekt een nieuwe chef Kunst

Hard//hoofd zoekt een nieuwe chef Kunst

We zoeken een nieuwe chef Kunst! Reageren kan tot zondag 22 februari 2026. Lees meer

Auto Draft 12

Laat dat, zei ik

Op de binnenplaats van een muf hostel verlangt een man naar erkenning bij zijn vrouwelijke kamergenoot. In Laat dat, zei ik legt Robin van Ommen onze verwachtingen over wederkerigheid in sociale interacties bloot. Met een surreële twist. Lees meer

Mijn AI-persona staat alles beeldig, maar waarom vertelt ze me niet dat die trui kriebelt? 2

Mijn AI-persona staat alles beeldig, maar waarom vertelt ze me niet dat die trui kriebelt?

Het is de AI-era. Terwijl modemerken paraderen met virtuele modellen en digitale pasvormen, wordt het lichaam steeds minder relevant in hoe kleding wordt verkocht. Loïs Blank vraagt zich af wat er van mode overblijft als het lichaam niet langer nodig is. Lees meer

Vrijheid is geen taart

Vrijheid is geen taart

Wat te doen wanneer het je allemaal even te veel wordt in dit leven? Sharvin Ramjan bezocht in 2023 maar liefst tweemaal Isaac Juliens tentoonstelling What Freedom Is To Me. Ook Juliens oudere werk lijkt weinig aan relevantie te verliezen. ‘Hoe mooi zou het zijn als we de fantasierijke wereld en visie van Isaac Julien met beide handen uit het scherm trekken en met ons meedragen in de dagelijkse sleur van het leven?’ Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Dwalend door dromen en sluierende schaduwen

Dwalend door dromen en sluierende schaduwen

Soms vraagt een kunsttentoonstelling om een andere vorm dan een standaard recensie. Dit is ook het geval bij ‘Sculpting the senses’ van Iris van Herpen in Kunsthal Rotterdam. Merel Wolfkamp ging er heen en beschrijft haar ervaring op een gevoelige, poëtische manier. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Zand erover

Zand erover

In dit verhaal van Anouk Harkmans ligt een verteller op het strand, alleen, met een steen op haar navel, en ze overdenkt een relatie die voorbij is. 'Wat als dit geen einde is? Wat als het einde al heeft plaatsgevonden – zonder zichtbare erosie – en dit niet meer is dan de onverhoopte poging om te doen alsof dat niet zo is?' Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Het kerstmaal

Het kerstmaal

Het ouderlijk huis: een kern waar velen van ons naar terugkeren met de feestdagen. Dingen horen daar te zijn zoals je ze hebt achtergelaten. Maar wat als dat niet meer zo is? Wat als dat fundament niet meer zo stevig blijkt te zijn? Thomas D'heer schrijft zacht over toenadering, weemoed en familie. Lees meer

De dubbele bodems van Blommers & Schumm

De dubbele bodems van Blommers & Schumm

In fotografiemuseum Foam bezoekt Caecilia Rasch de tentoonstelling Mid-Air, en deze roept vragen op over contrasten: kunst en commercie, ironie en eerlijkheid. Lees meer

Een klein manifest voor tierelantijntjes

Een klein manifest voor tierelantijntjes

Pantone stelt dat de wereld gebaat is bij meer visuele zuiverheid, een esthetische keuze die midden in deze tijd allesbehalve apolitiek is. In reactie op de nieuwe kleur van het jaar laat Loïs Blank zien hoe kleur, macht en uitsluiting met elkaar verweven zijn. Haar column is een oproep voor meer kleur, meer geluid en meer weerstand. Lees meer

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Sporen’, het negende Hard//hoofd Magazine!

Schrijvers en beeldmakers gezocht voor ‘Sporen’, het negende Hard//hoofd Magazine!

Maak jij een bijdrage die een nieuwe weg inslaat? Stuur vóór 1 februari je pitch in en draag met een (beeld)verhaal, essay, poëzie of kunstkritiek bij aan het magazine ‘Sporen’. Lees meer

Auto Draft 11

20240903 Fiat Punto

Met de handrem omlaag en handen aan het stuur rijdt Wim Landuyt je in dit gedicht langs zijn bloedlijn, van de pastasaus in zijn aderen tot in dit land van regels: een compilatie van zijn migratie. 'net als een geïmporteerde fiat punto / brandt mijn motor onder mijn huid' Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

César Rogers 4

César Rogers maakt een print voor onze kunstverzamelaars: ‘De spanning tussen mechanisering en het lichaam vind ik belangrijk’

Word vóór 1 januari kunstverzamelaar bij Hard//hoofd en ontvang een unieke print van César Rogers! In gesprek met chef Kunst Jorne Vriens licht hij een tipje van de sluier op. Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in maart je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!