Het valt Jihane Chaara op dat beroemde daders van huiselijk geweld weinig tot geen consequenties ervaren van hun acties. We zien ze nog steeds in films, luisteren nog steeds hun muziek. En dat terwijl alles wat iemand zegt op internet of in de krant juist onder een vergrootglas lijkt te liggen.
In de nacht van zaterdag 22 mei op zondag 23 mei is rapper Lil’ Kleine (Jorik Scholten) in Spanje opgepakt wegens mishandeling van zijn partner. Jaimie Vaes, in een relatie met Scholten, verscheen die nacht in de lobby van het hotel waar ze verbleven met verwondingen, bloedingen en gescheurde kleding. Scholten is kort daarna voorwaardelijk vrijgelaten en is nu weer op vrije voeten. Vanzelfsprekend begon het onmiddellijk in de media en op het internet te prutellen: wat gaat er met Lil’ Kleine gebeuren? Wordt hij ‘gecanceled’ zoals Bilal Wahib, een paar weken geleden?
Er zijn twee redenen waarom we de situaties gelijk aan elkaar linken: tijd en Top Notch. Tijd, omdat de ophef rondom Wahib nog vers is. En dan platenlabel Top Notch, waar Wahib tot voor kort onder contract stond en Scholten nog steeds. De vergelijking tussen de twee jonge mannen vind ik geen interessante: de situaties zijn zo uiteenlopend. Maar het is wél interessant om onder de loep te nemen wat Top Notch met deze verschillende gevallen doet. In een verklaring leggen ze uit waarom ze Scholten niet laten vallen: ‘Onze verantwoordelijkheid als label is altijd eerst naar onze artiesten en hun families, zeker waar het privé situaties betreft. Met hen hebben wij een zakelijke relatie maar in veel gevallen nog veel belangrijker: een persoonlijke band.’
Het verwondert mij niets. Tientallen beroemdheden zijn over de jaren beschuldigd van en zelfs veroordeeld voor huiselijk geweld. Maar ze zijn vooralsnog onder ons; op onze laptopschermen, onze tv’s, te horen via onze speakers. Het begint er sterk op te lijken dat het nadeliger is volgens de publieke opinie als kwalijke opgeduikelde tweets van een decennium geleden tevoorschijn komen, dan als iemand een partner slaat. Graag praten we over ‘trial by internet’, over ‘cancel culture’, over hoe ‘giftig’ het toch is dat beroemdheden op eieren moeten lopen om aanzien en aandacht vast te houden. Één misstap en je tuimelt als Icarus naar de grond, toch?
Huiselijk geweld is haast nooit een reden om écht op het maatschappelijke matje geroepen te worden
Nu ben ik geen voorstander van het gebruik van de term ‘cancel culture’ – ik noem het liever ‘call out culture’, wat simpelweg suggereert dat ook beroemdheden verantwoording af dienen te leggen over hun gedrag. Een benaming die de lading denkt, als je het mij vraagt. Hoe je het ook noemt, één ding valt op: huiselijk geweld is haast nooit een reden om écht op het maatschappelijke matje geroepen te worden. Het slaan van je partner is blijkbaar geen grens die overschreden wordt.
Een poos geleden was het tijd voor Badr Hari om weer in de ring te staan, waardoor zijn naam regelmatig ter sprake kwam in korte gesprekjes. Luchtige gespreksstof tijdens koffie met collega’s, zou je denken. Maar als ik een Hari-fan voor me had, kon ik het niet laten: ‘Huh, deze man heeft toch zijn ex-vriendin geslagen?’ Ik twijfelde, zocht het op, en bleek het goed onthouden te hebben: Badr sloeg ex en haar woning kort en klein, aldus de kop van het artikel. Het heeft zijn carrière niet geschaad. Hij staat er nog én hij heeft nog een legio fans die deze vergrijpen wegwuift.
Te veel mensen maken zich schuldig aan huiselijk geweld. Te veel mensen zijn slachtoffers.
Top Notch noemt de toestand met Scholten een privésituatie. Stelt dat hem vrij van sociale terechtwijzing? Je weet immers nooit echt wat er achter gesloten deuren gebeurt. Maar wat ís een privésituatie? Kunnen we het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer maken als het gaat om geweld? Of belangrijker nog: is het ethisch verantwoord om dat onderscheid te maken? Het zou, mijns inziens, irrelevant moeten zijn of iemand een vreemdeling of een partner slaat. Als er bewijzen zijn, is het een misdrijf. En als er bewijzen zijn, mogen we collectief besluiten het gedrag af te keuren. De statistieken liegen er niet om en zijn waarschijnlijk nog veel milder dan de realiteit (lang niet alle slachtoffers maken immers een melding). Te veel mensen maken zich schuldig aan huiselijk geweld. Te veel mensen zijn slachtoffers.
De manier waarop we reageren op beroemdheden is een uitvergroting van onze collectieve waarden. Huiselijk geweld is een van de dingen die we steevast niét door de vingers zouden moeten zien. Het is een van de vergrijpen die minder nuance verdient, minder ‘we weten niet elk detail van wat er aan de hand was’, minder ‘het is iets tussen die twee’ of ‘ze zijn nu toch weer bij elkaar’. Ook ik hecht waarde aan nuance en voorzichtige afwegingen. Maar sommige situaties overschrijden een grens. Laten we die grens samen bewaken.
Beeld: Norman Mailer via Wikicommons. Tweemalig Pulitzer-winnaar Mailer stak in 1960 zijn vrouw neer met een mes, maar kwam ervanaf met een voorwaardelijke gevangenisstraf en bleef nog jaren een prominent, publiek figuur.
