tickets
Asset 14

Het verlies van succes

Het verlies van succes 2

In een tijd waarin het steeds noodzakelijker lijkt te worden om prestaties te etaleren, denkt Mare Groen na over het systeem achter onze opvattingen aangaande succes dan wel mislukking.

Ik lig nog steeds op bed en ben de hele dag niet buiten geweest. Het is 20.00 uur. Ik heb afgesproken om naar de film te gaan, de bioscoop is vlakbij mijn huis maar lijkt eindeloos ver weg. Al weken lukt het me niet om me op mijn studie te concentreren. Wanneer ik eindelijk besluit met mijn vakken te stoppen doe ik dagenlang niks. Ik voel me een loser, maar dat bevalt me ergens wel. Wat betekent verlies eigenlijk, een loser zijn, falen? Wat is het werkelijke verlies van verlies?

Tegenwoordig wordt falen vaak gezien als productief. Deze visie vindt haar uitdrukking in Samuel Beckett’s beroemde spreuk ‘Ever tried. Ever failed. No matter. Try again. Fail again. Fail better.’ Met andere woorden: falen is een verborgen component van ontluikende ontwikkeling en succes.

Succes is vooral goed voor onszelf, niet per se voor anderen, of voor de wereld.

Ik vind dat frustrerend. Waarom wordt een mislukking zogenaamd altijd een waardevolle les? Waarom mag een mislukking niet gewoon een mislukking blijven? Mijn favoriete video – lege dagen laten zich vullen met YouTube binge-sessies – is een TED-talk van Alok Vaid-Menon. Het gaat over de eigenlijke mislukking die succes is: ‘Success is about self-promotion, not about putting change into motion […] Failure in its own way is a different form of success.’ Succes gaat vooral onszelf aan, op een individualistische manier. Dat wil zeggen: succes is vooral goed voor onszelf, niet per se voor anderen, of voor de wereld: brengt succes daadwerkelijk iets goeds teweeg behalve het gevoel van trots bij de succesvolle persoon? En is dat gevoel van trots wel zo goed? Succes als het nastreefwaardige introduceert een met gevoelens geladen verschil (geslaagd en succesvol als positief, mislukt en gefaald als negatief) en dat verschil leidt tot schaamte of onvrede over mislukte pogingen.

Falen is de uitkomst van ons systeem.

Dat houdt een systeem in stand: omdat we zoeken naar erkenning, proberen we ons te voegen naar de prestaties die als succesvol erkend worden en we proberen mislukkingen te vermijden. Alok roept op om de dominante definitie van succes meer te negeren en kleinere dingen en gevoelens, zoals je grootmoeder bellen – eigenlijk alles wat je niet op je cv zet – serieuzer te nemen: ‘Major in that feeling.’

Ik lees The Queer Art of Failure van Jack Halberstam. Falen is veel leuker in het Engels, omdat het beter bekt. ‘Mislukking’ versus feehl-juhr. Als ik het extra Amerikaans uitspreek wordt het fêljâr. Het had zomaar een kledingkast van Ikea kunnen zijn, maar dat terzijde. Halberstam geeft een nieuwe wending aan falen. In een wereld waarin je vooral geacht wordt om een bepaald – progressief en lineair – levenspad te volgen en om dus rond je dertigste te settelen in een brave, heteronormatieve relatie is het niet voldoen aan die verwachting - het mislukken - productief. Queer personen, die per definitie niet aan de heteronormatieve verwachting kunnen voldoen, worden door hun mislukking gedwongen om andere waardevolle manieren van samenleven, zijn, voelen en weten te ontwikkelen.

In het boek wordt wat in Alok’s TED-talk impliciet is expliciet benoemd: falen is de uitkomst van een systeem. Een systeem dat winnaars erkent, kent per definitie ook ‘losers.’

Hoe kunnen we de maatschappij inrichten zodat het een comfortabele plek wordt voor iedereen?

En binnen ons systeem hebben sommige lichamen per definitie meer kans om te falen. Bijvoorbeeld omdat ze niet heteroseksueel zijn binnen een heteronormatief systeem. Rae Spoon schrijft in Gender Failure: ‘The thing about failing as a girl is that I did want to succeed. I wanted to be liked and accepted like anyone, but it wasn’t like learning how to play the guitar or to rollerblade. It was something I could never really learn to do well, no matter how much I practiced.’ Als je trans* bent in een binaire (cis)gender** georiënteerde wereld, zal je mislukken. Of tenminste: je zult niet mislukken, je zult je mislukt voelen. Hetzelfde geldt voor dikke mensen***, mensen met autisme, een depressie, cerebrale parese, paniekaanvallen of burn-outs. Zij zijn niet mislukt, maar zullen zich zo – soms of in eerste instantie – voelen. De voorgaande opsomming is incompleet en telt oneindig veel meer mensen. Bovendien doorkruisen deze sociaal toegewezen identiteiten elkaar. Zo behoort een persoon met autisme tot een bepaalde klasse, heeft een huidskleur en een bepaald lichaamsformaat. Waarom een mislukking geen mislukking mag blijven? Zo kan het systeem blijven zoals het is. De schuld van zogenaamde mislukkingen wordt in de schoenen van individuen geschoven, zodat we niet kritisch naar het systeem hoeven kijken: hoe zouden we de maatschappij kunnen inrichten, zodat het een comfortabele plek wordt voor íedereen, en niet alleen voor mensen die aan de onmogelijke norm voldoen? Een mislukking moet ergens toe leiden, zodat we door blijven gaan en het ons niet opvalt hoeveel moeite het kost om te ‘lukken.’ Of hoe onmogelijk het is om echt te lukken, om niet of nooit te falen.

Maatschappelijke definities van falen en succes zijn krachtig en leunen op ons.

In plaats van acceptatie van verschillende vormen van weten, denken, samenleven, zijn en voelen leert het systeem ons conformisme. Afwijken is falen. Toch is falen wél productief, zoals Halberstam beweert. We definiëren productiviteit dan alleen anders: het gaat dan niet over economisch gewin of effectiviteit, productiviteit wordt een synoniem van waardevol. Het gaat erom dat we afwijkingen van de norm niet langer als mislukkingen zien, maar als een verscheidenheid in verschijningsvormen, denken, voelen en samenzijn. Dát is waardevol. Het verlies van succes 3

De tegenstelling tussen mislukking en succes is niet vals – want wezenlijk en voelbaar – maar hij is beperkt en eenzijdig. Het zou de betekenis van ons leven te kort doen om het alleen op die binaire manier te bekijken, want elke gebeurtenis heeft oneindig veel mogelijke betekenissen en interpretaties, als je ze maar wilt kunnen zien. Toch is het niet alleen een kwestie van kijken. De maatschappelijke definities en betekenissen van falen en succes zijn geen verbale formuleringen die we simpelweg kunnen ombuigen of negeren. Ze zijn krachtig en leunen op ons. Ze laten afdrukken op ons achter: gevoelens van schaamte, angst en stress. Ze vormen ons, bepalen hoe we ons voelen en hoe we ons leven inrichten. Zonder die impact te ontkennen – juist door die impact te erkennen – doen we er goed aan te proberen om de formule zoveel mogelijk te doen ontsporen. Door kritisch te kijken hoe mislukkingen en succes zich tot elkaar verhouden. Door opnieuw betekenis te geven aan de dingen om ons heen overwinnen we wellicht, mislukking bij beetje, de hegemonie van succes.

* In het boek Trans* - A Quick and Quirky Account of Gender Variability (aanrader!) legt Jack Halberstam uit dat de term ‘trans*’ te verkiezen is boven de meer conventionele term transgender omdat trans* openstaat voor verschillende uitkomsten en vormen en een minder vaststaande identiteit voorstaat.

**‘Cisgender’ verwijst naar personen voor wie het geslacht dat hun bij geboorte is toegewezen (veelal vastgesteld op basis van geslachtskenmerken) samenvalt met hun genderidentiteit. Cisgender is in die zin dus het tegenovergestelde van transgender.

***Ik kies hier voor de benaming ‘dikke mensen’ ook al wordt dit over het algemeen als beledigender of ongevoeliger beschouwd dan ‘volslank’ of ‘stevig’. Maar, fat activisten en dikke mensen zelf (zie bijvoorbeeld de boeken van Sofie Hagen en Tatjana Almuli) wijzen erop dat ‘dik’ een neutraal bijvoeglijk naamwoord is. Het woord is alleen maar bot of beledigend als je het ziet als synoniem van, bijvoorbeeld, lui, dom en lelijk en dát is pas beledigend (en bovendien vanzelfsprekend onjuist).



Mail

Mare Groen is altijd tegelijkertijd meer en minder dan hij wil zijn. Hij studeert Cultural Analysis en filosofie in Amsterdam en debuteerde in november 2018 bij Uitgeverij Rorschach.

Aida de Jong Aida de Jong (1995) is een illustrator en poppenmaker wonend in Utrecht. In haar werk zoekt ze vaak thema's die haar beangstigen, om er vervolgens met een nieuwe blik naar te kijken.

Lees verder Lees verder

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
 Klimt achter de klimop

Klimt achter de klimop

Italiaanse tuinmannen bevrijdden een vrouw die zo'n 60 tot 100 miljoen euro waard blijkt. Het nieuws in beeld door Veerle van der Veer. Lees meer

Zondeval 2.0: hoe (niet) te leven in de klimaathel

Zondeval 2.0 Hoe (niet) te leven in de klimaathel

Terwijl de aarde warmer wordt dan goed voor ons is, ziet Iris Blaak dat mensen naar uitersten grijpen om hiermee om te gaan. Waar de een zijn kop in het zand steekt, neemt de ander juist het drastische besluit om zich niet meer voort te planten. Lees meer

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand

Uiterlijk schoon is zowel een vloek als een zegen voor Jihane Chaara. Ze merkt dat het al te vaak het zicht ontneemt op alles wat er onder de oppervlakte aanwezig is. Ze zoekt haar heil in de filosofie van body neutrality. Lees meer

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Waarom etaleren we onze trots op sociale media?

Honger en rampspoed te over in de wereld, maar op sociale media ziet Wieneke van Koppen alleen maar voorspoed en persoonlijk geluk. Hoe zit dat? Ze gaat te rade bij emotie-psycholoog Ad Vingerhoets. Lees meer

 Kikker-K'NEX

Kikker-K'NEX

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd kleine robotjes te maken met levende cellen uit kikkerembryo's. Aida de Jong bracht het nieuws in beeld. Lees meer

 1

Collectief protest is nodig voor individueel geluk

Wolter de Boer luisterde naar de kersttoespraak van de koning en was verheugd dat hij over onze geluksobsessie sprak. Wel liet de koning een paar belangrijke maatschappelijke factoren voor de ellende van individuen achterwege in zijn rede. Lees meer

RE: Kiezen voor rechts. De verslaglegging van Nederlandse media over de Britse verkiezingen

Kiezen voor rechts: hoe de Nederlandse media verslag deden van de Britse verkiezingen

Keuzes die Nederlandse media maken in hun verslaggeving pakken vaak uit in het voordeel van rechts. Dat belooft weinig goeds voor de verkiezingen van 2021 in het vooruitzicht. Lees meer

 Heilige hobby's

Heilige hobby's

Onze zoektocht naar bijzondere ervaringen begint religieuze trekjes te vertonen. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Filmtrialoog: Star Wars: The Rise of Skywalker

Star Wars: The Rise of Skywalker

Redacteuren Else Boer, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in het meest recente deel van de Star Wars-saga: The Rise of Skywalker, weinig dappere keuzes van de makers. Lees meer

 Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Jules Deelder: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur

Vandaag is in het stadhuis van Rotterdam een condoleanceregister geopend voor Jules Deelder. Rob Worst bracht hem nog eenmaal in beeld zoals hij was: zwart-wit, maar levend in elke denkbare kleur. Lees meer

Hard//talk: Het woordenboek is de barricade van deze tijd

Het woordenboek is de barricade van deze tijd

De redactie van de Van Dale riep ‘boomer’ uit als Woord van het Jaar 2019. Voor Marte Hoogenboom het zoveelste bewijs dat de progressieve strijd in de eerste plaats een taalstrijd is. Lees meer

 Rusland de komende jaren bankzitter

Rusland de komende jaren bankzitter

Sporters uit Rusland die kunnen aantonen dat zij dopingvrij zijn en geen dopingcontrole gemist hebben, mogen bij de komende grote sporttoernooien wel meedoen, maar niet onder de Russische vlag. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

 Zedenpolitie onder vuur

Zedenpolitie onder vuur

Toen de politie vier zedenverdachten voor een reconstructie meenam naar de plaats delict, probeerden die de agenten te overmeesteren. Bij de schermutseling die volgde kwamen alle verdachten om het leven. Het nieuws in beeld door Rueben Millenaar. Lees meer

Filmtrialoog: The Third Wife

The Third Wife

Redacteuren Oscar Spaans, Jihane Chaara en Kiki Bolwijn zagen in de bioscoop hoe in het Vietnam van eind 19e eeuw, de 14-jarige May de derde vrouw wordt van Hung, een steenrijke en veel oudere grootgrondbezitter. Lees meer

Lieve Mark 2

Lieve Mark

Jan Hamstra sneed zijn kijk op Zwarte Piet in hout voor zijn beeldkritiek 'Lieve Mark'. Hij neemt ons in sneltreinvaart mee door de geschiedenis van raciale karikaturen, en drukt premier Mark Rutte op het hart dat hij zich meer in die geschiedenis zou moeten verdiepen. Lees meer

Hard//talk: Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Hoe (niet) te praten over mentale moeilijkheden

Een label geeft een naam aan een ervaring, maar kan nooit een verklaring zijn voor waarom iemand, op dat specifieke moment in haar leven, die specifieke klachten heeft. Lees meer

Paw Patrol krijgt concurrentie

Paw Patrol krijgt concurrentie

De Australische hond Bear werd als puppy achtergelaten. Hij werd zelf gered, en sindsdien staat zijn leven in het teken van het redden van andere dieren. Het nieuws in beeld door Aida de Jong. Lees meer

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Mannelijkheid en de giftige erfenis van Wolkers

Gijsbert Pols herleest Wolkers' meesterwerk Turks fruit, en moet constateren dat de roman niets waarmaakt van de bevrijding die hem wordt toegedicht. Een bewerkt hoofdstuk uit Pols' nieuwe essaybundel 'Het onhoudbare midden'. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan