Asset 14

Een ongepland moederboek

Het Hoofd//stuk: Een ongepland moederboek

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Waar begin je, hoe begin je? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Lees het in het Hoofd//stuk. Helena Hoogenkamp vertelt over hoe haar debuutroman helemaal geen verhaal over moeders moest worden, maar over liefde. Uiteindelijk schreef ze óók over moeders, maar vooral over een verlangen dat zo groot is dat niet uitgesproken kan worden. Maar wat laat je weg en wat vertel je juist wel als je wil vertellen over het onzegbare?

‘Anita Claus en haar zoon stonden bij het tuinhek, om sorry te zeggen.’ Met deze zin begon ik vijf jaar geleden aan het schrijven van een roman. Ik zag een helder beeld van twee moeders: een van hen was Anita Claus. De andere moeder deed de deur open en nam de excuses in ontvangst, maar was niet onder de indruk. Ik voelde de verhoudingen heel sterk: een liefdevolle, verstikkende moeder die met haar zoon meegaat als hij iets fout heeft gedaan en zelfs namens hem excuses aanbiedt zodat hij zich niet schuldig hoeft te voelen, en een ongeduldige, botte moeder die niet zoveel opheeft met Anita en haar nette manieren.
 

‘Het wordt een moeder-boek,’ zei een redactrice aan wie ik mijn idee uitlegde. Ik mocht bij een aantal uitgeverijen op gesprek, terwijl ik nog geen afgerond manuscript had. Omdat ik nog niet wist waar mijn idee naartoe ging wisten mijn gesprekspartners het ook niet. Het idee van een moederboek bleef me achtervolgen. Daar wilde ik eigenlijk niet over schrijven, het moest een liefdesverhaal worden.

Krijgt een lezer wel mee wat je niet opschrijft?

 Een liefdesverhaal over Louis Claus. Nadat ik die naam had verzonnen vroeg ik me af hoe hij er uitzag. Blond en lang, als een droomprins. Ik zag Louis voor me als een soort Big Brother, op grote schermen geprojecteerd door de hele stad, en als guru van een goedlopend zelfhulpboekenbedrijf. Maar uiteindelijk werd Louis weer een gewone jongen met een beschermende moeder, en mijn hoofdpersonage een meisje dat verliefd op hem was. Het meisje, Carla, groeide uit tot een personage dat vaak niet begreep wat haar overkwam. Tijdens het schrijven wist ik het wel: Carla verliest haar moeder, haar vriendinnen en op een bepaalde manier ook Louis. Om geloofwaardig te maken dat ze dit niet beseft, liet ik haar wegdromen en overspoeld raken door haar zintuigen. Oogverblindend zonlicht en tikkende regen overstemmen haar denken. En in de gesprekken met anderen zwijgt ze vaak en vraagt ze niet door.

 Daarmee is ‘Het aanbidden van Louis Claus’ een roman geworden over het onzegbare. Omdat je niet weet wat je moet zeggen of wanneer je het moet zeggen. Maar krijgt een lezer wel mee wat je niet opschrijft? Vaak schreef ik in eerste instantie alles wat er tussen de personages gebeurde helemaal uit. Ik had de neiging om de spanning in te lossen door ze te laten kussen of vechten en daarna haalde ik de botsingen weg.

Inmiddels had ik een redactrice gevonden aan wie ik fragmenten liet lezen. In onze gesprekken hoorde ik terug hoe zij het verhaal begreep, waar ik te veel had verwijderd of juist te veel had laten staan. Door het dromerige karakter van de tekst dacht ik me veel te kunnen permitteren, maar je moet het echt aangeven als de scene zich op een nieuwe locatie afspeelt. Of als er een tijdsprong wordt gemaakt. Het moet duidelijk blijven wie er aan het woord is, en wanneer en waar. Van mijn redactrice leerde ik dat het geven van zulke handvatten de magie van je verhaal niet aantast.

Ik durfde niet over woede, ongemak of lust te schrijven, was niet comfortabel met mijn eigen fantasie. Wat hielp toen ik begon aan deze roman, was me voorstellen dat niemand het ging lezen.

 Ik wilde altijd al iets langers schrijven, maar ben begonnen met het maken van korte verhalen en gedichten. Wat ik schreef liet ik snel aan anderen lezen. Maar uiteindelijk merkte ik dat schrijfgroepen of te veel meelezers voor mij averechts werkten: Na een uitgebreid gesprek over de tekst was ik zelf kwijt wat ik wilde zeggen. Ik durfde niet over woede, ongemak of lust te schrijven, was niet comfortabel met mijn eigen fantasie. Wat hielp toen ik begon aan deze roman, was me voorstellen dat niemand het ging lezen. Tegelijkertijd was er daardoor geen druk om het af te maken. Het is toch goed om een deadline te hebben. Maar niet in de eerste jaren, ik wilde mijn gedachten een tijdje volgen zonder vragen te hoeven beantwoorden.


 Om niet ontmoedigd te raken maakte ik afspraken met mezelf: Hoeveel woorden ik dagelijks moest schrijven, of hoeveel bladzijden. Dat ik elke dag het bestand moest openen. Dat ik hierna nog een boek kon schrijven, maar dit eerst af moest maken. Er was een jaar waarin ik alleen met de hand schreef. Het heeft me daarna maanden gekost om al die notitieblokken in te tikken. Bij het teruglezen van alle versies en verschillende slingerende verhaallijnen bleven de stukken over de twee moeders en over Louis Claus overeind. Ik heb ze gecombineerd tot een verhaal over verlangen, een verlangen zo groot dat je het niet uit durft te spreken.

 

Op zoek naar een kijktip? Helena zelf kijkt in haar schrijfpauzes afleveringen van UNHhhh, de webserie van dragqueens Katya Zamalodchikova en Trixie Mattel, die veel zinnige dingen te zeggen hebben over deze wereld. Katya is een grote inspiratie voor Helena en ze schrijft ook met regelmaat gedichten over haar.

 

Het aanbidden van Louis Claus’ verschijnt 11 februari bij De Bezig Bij.

Benieuwd naar meer? Lees hier alvast een voorproefje van Helena's roman.

 

Zit jij vol goedbedoeld advies en wil je ook een Hoofd//stuk schrijven?

Mail dan jouw tekst naar kiki@hardhoofd.com!

Mail

Helena Hoogenkamp schreef tien toneelstukken en droeg poëzie voor op Lowlands, de Parade en Oerol. Haar werk werd bekroond met de El Hizjra Literatuurprijs, genomineerd voor de ITs Ro Theater Award en geselecteerd voor Women Playwrights International Stockholm en Interplay Europe Madrid. Het aanbidden van Louis Claus is haar debuutroman en verschijnt op 11 februari.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent

Warning: Undefined variable $articleCount in /home/hardhoof/hardhoofd.com/releases/20220413071826/public/content/themes/hardhoofd6/components/ctas/latest-posts.php on line 24
het laatste
De draad

De draad

Sumai Yahya schreef een kort, poëtisch verhaal over menselijke vleermuizen slingerend aan een draad. Een korte versie verscheen in het papieren magazine, maar lees hier de volledige versie, vol symboliek, donkere massa's, naalden, konijnen met rode ogen en aangeslepen ruggengraten. Lees meer

Iets wat van zijn vader is geweest

Iets wat van zijn vader is geweest

Het is zwarte zaterdag en de tankstations zijn druk. Sigarettenrook en uitlaatgassen blijven "in de windstilte boven het asfalt verstikkend en bewegingsloos hangen." Tristan is, in dit korte verhaal, op weg naar het huis van wijlen zijn vader, een man op wie hij nooit heeft kunnen rekenen. Kan hij het opbrengen om door te rijden? Lees meer

Gedichten Alara Adilow (titel volgt) 2

Straatliedjes

Wat is een huis? 'Iets dat de wraak van de nacht buiten houdt. / Iets waar je naar terugkeert na een lange reis.' In deze nieuwe gedichten van Alara Adilow worden vaders ontvlucht, tijdelijke verblijfplaatsen gevonden en nieuwe relaties op zee aangegaan. Lees meer

Koeman

Koeman

Een kort verhaal van Jan Wester over een veeboer die op papier alles bezit, maar zich niet thuisvoelt in zijn eigen kudde en op zoek is naar een eenheid. Koeman was niet van land, niet van gras. Door de zolen van zijn laarzen was hij afgescheiden van zijn aarde. Hij had ze weleens uitgeschopt, op... Lees meer

 1

"En opeens denk je aan hun lichamen" vertaalde gedichten in samenwerking met Poetry International

Hoe kun je poëzie ook anders ervaren dan via een bundel of op een podium? Achttien studenten
illustratie van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie lieten zich inspireren door het werk van
de achttien dichters van het 52 ste  Poetry International Festival dat vandaag van start gaat. De studenten komen
net als de dichters uit de hele wereld. Uit Vietnam, Oekraïne, Moldavië of Mexico, Polen, de
Verenigde Staten of hier uit Nederland. Lees meer

Meer dan een werkwoord

Meer dan een werkwoord

De stem in Nora’s hoofd laat zich niet zomaar het zwijgen opleggen. “Ik vraag me af of het haar bedoeling was dat ik nu zo weinig lichaamsvet over heb dat zelfs een kussen de pijn van het zitten niet verzacht.” Als verdoving en controle ten koste gaan van haar relaties en gezondheid, stelt Nora zich die ene belangrijke vraag: is dit het waard? Lees meer

Dit is geen ode 2

Dit is geen ode

'In dit land word je aan stukken gescheurd. / Ik verzamel jouw gescheurde stukken vlees. / Ik bak je op 200 graden. / Ik deel je uit.' In harde dichtregels verkent Shabnam Baqhiri hoe het is om je echt aan te passen en waarom dit soms noodzakelijk en juist goed is. Lees meer

Train je ego (maar zorg dat het tegen een stootje kan) 1

Train je ego (maar zorg dat het tegen een stootje kan)

Luuk Schokker leerde dat een groot ego bij het schrijven geen overbodige luxe is. Je onzekerheid omarmen maar tegelijkertijd een ego kweken. Hoe doe je dat? Luuk legt het uit. Lees meer

A Sacred Slut_Daan Timmer_Lena Plantinga

A Sacred Slut

Je bent vrouw, het is zomer en je wil wat. Klaarkomen, bijvoorbeeld. In dit broeierige nieuwe kortverhaal van Lena Plantinga speelt een jonge vrouw met zichzelf en het lot. Een verhaal over zoeken naar je seksuele zelf, en haar aantreffen onder het juk van je seksuele verleden. Lees meer

Een lichaam dat liefde opwekt

Een lichaam dat liefde opwekt

Een fragment uit Emy Koopmans 'Tekenen van het universum' over een lichaam dat gelooft dat het moet krimpen om het waard te zijn te worden liefgehad. Lees meer

Mijn Arabisch is verstomd

Mijn Arabisch is verstomd

"Mijn Arabisch is schichtig / ze vermomt zich stilletjes als Hebreeuws." Pelumi Adejumo en Esha Guy Hadjadj vertaalden een gedicht van de Israëlische dichter Almog Behar. Over twee moedertalen, waarvan de één de ander overstemt. Lees meer

Ratrace

Ratrace

Een kort anti-kapitalitsch verhaal van Emma Stomp over De Prestatiemaatschappij, havermelk latte's en mannen met bivakmutsen. Lees meer

Zwarte luiken

Zwarte luiken

Hoe schrijf je over iets ontastbaars zoals rouw? Geïnspireerd door de schilderijen van Francis Bacon verkent Thijs Joores in deze gedichtenreeks de impact van verlies. Lees meer

Gezocht z.s.m. 1

Gezocht z.s.m.

Liefde is te vervangen, althans dat houden datingapps ons voor. Maar wat als je iemand bent verloren van wie je er maar één had, zoals je moeder? Babet te Winkel bijt het spits af van een nieuwe reeks waarvoor Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam de samenwerking aangaat met verschillende literaire platforms. Lees meer

Kopje suiker

Kopje suiker

Souvenirsmokken, feestmokken, mokken met rare handvaten, mokken met popcultuurfiguren en mokken van de IKEA. In dit korte verhaal over verbinding en contact geven mokken een intiem kijkje in het leven van de buurt. Lees meer

Nieuwe coronificatie

Nieuwe coronificatie

Marthe van Bronkhorst opent het nieuwe jaar op poëtische wijze. Lees meer

Stop met schrijven!

Stop met schrijven!

Jens Meijen vergelijkt het schrijfproces met auto-onderhoud en weet hoe je als schrijver goed zorgt voor je mentale gezondheid. Wat heeft schrijven te maken met het worden van een popster en waarom moet je volgens Jens eerst stoppen met schrijven? Lees meer

Ballen en Engelen

Ballen en Engelen

Na een klassiek ongemakkelijke kerstborrel op kantoor gaat Sascha mee naar huis met Ariane van hr. Maar dan neemt de avond een griezelige onverwachte wending... Een kerstverhaal van Loren Snel. Lees meer

Masterclass

Een vrouw die met zichzelf in de knoop zit besluit om een masterclass acteren te volgen. Een kort verhaal door Renske van den Broek over opnieuw leren lopen, majorettemeisjes en vrede sluiten met wie je bent. Lees meer

Pen + papier + buitenlucht 3

Pen + papier + buitenlucht

Hoe zorg je er als schrijver voor dat je niet alleen gemotiveerd, maar ook gedisciplineerd blijft? Imme Visser kraakte de code. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd! 

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe kunstenaars en schrijvers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Wij zijn al meer dan twaalf jaar bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Onze kunstverzamelaars maken dit mogelijk. Als je je nu aansluit, dan ontvang je jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel