Illustratie: Mirjam Dijkema

De redactie danst op de tafels, komt in opstand, en buit de zwakkeren in de samenleving uit. De appel valt niet ver van de boom." />

Illustratie: Mirjam Dijkema

De redactie danst op de tafels, komt in opstand, en buit de zwakkeren in de samenleving uit. De appel valt niet ver van de boom." />
Asset 14

Moderne slaven

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Deze week vier korte commentaren, in woord en beeld, van onze redacteuren.

Illustratie: Joost de Haas

De Hofstad

Iedereen eventjes uitbuiter

“Hoe word ik een politiek mens?”, vroeg Peter Handke ooit. Soms gaat dat vanzelf. Twee weken geleden kreeg ik, na tien jaar wachten, de sleutels van mijn eerste eigen sociale huurwoning. Als dat een week later was geweest, had de huur 120 euro hoger kunnen zijn. Deze maand is namelijk de Donner-heffing ingegaan, die de doorstroming op de woningmarkt moet bevorderen door alle sociale huurwoningen in "schaarstegebieden" fors duurder te maken.
Rekent u even mee? Het aantal koopwoningen in Nederland is circa 4,1 miljoen. De hypotheekrenteaftrek kost de Staat 11 miljard per jaar. Van die woningen rust er op 3,5 miljoen een hypotheek. Dat is meer dan 3000 euro subsidie per huiseigenaar per jaar. Ondertussen is het percentage aflossingsvrije hypotheken sinds 1995 gestegen van 12 naar 50 (!) procent. Als je niet aflost, zijn er maar twee manieren om van je schuld af te komen: je huis met winst verkopen of massa-inflatie. In Albanië noemen ze dat een pyramidespel. Voor ons liberale kabinet is het een overheidstaak. Het lijkt wel kunst. Geen wonder dat de huren omhoog moeten.
Het is, vanzelfsprekend, een achterhoedegevecht. "I’d hate to sell a house in Europe 15 years from now." De huizenprijzen zakken, en aan kantoren staat alleen in Amsterdam al 1,3 miljoen vierkante meter leeg. Dat krijg je, met speculanten die de hemel in bouwden terwijl de banken Russisch roulette speelden met subprime-hypotheken.
Het persoonlijke wordt nog politieker. Omdat ik te drukbezet/lui/onhandig ben om zelf mijn vloer te leggen, heb ik dat op internet aanbesteed. De volgende ochtend vóór 9:00 verdrongen zich negen klusjesmannen met pijnlijk lage offertes in mijn inbox, waarvan één met een larmoyant verhaal dat hij een gezin moest onderhouden. De malaise in de bouwsector is duidelijk groot. Zo groot, dat iedereen met een internetaansluiting eventjes een uitbuiter kan zijn. Laat die bubbel maar barsten.

Door Floris Solleveld

Commentaar

Moderne slaven

In de Groene Amsterdammer van 22 september ging het over het wereldwijde jongerenprotest, over 'de Verloren Generatie' die ‘de klappen gaat opvangen’. In een interessant artikel over jeugdwerkeloosheid werd een belangrijk probleem aangestipt: stages. Ross Perlin van het boek Intern Nation: How To Earn Nothing and Learn Little in the Brave New Economy kwam aan het woord: “Volgens de gangbare mythe is een stage een win-win situatie (…). In werkelijkheid is het in rijke landen steeds meer een noodoplossing voor jonge mensen die geen echte baan kunnen vinden en een middel van bedrijven om op arbeidskosten te bezuinigen.”
Net zoals banken en verzekeringen, zijn stages in de basis een nobel idee. Maar door de toegenomen complexiteit van onze samenleving stemmen deze instituten niet meer overeen met de praktijk waarvoor ze ooit een oplossing boden. Toch zien we banken nog steeds als spaarvarkens, verzekeringen als opvangnetten en stages als de relatie tussen een hoefsmid en zijn leerling.
De befaamde lijst Stuff White People Like wijst ons weer eens op de absurditeit van een volledig geaccepteerd fenomeen. Op nummer 105 staat ‘Unpaid Internships’: “In most of the world when a person works long hours without pay, it is referred to as 'slavery' or 'forced labor'. For white people this process is referred to as an internship (…).” Bedenk je eens: je moet een bijbaan nemen of op je spaargeld teren om ergens te kunnen werken. Maar binnen sectoren met veel concurrentie zijn onzekere jongeren bereid om elke vernedering te ondergaan.
De jeugdwerkloosheid in Nederland is laag (7%) ten opzichte van andere Europese landen, dus hier zal deze moderne slavernij nog wel even gepikt worden. Maar in Spanje (45%), Ierland (30%) en Groot Brittannië (20%) groeit de verontwaardiging. Terecht. Voor werk hoor je salaris te krijgen, hoe jong je ook bent.

Door Rutger Lemm

Nieuws in beeld

Apple-topman Steve Jobs verliest zijn strijd tegen alvleesklierkanker en overlijdt op 56-jarige leeftijd.

Illustratie: Mirjam Dijkema

Rolmodel

Nevermind Love

Op 24 september 1991 kwam Nevermind uit. Het deed de muziekwereld trillen op haar grondvesten, zorgde voor een gigantische opleving in de verkoop van houthakkersbloezen en de beeltenis van Nirvana-zanger Kurt Cobain hing boven menig meisjesbed. Het grunge-tijdperk eindigde slechts drie jaar later met de dood van Cobain: eenzaam en tragisch, met een shot heroïne en een shotgun. Het twintigjarig jubileum wordt bescheiden gevierd met een remasterededitie. Een groot event was misschien wat ongepast geweest: een beetje als een treurig feestje waar de jarige niet komt opdagen.
Wie wel van zich laat horen is de weduwe Cobain: Courtney Love. In de jaren na de zelfmoord werd Love het onderwerp van complottheorieën en beschuldigingen: als ze niet zelf de trekker had overgehaald, had ze Kurt er toch vast wel toe gedreven. Courtney was geen archetypische vrouw-van: haar band Hole was bijna even beroemd als Nirvana. Met haar platinablonde haar, rode lippenstift en gescheurde babydoll-jurkjes maakte ze een vervaarlijke indruk, en de rockgod Kurt Cobain leek naast haar een schooljongen. “Call me Yoko Love,” grapte ze.
De controverse rond de nu 47-jarige grungeprinses is sindsdien alleen maar groter geworden. Courtney kickte af en had succes in Hollywood, maar een paar jaar later klom ze tijdens een interview op het bureau van David Letterman, werd ze gearresteerd voor drugsbezit en verloor ze de voogdij over dochter Frances Bean. Haar twitteraccount bestond uit dadaïstische wartaal.
Onlangs kondigde Courtney aan haar memoires te gaan schrijven (gelukkig onder begeleiding van een co-auteur). Het boek zal eind 2012 verschijnen, en Love zal hierin uitweiden over Kurt, Frances Bean en haar drugsverleden. Vanity Fair publiceert in november een groot interview met Love. Een voorpublicatie zorgde afgelopen week voor grote opschudding, vooral vanwege haar antwoord op de vraag of ze boos was op Kurt: “Mad? Ya think?! If he came back right now I’d have to kill him, for what he did to us. I’d fucking kill him. I’d fuck him, and then I’d kill him.”
Grunge is dan misschien dood, maar Courtney Love is springlevend. Laten we haar koesteren, als die maffe tante die op elk familiefeestje in een gescheurde couturejapon op de tafels danst. Ik kan niet wachten op dat boek.

Door Sanne Rispens

Mail

Redactie

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
:Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Is literatuur links of rechts? Sarah Neutkens duikt in twee klassiekers en gaat na of ze wel zo links zijn als vaak wordt beweerd. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

over samen niet weten

Anne Louïse van den Dool won met het essay 'Een middenwereld: over samen niet weten' de derde plaats van Hooray for the Essay 2026. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Tweede plaats Hooray for the Essay 2026 - Dat is dan jouw waarheid

Saar Lermytte won de tweede plek van Hooray for the Essay 2026 met het essay Dat is dan jouw waarheid Lees meer

Steen 1

Steen

Stel je eens voor hoe een relatie met een steen kan beginnen, hoe die eruitziet en waarin jullie elkaar zullen vinden. Sjoukje Kamphorst neemt je mee op een literaire reis langs verloren zwerfkeien, gebarsten geliefdes en zinloos geploeter. ‘Wat een steen te zeggen heeft, kan alleen maar van groot gewicht zijn.’ Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Melissa Dhondt won de eerste prijs van Hooray for the Essay 2026, met haar essay ‘Wat zo is’ waarin ze haar moeders relatie tot alcohol op een invoelende manier beschrijft. De wedstrijd is een samenwerking tussen DeBuren, Rekto:Verso en Hard//hoofd. Lees meer

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Rocher Koendjbiharie en Tamara Hartman schreven een essay over de Nederlandse geschiedenis van het feminisme en kritiek op de Dolle Mina’s binnen een kader van intersectionaliteit voor een boekpublicatie van de Dolle Mina’s. Er kwam feedback dat het stuk ‘te moeilijk’ en niet ‘speels’ genoeg was – een vanoudse kritiek wanneer over racisme of witheid geschreven wordt. Ze besloten zich terug te trekken en plaatsten dit incident binnen de context van systematische witheid van de Dolle Mina’s. Nu lees je het essay hier, op Hard//hoofd. Lees meer

Laatste woorden

Laatste woorden

Na een overlijden in de familie, vraagt Vera Corben zich af welke geluiden permanent in ons hoofd wonen. Is dat de score van het leven? Hoe klinkt die dan? En is de dood dan niet meer dan de afwezigheid van dat geluid? Lees meer

Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Bij de media heerst ziekte, journalisten stellen te weinig vragen. Fausto en Marthe van Bronkhorst komen met een behandelplan. Lees meer

Essaywedstrijd: 'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

[Deadline verstreken] Essaywedstrijd: 'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

In deze editie van Hooray for the Essay dagen we je uit om na te denken over waarheid. Reageer voor 19 januari. Lees meer

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Mode lijkt glanzend en zorgeloos, maar er schuilt een wereld van politiek achter. Loïs Blank vraagt zich af: wie bepaalt eigenlijk welke verhalen verteld mogen worden? Wat gebeurt er met de progressieve stemmen van een bedrijf dat vooral voor de winst gaat? Lees meer

Suriname - van onafhankelijk land naar natie

Suriname - van onafhankelijk land naar natie

Op 25 november is het 50 jaar geleden dat Suriname onafhankelijk werd van Nederland. Kevin Headley bespreekt hoe de onafhankelijkheid van Suriname tot stand is gekomen en hoe het zich verder ontwikkelt tot natie: van politieke geschiedenis tot hedendaagse successen. Lees meer

De integratie-stok slaat wéér de ‘problematische Moslim’

De integratie-stok slaat wéér de ‘problematische Moslim’

'Een begrip als integratie lijkt een middel om te streven naar een inclusievere samenleving, maar dwingt in feite minderheden om hun culturele en religieuze identiteit op te geven.' Aslıhan Öztürk legt de retoriek bloot waarmee de integratie-stok dreigend boven het hoofd van generaties migranten wordt gehouden. Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in september je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!