Een paar weken terug las ik in de Volkskrant een stukje waarin een Amerika-deskundige zich opwond over andere Amerika-deskundigen. Hoewel er ook inhoudelijk wel wat op het artikel aan te merken viel, bleef mijn hoofd vooral struikelen over deze opmerking: “Van een als deskundige opgevoerde wetenschapper verwacht je minder populisme en meer duiding, want de waarheid ligt genuanceerder.”
Even was ik geneigd mee te gaan in deze gedachte, mede omdat het beschuldigende ‘populisme’ gemakshalve ongedefinieerd blijft. Maar toen sloeg de twijfel toe: wat verwacht ik van een “als deskundige opgevoerde wetenschapper”? Van een wetenschapper verwacht ik wetenschappelijk onderzoek. Maar wanneer diezelfde persoon wordt opgevoerd? Wat verwacht ik überhaupt van iemand met een stel hersens in de media? Inderdaad: duiding. Maar moet ik daar blij mee zijn?
Duiding, dat is waar Matthijs ‘Felix’, ‘Joost’ of zelfs ‘Prem’ voor vraagt. Het is wat bijvoorbeeld Thierry Baudet in de NRC tweewekelijks doet: met een zekere vrijblijvendheid iets uitleggen, waarbij het gelijk (of vooroordeel) van de duider eigenlijk altijd wordt bevestigd. Af en toe veroorzaakt het wat ophef, maar het is nooit echt verrassend.
Het is een modewoordje, maar het verhult een breder verschijnsel: ‘infotainment’ vermomd als diepgang. Zelfs Hyves doet vrolijk mee.
Toen dacht ik ineens aan Diederik Stapel. Stapel was een fantastische duider: nooit beroerd om te worden opgevoerd. Maar hij ging het geouwehoer dat op tv voor serieuze discussie doorgaat, verwarren met zijn werk. Het is maar een klein stapje: je vooroordelen niet alleen ondersteunen met loze beweringen, maar ook met loze cijfertjes. De fraude was deze week weer in het nieuws. De NWO, die 2,2 miljoen euro in Stapels duiding investeerde, waste zijn handen in onschuld. Voorzitter Jos Engelen deed dat middels een bewonderenswaardig bondige drogredenering (en een totale ontkenning van het Agency-Structuredebat): "De gevallen van fraude zijn voor de NWO geen reden het financieringssysteem te veranderen. Het systeem werkt. Het zijn de mensen die soms niet deugen", aldus Engelen. De NWO selecteert volgens hem excellente onderzoekers. "En excellente onderzoekers zijn 100 procent betrouwbaar. Excellente onderzoekers frauderen niet."
Juist: ook bij de NWO wordt er vrolijk op los geduid. Eigen straatje eerst schoonvegen en alles naar hartenlust inpassen. Zoals het wetenschappelijk bureau van het Simplisties Verbond zou zeggen: “Daar moet de mattenklopper overheen.”

Door Jan Postma

België heeft geen poldermodel. Als de regering en de vakbonden het niet met elkaar eens zijn wordt er niet onderhandeld totdat er een akkoord is, zoals in Nederland. De vakbonden doen eenvoudigweg waar ze voor zijn opgericht: ze delen rode, blauwe of groene jasjes uit aan hun leden en gaan staken, ‘militeren’, actievoeren en protesteren.
Vorige week was het weer zover. Een algemene staking legde een groot deel van het land plat. Verbolgen over pensioenshervormingen en loonbeleid, reden er geen treinen of bussen, bleven scholen leeg, werkte overheidsdiensten op halve kracht en boden werkgevers werkpremies aan, voor de moedige werknemers die de staakoproep durfden te negeren.
De media voerden intussen een oorlog uit over het beeld van de staking: hoe linkser het medium, des te succesvoller de staking; hoe rechtser het medium, des te meer was de staking een mislukking, en des te laagbijdegrondser waren de stakers. Één dagblad publiceerde een foto van een droevig meisje met een onderschrift waarin de oudere generatie werd bedankt voor het werk aan haar toekomst. De boodschap: wie vandaag niet werkt, is een onverantwoordelijk stuk onbenul.
Maar uiteindelijk is zo’n stuk syndicaal spierballenvertoon (kosten voor de economie: enkele honderden miljoenen euro’s) hetzelfde als het sociaal overleg met koekje en koffie tussen kabinet en vakbondsafgevaardigden in Nederland: er moet overeenstemming komen. Met de aankondiging voor een volgende algemene staking eind februari besluiten Di Rupo cum suis eieren voor hun geld te kiezen en de scherpe kantjes van de aangekondigde pensioenhervormingen af te schaven. Natuurlijk beweren ze dat ze dit ál lang in overweging hadden, om niet de indruk te wekken te zijn gezwicht voor de vakbondsdruk.
En dat is dan ook het grootste verschil tussen het Nederlandse en het Belgische sociaal overlegmodel. In Nederland zijn jullie best trots op het feit dat we allemaal zo goed door één deur kunnen, terwijl jullie elkaar feitelijk wel kunnen afschieten. In België wekt iedereen de indruk dat het land in permanente staat van burgeroorlog verkeert, terwijl ze na hun met zekere regelmaat terugkerende protestfeestjes weer prima kunnen samenleven. Noem het een verschil in perspectief.

Door Daan Oostveen

“Normaal neem je misschien een of twee van die jongetjes – jongens – mee. Maar nu moet je ze bijna allemaal opstellen,” zo klaagde trainer Frank de Boer na Ajax - FC Utrecht, de vierde wedstrijd na de winterstop die zijn club niet wist te winnen. Omdat De Boer net als zijn tweelingbroer Ronald van nature al een nasale, klagerige stem heeft, zijn ze de laatste jaren ter compensatie erg positief in hun bewoordingen. Nu herinnert niemand zich meer hoe de broertjes in 2000 zeurden dat ze geen uitdaging meer zagen in ‘NEC-uit’, en via allemaal gezever van Ronalds schoonvader en louche zaakwaarnemer Rob Cohen een transfer naar FC Barcelona probeerden te forceren.
Als trainer van Ajax is Frank de Boer tot nu toe streng, maar optimistisch gebleven. Hij liet zich niet meeslepen door de sensatiegeile voetbaljournalisten die hem de excuses voor de voeten wierpen. “Nu heb je de beelden gezien. Het was geen buitenspel. Hoe sta je hier dan, als verliezend coach?” “Dat gesteggel in de bestuurskamer, gaat dat niet in de koppies zitten?” De Boer bleef steeds rustig en concentreerde zich op zijn visie voor het eerste elftal, waarvan het succes niet van omstandigheden mag afhangen. Tot afgelopen zondag, toen zijn stem een octaaf zakte en het even weer leek alsof radio-DJ Edwin Evers hem imiteerde. Hij zocht een excuus, en vond die gemakkelijk in de afwezigheid van vele basisspelers.
Ajax’ grote voorbeeld is De Boers oude club FC Barcelona. Zelden heeft de wereld een stijlvollere trainer gezien dan Pep Guardiola, die vol passie langs de lijn coacht, maar zich nooit laat gaan op een persconferentie. Zelfs als een Real Madrid-verdediger overduidelijk op de hand van zijn sterspeler Messi gaat staan, onthoudt hij zich van commentaar. Afgelopen zaterdag miste zijn elftal ook een hoop basiskrachten en moest Guardiola net als zijn collega een groot aantal jeugdspelers opstellen. FC Barcelona won met 2-1, de twintigjarige Tello scoorde. Maar als hij had verloren, had Guardiola niet geklaagd.
Het geduld van Frank de Boer is op, en dat is begrijpelijk. Zonder een goede organisatie kunnen we nooit zien of hij een goede trainer is. Er zullen altijd excuses voorhanden zijn, begrijpelijke excuses, verleidelijke excuses. Het gesteggel rond de niet-transfer van Mounir El Hamdoui laat zien dat het woord ‘organisatie’ al te veel eer is voor de voetbalclub Ajax. Daar kan de proleet Johan Cruijff ook geen verandering in aanbrengen.
Konden ze maar opnieuw beginnen.

Door Rutger Lemm