Afgelopen week gebeurde er iets wat nog nooit eerder gebeurde: in mijn directe kennissenkring werd een Iduna geboren. Ik zag de aankondiging op Facebook, met foto’s van de wonderlijke frummel die een pasgeboren kind is. In het bericht stond: ‘Wat zijn we blij en dankbaar met de geboorte van Iduna.’ Hee, dacht ik, al zwevend in het middelpunt van mijn eigen universum, wacht. Daar staat Iduna. Maar dat ben ik niet.
Er zijn allerlei besturen die Iduna een geschikte naam vinden voor hun organisaties: een grote verzekeringsmaatschappij in Duitsland (inclusief stadion in Dortmund), een Tilburgs dispuut, een poppodium in Drachten. En ooit is er een veulen naar me vernoemd, omdat fokkers geacht worden hun paarden in alfabetische lijn namen te geven en de I aan de beurt was. De fokker dacht aan ‘Inge’, maar toen mijn vader hem vertelde dat Iduna ‘godin van de eeuwige jeugd’ betekent was Inge al snel van de baan. In Den Haag is Iduna een juwelierszaak, in mijn geboortedorp staat een huis met Iduna in gietijzeren letters op de gevel, maar nooit eerder leerde ik een mens kennen dat Iduna heet. Tot nu. En mijn eerste reactie was opmerkelijk: ik schrok.
Het is sneu en kinderachtig en arrogant, maar ik dacht: nu ben ik dus niet meer de enige. Nu heb ik concurrentie. Ze is dan nog wel een zuigeling, maar over twintig jaar doet ze alles wat ik had willen doen, dat zal je zien. Maakt ze onuitwisbare boeken, speelt ze vlammende vioolconcerten, schrijft ze wervelende poëzie. Vecht ze voor het klimaat, voor mensenrechten, tegen dierenleed. Is ze zo’n oersterke actrice geworden of de frontvrouw van een veel te tof folkbandje-met-klezmerinvloed. Verbouwt ze biodynamische groenten en trekt ze ondertussen met haar tiny house door Europa.
Is zij de godin van de eeuwige jeugd, ben ik een lelijk stadion in Dortmund – wil ik maar zeggen.
Wat is het met dat woord, dat zo van jezelf is dat het in je dna lijkt te zitten, je identiteit lijkt te stutten? En als je naam je identiteit niet stut, betekent het dan dat een andere naam beter past, of een andere identiteit? Of is het juist goed, dat je naam niet direct laat zien wie je bent? Als je geen moeite doet om de namen van de bloemen en de dieren te leren kennen, schreef Maarten ’t Hart, kun je geen relatie met de natuur opbouwen. Shakespeare meende juist dat het niets uitmaakt dat een roos ‘roos’ heet; als hij een andere naam zou hebben, schrijft hij, zou de roos net zo zoet ruiken.
Bij de geboorte van Iduna moest ik direct denken aan de leerlingen die ik lesgeef. Hun naam is het allereerste wat ik van ze leer kennen, en ik merk het direct, bij de kennismaking met een nieuwe klas: hoe belangrijk ze het vinden dat ik hun namen onthoud. Is de naam een soort toestemming, een bekrachtiging om er te mogen zijn?
Door de komst van Iduna besefte ik hoeveel waarde ik hecht aan het hebben van een naam, aan het hebben van míjn naam, onze naam. Maar zoals alles van waarde weerloos is, is ook een naam broos. Hij kan worden vergeten, verbasterd, minderwaardig worden verklaard, aan inflatie lijden. Ik ken een man die graag begraafplaatsen bezoekt om de namen op de stenen te lezen. De wetenschap dat er zo iemand bestaat is een hele troost.
Mijn moeder vond het prachtig dat er nog een Iduna geboren was. ‘Feliciteer ze!!!’ appte ze met dertien emoticons van verschillende bloemen en een hartje. ‘Je zult wel trots zijn!’ Trots, dacht ik, ja, natuurlijk, dat kan ook. Ik stuurde de moeder van Iduna een berichtje dat ik graag ergens in de zomer op kraamvisite wil komen. Om Iduna te bekijken en te aaien en haar alvast wat tips te geven voor wanneer ze later Iduuuuna of Ilona of Iloena wordt genoemd. En toen voelde ik plotseling inderdaad een raar en kinderlijk soort trots. We worden een goed team, dacht ik, Iduna en ik.
Iduna Paalman (1991) is al bijna vier jaar columnist voor Hard//hoofd. Haar poëziedebuut ‘De grom uit de hond halen’ verscheen in het najaar van 2019 bij Querido. Ze won er de Poëziedebuutprijs 2020 mee. Ze publiceerde onder meer in De Gids, De Revisor, De Groene Amsterdammer en NRC Handelsblad.
Daphne Prochowski is een illustrator uit Groningen. Haar werk is te omschrijven als kleurrijk en verhalend.
