Dit is de reactie op Elons brief van vorige week.
Amsterdam, 28 oktober 2009
Lieve Elon,
Ik schrijf dit op het nippertje. Vlak voordat het online moet. Kantje boord. En ik ben moe en een beetje grieperig. Vergeef me dus als het wat ongepolijst en minder doorwrocht is dan anders. Maar ik doe mijn best. Ik was verbaasd over sommige aspecten van je laatste brief en krijg de indruk dat je niet altijd helemaal begrijpt wat ik bedoel. Wellicht dat dat ook ligt aan mijn terughoudendheid, die maakt dat mijn eigenlijke woorden zich soms meer tussen de regels door bevinden dan in de zinnen zelf. Ik zal daarom proberen dat nu te vermijden.
Je meest in het oog springende verwijt was dat ik niet echt reageer op wat jij zegt of vindt, maar mijn toevlucht zoek in een theoretisch vraagstuk, omdat mij dat zou ontslaan van de noodzaak keuzes te maken. Ondertussen sla je mij om de oren met structuralisten, ‘agency’ en Bijbelcitaten, zonder daarbij op jouw beurt recht te doen aan mijn overpeinzingen, wat mij nogal inconsistent overkomt. Het feit dat de Bijbel begint met een schepping door middel van het woord en de katholieke kindertjes pas bij de doop hun naam krijgen, lijken mij bovendien niet per definitie doorslaggevende argumenten in een debat over de vraag of iets er pas is als het benoemd is. Maar laat mij niettemin aan je wens tegemoet komen en zeggen wat ik (er van) denk en vind.
Ja, ik denk tot op zekere hoogte dat je kritiek en twijfel slechts een te passeren station zijn. Maar, anderzijds, probeerde ik met mijn brief en enkele voorbeelden uit de literatuur ook aan te geven dat de huidige twijfel plaatsmaakt voor een volgende, omdat twijfel en kritiek integraal onderdeel zijn van een mensenleven. Daarbij denk ik dat je de bescheidenheid moet kennen om toe te geven dat je kijk op de wereld nu eenmaal is ingegeven door de positie waarin je verkeerd, de leeftijd die je hebt, het land waarin je woont etc. Wat dat betreft ben ik een relativist in hart en nieren. Bovendien betekent het niet dat die twijfel en die kritiek niet reëel of legitiem zijn. Er is in het leven niets behalve het hier en nu, en aangezien dat is waar we het mee moeten doen, zijn dingen die later wellicht onbelangrijk zijn, in het heden vaak uiterst relevant en alleszins belangrijk.
Maar ik zeg niet dat als je ‘er uit gegroeid bent,’ er niets veranderd zal zijn aan je leven; dat maak jij er van. Ook ik geloof wel degelijk in de mogelijkheid van het ombuigen van je eigen keuzes, het creëren van je eigen kansen en het scheppen van je eigen wereld, zonder noodzakelijkerwijs te conformeren aan alle bestaande structuren. Ik geloof alleen niet zo heel erg in wereldverbeteraars. Ik geloof in het kleine, het zachte, het subtiele. Ik vind dat harde woorden, cynisme en grootspraak zelden ergens toe leiden. Ik vind dat je moet oppassen met veroordelen. Waar ik mijn toevlucht zoek in theorie – een poging te verklaren, te begrijpen, te ontleden – zoek jij je toevlucht in woorden, in discussie, in feiten. Maar wat ik soms mis zijn oplossingen, openingen en toenaderingen. Je moet oppassen dat het gebrek daaraan niet leidt tot negativiteit.
Het is het credo van Hollywood en misschien zelfs de gehele Amerikaanse droom, waartoe ook de Disney-(of-wat-is-het)-film behoort die je aanhaalde, dat ieder mens in staat is zichzelf te veranderen, de natuur kan veranderen, zijn eigen natuur kan veranderen. Alles kan anders of beter worden, als je het maar wilt. Maar dat is soms gewoon niet zo. Het is nu precies waardoor al die mensen van onze generatie zich als blinde schapen laten leiden door ambities, beloftes en dromen, en daarom over lijken gaan om die waar te maken. Wat ik wilde zeggen met het aanhalen van Reis naar het Einde van de Nacht is dat het belangrijker is dat je in de grote stinkzooi die de wereld veelvuldig is, de kleine momenten van verstilling, van rust en simpele schoonheid blijft herkennen, omdat dat soms het enige is dat er is. Nu. Hier.
Melle
-Volgende week het antwoord van Elon-
