Illustratie: beeldredactie De recensent richt zijn kritische blik op het ochtendritueel van zijn vrouw." /> Illustratie: beeldredactie De recensent richt zijn kritische blik op het ochtendritueel van zijn vrouw." />
Asset 14

De echtgenote

-Serie: De recensent. Aflevering 3: De echtgenote. Vervolg op 'De begrafenis'.-

De Recensent # 3: De echtgenote

Het is een hardnekkig misverstand dat oudere heren geen spontane erecties meer kennen.

Er zijn ochtenden, vooral in de winter, als het boven de dekens koel is maar eronder behaaglijk, dat het lichaam nu eenmaal doet wat het wil. Het is een beschamend tafereel, een man als ik, met grijze slapen en denkrimpels die nooit meer zullen verdwijnen, zomaar, met een tent in de pyjamabroek, als een doodgewone puber.

Mijn vrouw ziet het altijd meteen, spiedende brillenogen verschijnen vanachter haar leesboek. ‘Je zou erin kunnen kamperen,’ zegt ze met een glimlach.

Mijn lichaam en ik hebben al lang geleden afgesproken dat we elkaar het liefst zo min mogelijk storen. De ochtenderectie is de vleesgeworden contractbreuk.

Tot overmaat van ramp wordt haar blik altijd weer verwachtingsvol, alsof ik ook maar enige invloed op deze situatie heb gehad, alsof het nu allemaal kan gaan beginnen. Wat moet ik dan doen, zeg het me. Moet ik driemaal ‘hoezee’ roepen, een kussensloop omknopen als bandana en ‘Viva la ereccíon! Viva la erección!’ brullen, terwijl ik als een bronstige geit door de kamer spring? Het leven is een feest, het zal wel, maar ieder feest loopt op een gegeven moment op een natuurlijke manier af. Ik ben op. Moe van de dag, en daarna moe van het slechte slapen. Het is geen kwaaie, die vrouw van me, maar ik ken het zo onderhand wel, haar geluiden, haar koosnamen en haar lijf. De onderbenen zijn een doolhof van spataderen, de voetzolen dragen een aangekoekte, gelige eeltlaag. Rode laknagels zijn brokkelige kalknagels geworden, en het neushaar moet iedere veertien dagen worden bijgeknipt.

Via de spiegel zie ik mijn gezicht. Ik heb zelden zo’n oude versie van mezelf gezien. Het is voor niemand een verlies dat deze figuur niet meer in actie te zien is.

Terwijl ze onder de douche staat, schrijf ik mijn steekwoorden op, zittend op de wc-pot. De levensrecensent kiest zijn eigen onderwerpen. De cabine is van matglas, ik zie haar contouren, het haar tot op de schouders. Als ze niet zo jammerlijk zong, zou ik kunnen fantaseren dat er daar iemand anders stond. De jongedame van de Albert Heijn, desnoods die Marokkaanse van hiernaast.

Ze zingt Wouldn’t It Be Nice. Denk ik.

Op de grond staat een flesje Lactacyd, de dop opengeklapt. Waarom de tuin nog bijhouden als er al tijden niemand meer naar het gras heeft gekeken?

Ze zeept haar oksels in. Ze maken een vies, smakkend geluid.

Het gesnerpzang houdt op, de straal stopt met kletteren.

Het eerste wat ik zie als ze de deuren openschuift zijn haar borsten, bijna helemaal ingenomen door salamischijven van tepelhoven. Ze schrikt. Een gilletje, kort en hoog. Hoe ik het in mijn hoofd haal, hoe lang ik hier al zit. Mijn blik gaat van blocnote naar horloge. Zes minuten. Ze grist een handdoek van de stapel, slaat hem om en verdwijnt. De deur zwaait dicht.

Haar lichaam is geen aanrader. Een vermoeide uitvoering van een klassiek concept, een biologische herhaling van zetten, alleen voor de echte liefhebber de moeite waard. Ik noteer dat ik haar naam niet mag noemen in het stuk, de band tussen recensent en recensendum moet niet worden misbruikt. Ze mag er geen last van hebben. Het is een goed kind. Straks herkennen ze haar op straat, of krijgt ze geen korting meer bij de slager.

Voor me ligt een plasje water, met in het midden een fluimpje shampoo. Ze verdient een mooie recensie.

Bij het schrijven van de eerste woorden hoor ik haar weer zingen. Wouldn’t It Be Nice.

De recensent
Daan Heerma van Voss

Mail

Daan Heerma van Voss

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
:Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

In ons collectieve geheugen lijkt er weinig plaats voor moeders* die na de bevalling lijden aan depressieve gevoelens: deze verhalen ondermijnen het klassieke beeld van het moederschap als een roze wolk. Gelukkig brengen steeds meer vertellingen nuance aan, waarbij de vraag rijst in hoeverre we als maatschappij verantwoordelijkheid dragen voor de eenzaamheid die kersverse moeders kan overvallen. Een essay door Anne Louïse van den Dool. Lees meer

:Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Is literatuur links of rechts? Sarah Neutkens duikt in twee klassiekers en gaat na of ze wel zo links zijn als vaak wordt beweerd. Lees meer

:Een lesje kapitalisme: door Shein betalen we straks dubbel bij Zara

Een lesje kapitalisme: door Shein betalen we straks dubbel bij Zara

Wanneer goedkoop steeds goedkoper wordt en luxe verder naar de sterren rijkt, rekt het middensegment zich onverstoorbaar op. In haar column toont Loïs Blank hoe ooit betaalbare merken via een facelift hun high-end ambities najagen. Wanneer zijn we uitgespeeld in dit kapitalistische spel? Lees meer

:Terugblik op de lancering van 'Harnas' in Museum Arnhem 13

Terugblik op de lancering van ‘Harnas’ magazine in Museum Arnhem

Afgelopen maand werd ons nieuwste nummer feestelijk gelanceerd in Museum Arnhem, want Hard//hoofd en Museum Arnhem bundelden de krachten! De tentoonstelling Naakt dat raakt vindt literaire en poëtische verdieping in een speciaal katern in Hard//hoofd magazine Harnas. We blikken terug op het evenement. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

over samen niet weten

Anne Louïse van den Dool won met het essay 'Een middenwereld: over samen niet weten' de derde plaats van Hooray for the Essay 2026. Lees meer

Het sanatorium

Het sanatorium

Elin ligt roerloos op de ligstoel van een sanatorium, hoog in de bergen. Stil en uitgespreid op het terras wordt ze geconfronteerd met een doordringende geur, die ze niet kan identificeren. In dit surreële, filosofische verhaal zoekt Stefanie Gordin naar de betekenis en de verstikkende werking van rust. Lees meer

Introverte mensen zijn awesome

Introverte mensen zijn awesome

In een wereld van schreeuwende extraversie, eert Marthe van Bronkhorst de introverten. 'Doe mij maar ‘raven’-energy. ' Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Tweede plaats Hooray for the Essay 2026 - Dat is dan jouw waarheid

Saar Lermytte won de tweede plek van Hooray for the Essay 2026 met het essay Dat is dan jouw waarheid Lees meer

Dogs that cannot touch each other

Dogs that cannot touch each other

Een theatrale vertelling van Louky van Eijkelenburg over warmte, wrangheid en het controversiële kunstwerk 'Dogs That Cannot Touch Each Other'. Lees meer

:De strijd om vorm: looksmaxxen met volume of bevrijding uit de vorige eeuw?

De strijd om vorm

Dior en Chanel grijpen terug op historische silhouetten, en dat wordt breed gevierd. In haar column onderzoekt Loïs Blank of we ons voldoende bewust zijn van de oude idealen die daarin meekomen, en wat het over onze tijd zegt dat we daar zo enthousiast applaus voor geven. Lees meer

Steen 1

Steen

Stel je eens voor hoe een relatie met een steen kan beginnen, hoe die eruitziet en waarin jullie elkaar zullen vinden. Sjoukje Kamphorst neemt je mee op een literaire reis langs verloren zwerfkeien, gebarsten geliefdes en zinloos geploeter. ‘Wat een steen te zeggen heeft, kan alleen maar van groot gewicht zijn.’ Lees meer

Oproep: De Stoute Stift

De Stoute Stift

Doe mee aan De Stoute Stift, een zoektocht naar vier Nederlandse en vier Vlaamse illustratoren die een beeld willen maken bij de beste verhalen van de erotische schrijfwedstrijd Het Rode Oor. Deadline: 1 mei 2026. Lees meer

Kwetsuur

KWETSUUR

Het prinsessenbed en de koffiepauze in een hospice vormen het decor van dit gedicht van Kim Liesa Wolgast. Koffie, lametta en aquarelpapier zijn de rekwisieten van het sterftheater, waar de tijd stilstaat en zich tegelijkertijd steeds herhaalt. Lees meer

:Podcast: Maandagavond – De uitnodiging

Podcast: Maandagavond – Het cadeau

Voor de één is het 't allerbelangrijkste onderdeel van een feest, voor de ander een leeg ritueel vol onnodige spulletjes. In de derde aflevering van dit Maandagavond-seizoen draait alles om ‘Het Cadeau’. Met Rebekka de Wit, die het publiek uithoort over pijnlijke ‘kutcadeaus’, Suzanne Grotenhuis, die getuige was van de perfecte aankoop, en Freek Vielen die trakteert op een tekst uit hun gloednieuwe jubileumboek. Lees meer

Materiaal van een lichaam 1

Materiaal van een lichaam

In dit verhaal van Merel Nijhuis en beeld van Jasmijn Vermeeren exposeert een disabled kunstenaar haar werk tussen de zoemende TL-verlichting, kunstkijkers en hun opmerkingen. Ze probeert een balans te zoeken tussen genoeg informatie geven over haar werk en het ontwijken van de daaropvolgende validistische vragen. Lees meer

We willen het ook voor jou veilig houden

We willen het ook voor jou veilig houden

Claire heeft het voor elkaar: luxe kleding, een indrukwekkend cv en een leidinggevende functie. Tot ze op het matje wordt geroepen vanwege grensoverschrijdend gedrag. Claire snapt het niet. Wat is er gebeurd? Wanneer zijn de regels veranderd? Wie heeft de nieuwe normen bedacht? Emma Stomp duikt in dit verhaal in Claires hoofd en laat het... Lees meer

Hard//hoofd zoekt een nieuwe uitgever/zakelijk leider

Hard//hoofd zoekt een nieuwe uitgever (zakelijk leider) [deadline verstreken]

Maak jij een vrije ruimte voor experiment voor nieuwe schrijvers, makers en denkers mogelijk? Word de nieuwe uitgever van Hard//hoofd! Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Melissa Dhondt won de eerste prijs van Hooray for the Essay 2026, met haar essay ‘Wat zo is’ waarin ze haar moeders relatie tot alcohol op een invoelende manier beschrijft. De wedstrijd is een samenwerking tussen DeBuren, Rekto:Verso en Hard//hoofd. Lees meer

Demystificeren en normaliseren: 'Naakt dat raakt' in Museum Arnhem

Demystificeren en normaliseren: 'Naakt dat raakt' in Museum Arnhem

Kijk, voel, denk opnieuw. In Naakt dat raakt tonen kunstenaars dat naakt meer is dan bloot: het is een middel voor autonomie, identiteit en verzet. Sanne de Rooij gidst je met een kunsthistorische blik door de tentoonstelling van Museum Arnhem en gaat in gesprek met conservator Manon Braat: ‘Ik wil blijven geloven dat kunst een verandering teweeg kan brengen.’ Lees meer

De onderste sport

De onderste sport

Walde groeit op onder de kassa in de supermarkt. Daar hoort hij de verhalen van alle klanten die bij zijn moeder afrekenen. In dit verhaal van Jelt Roos wordt onze drang ambitieuze levens te leiden bekeken door de lens van klassenongelijkheid. Is het beter om te streven of in je eigen vak te blijven? Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in september je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!