Onze nieuwe commentaar-rubriek met deze week: Kodachrome, Jan Peter Balkenende, de Griekse immigrantenmuur, adoptie en Job Cohen." /> Onze nieuwe commentaar-rubriek met deze week: Kodachrome, Jan Peter Balkenende, de Griekse immigrantenmuur, adoptie en Job Cohen." />
Asset 14

hard//talk I

De Hofstad

Jan Peter Balkenende

Het kan verkeren in de politiek. Zo ben je de trotse leider van de kabinetten Balkenende I, II, III en IV die met alle groten der aarde op de foto stond en naar Afghanistan afreisde om onze jongens moed in te praten. En zo ben je de man die vier keer met hangende schouders de trappen van Soestdijk op moest, die niet de baas van Europa werd, en die soldaatjes van twintig met onduidelijke motieven de woestijn in stuurde om daar bestookt te worden met bermbommen.
En geef je dan, een half jaar nadat je weer bent gaan pentekenen en doceren, eindelijk eens een interview waaruit blijkt dat Balkenende volgens Balkenende niks fout heeft gedaan en dat het altijd de schuld van anderen was, dan is er direct een leperd van NRC die opmerkt dat je nou nog steeds niet tot minister van staat benoemd bent en dat waarschijnlijk ook niet zal worden, omdat Beatrix nog steeds kwaad is. En zegt de zelfverklaarde mastodont Ruud Lubbers dat je wel een punt had met die normen en waarden, maar dat je er nooit echt iets van gemaakt hebt.
Nee, de champagnekurken zullen niet geknald hebben in Capelle aan den IJssel. De jaren nul zijn definitief voorbij, en niemand wil er graag nog aan herinnerd worden. Het lijkt al zo lang geleden.

Door Floris Solleveld

Ver weg

De Ander

Griekenland wil een muur op de grens met Turkije bouwen om de stroom immigranten een halt toe te roepen. Deze muur wordt nu al vergeleken met die tussen Israël en de Westelijke Jordaanoever, die op zijn beurt weer herinneringen oproept aan Berlijn, waar ooit de Muur der Muren stond.
Toen ik van de zomer in het Heilige Land was, zag ik het belang van taal in de politieke arena. De Palestijnen hadden het over ‘die muur’ waarbij alle afschuw over deze vernederende afscheiding in dit woord gestopt werd. De Israëli’s spraken op luchtige toon over ‘het hek’, alsof er ergens een mooie gietijzeren poort stond waardoor je toegang tot een park had.
In ‘Creating East and West’ (2004) van Nancy Bisaha wordt op treffende wijze uitgelegd hoe na de val van het Oost-Romeinse rijk de humanisten van de 16e-eeuwse Renaissance de gearriveerde Ottomanen gebruikten om hun eigen identiteit te herdefiniëren. Ze schetsten een beeld van de ‘anti-Europeaan’ en bakenden zo hun eigen identiteit steeds beter af. Het is immers veel makkelijker om te zeggen wat je niet bent.
In het programma van de PVV staat te lezen: “Als Jeruzalem valt, dan zijn Athene en Rome aan de beurt. Daarom is Israël het centrale front in de verdediging van het Westen.” Het is interessant om te zien dat de culturele grenzen van vierhonderd jaar geleden nog steeds bestaan. Als we nog een paar muren bouwen, kunnen we weer een paar eeuwen vooruit.

Door Rutger Lemm

Rolmodel

Extreme Recruitment

Adoptie is geen populair onderwerp in deze door kinderporno en pedo-maffia geabsorbeerde tijden. Helemaal nu blijkt dat Robert M. en partner een poging tot adoptie hebben ondernomen – zij het tevergeefs. Een kinderwens is ineens onguur en adoptionele redenen als onvruchtbaarheid, erfelijke ziektes of niet willen bijdragen aan bevolkingsdruk wekken achterdocht. Ben je alleenstaand of homoseksueel, dan ben je helemaal in de aap gelogeerd. Voor je het weet heb je een detective aan je broek hangen onder het mom van anti-pedofielenmaatregelen.
Eureka, dachten ze in St. Louis, Missouri. Want waarom zou je detectives alleen gebruiken om pedofielen op te sporen als je ze ook actief kunt laten zoeken naar potentiële adoptie-ouders? “ We think it’s the greatest thing since sliced bread ”, zegt Melanie Scheetz, de directeur van Extreme Recruitment, die overigens zelf zegt geïnspireerd te zijn door het televisie-programma Extreme Makeover: Home Edition. Een (t)huis bouwen in een week, dat kan Scheetz ook. Time Magazine besteedde twee pagina’s aan deze extreme rekruteringsmethode, die tot nu toe succesvol lijkt te zijn. Zelfs voor oudere kinderen met een wat ‘lastiger’ profiel wordt een onderkomen gevonden. Het werkt als volgt: je neemt een kind uit je bestand (bijvoorbeeld: jongen, 15, agressiestoornis, interesse in Australische exploitatiecinema) en speurt een paar dagen naar ouders met een soortgelijk profiel (Quentin Tarantino).
Met andere woorden: waarom zou je de rotte appels naar jou laten komen, als je ‘zelf’ een mand met blozende Jonagolds kunt vullen? Dat van die detectives wordt snel vergeten op het moment dat de uitverkoren ouders horen dat ze geselecteerd zijn. Jammer alleen dat in het conservatieve Missouri zoveel geschikte ouders al bij voorbaat buiten de selectie vallen vanwege hun seksuele oriëntatie.

Door Annabel Troost

Commentaar

Kodachrome vs Hipstamatic

Tussen de eindejaarslijstjes en goede-voornemens-lijstjes en dieettips trof de lezer van Amerikaanse kranten vorige week nostalgische berichtgeving over het einde van een tijdperk. Dat tijdperk, het Kodachrometijdperk, was na 75 jaar écht voorbij: de productie van de kleurenfilm van Kodak was al in 2009 gestopt en op 30 december 2010 ontwikkelde Dwayne's Photo in Kansas het laatste rolletje. Nu is het gedaan met de analoge foto's die, door de speciale ontwikkelwijze, zo warm en diep van kleur zijn en die je doen denken aan de tijd waarin je ouders jong, mooi en zorgeloos waren. (Het tijdperk eindigde om dezelfde reden dat Polaroid het niet heeft overleefd en dat Kodak op sterven na dood is: digitale fotografie is het nieuwe zwart en met de productie van film en analoge camera's valt geen droge boterham te verdienen.)
Hoewel, voorbij? "Digital Photography Never Looked so Analog," belooft Hipstamatic, de iPhone app die je foto's eruit doet zien alsof ze met een analoog, plastic wegwerpcameraatje zijn gemaakt. Je plaatjes worden minder scherp, de kleuren wat gekker – voor slechts 1 dollar en 99 cent lijken je foto's precies op die van je eerste schoolreisje in de Antwerpse Zoo. Wie bereid is een beetje meer te klooien kan terecht bij Exposure 3, software van AlienSkin (slogan: "Taking the Digital out of digital photography"). Daar komen je foto's als geKodachromed uit (andere opties zijn onder meer Polaroid en Daguerreotype). Kost je wel 250 dollar, maar vergeleken bij wat je voor je digitale camera en je nieuwste model laptop betaalde valt dat natuurlijk reuze mee. Het wachten is nu op digitale camera's die eruitzien als Leica's uit de de Tweede Wereldoorlog, iBooks die op jaren tachtig desktop computers lijken, en printers die je digitale foto's, vergeeld en lichtelijk omgekruld, direct in een oude schoenendoos werpen.

Door Lynn Berger

Post Scriptum

Nietzsche en Godwin

Rob Wijnberg begint sterk in zijn boek 'Nietzsche en Kant lezen de krant’. In de proloog bespreekt hij hoe wij sinds het begin van de moderniteit de waarheid zijn verloren. We weten niet meer wat goed en kwaad is en waarop keuzes gebaseerd moeten worden. Daardoor zijn we terecht gekomen in een wereld waar we op bijna alles reageren door onze schouders op te halen. Wat maakt het allemaal uit?
De laatste gebeurtenis die ons gevoel van goed en kwaad richting heeft gegeven is de Tweede Wereldoorlog. We zijn het er allemaal over eens dat zoiets nooit meer mag gebeuren. Laten we in het politieke spectrum vooral met grote regelmaat van links naar rechts zwabberen, zolang we maar niet de fouten maken die destijds tot de oorlog hebben geleid.
Toch zijn we in collectief allergisch voor Godwin. Job Cohen vergeleek de huidige houding tegenover de Moslims met de uitsluiting van de Joden in aanloop naar de oorlog. Iedereen natuurlijk boos. Ik ook. We stoppen toch geen Moslims in kampen? Dat is ook niet wat Cohen zei, maar dat is de lucht die eraan zit.
Electoraal heb je er niets aan. Politici doen er goed aan de Godwin te vermijden, al is het alleen maar om de discussie te redden. Een vergelijking is wel zinvol, om te leren van het verleden en om de oorlog te bewaren als waarheid, maar alleen als dat goed gebeurt. Niet als passage in een interview, niet in een tweet en niet om stemmen te winnen. Alleen als intellectuele bespiegeling. Als het moet, doe het dan goed. Misschien moet Wijnberg een poging doen.

Door Tim de Gier

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Reuzenalken

De laatste reuzenalk en wat hij ons leert over de klimaatcrisis

In een Brusselse opslagkast staat een vogel die we nooit meer levend zullen zien. We weten al eeuwen hoe soorten verdwijnen en toch lijken we opnieuw weer toe te kijken. Wanneer wordt weten eindelijk handelen? Lees meer

:Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

In ons collectieve geheugen lijkt er weinig plaats voor moeders* die na de bevalling lijden aan depressieve gevoelens: deze verhalen ondermijnen het klassieke beeld van het moederschap als een roze wolk. Gelukkig brengen steeds meer vertellingen nuance aan, waarbij de vraag rijst in hoeverre we als maatschappij verantwoordelijkheid dragen voor de eenzaamheid die kersverse moeders kan overvallen. Een essay door Anne Louïse van den Dool. Lees meer

:Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Is literatuur links of rechts? Sarah Neutkens duikt in twee klassiekers en gaat na of ze wel zo links zijn als vaak wordt beweerd. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

over samen niet weten

Anne Louïse van den Dool won met het essay 'Een middenwereld: over samen niet weten' de derde plaats van Hooray for the Essay 2026. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Tweede plaats Hooray for the Essay 2026 - Dat is dan jouw waarheid

Saar Lermytte won de tweede plek van Hooray for the Essay 2026 met het essay Dat is dan jouw waarheid Lees meer

Steen 1

Steen

Stel je eens voor hoe een relatie met een steen kan beginnen, hoe die eruitziet en waarin jullie elkaar zullen vinden. Sjoukje Kamphorst neemt je mee op een literaire reis langs verloren zwerfkeien, gebarsten geliefdes en zinloos geploeter. ‘Wat een steen te zeggen heeft, kan alleen maar van groot gewicht zijn.’ Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Melissa Dhondt won de eerste prijs van Hooray for the Essay 2026, met haar essay ‘Wat zo is’ waarin ze haar moeders relatie tot alcohol op een invoelende manier beschrijft. De wedstrijd is een samenwerking tussen DeBuren, Rekto:Verso en Hard//hoofd. Lees meer

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Rocher Koendjbiharie en Tamara Hartman schreven een essay over de Nederlandse geschiedenis van het feminisme en kritiek op de Dolle Mina’s binnen een kader van intersectionaliteit voor een boekpublicatie van de Dolle Mina’s. Er kwam feedback dat het stuk ‘te moeilijk’ en niet ‘speels’ genoeg was – een vanoudse kritiek wanneer over racisme of witheid geschreven wordt. Ze besloten zich terug te trekken en plaatsten dit incident binnen de context van systematische witheid van de Dolle Mina’s. Nu lees je het essay hier, op Hard//hoofd. Lees meer

Laatste woorden

Laatste woorden

Na een overlijden in de familie, vraagt Vera Corben zich af welke geluiden permanent in ons hoofd wonen. Is dat de score van het leven? Hoe klinkt die dan? En is de dood dan niet meer dan de afwezigheid van dat geluid? Lees meer

Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Bij de media heerst ziekte, journalisten stellen te weinig vragen. Fausto en Marthe van Bronkhorst komen met een behandelplan. Lees meer

Essaywedstrijd: 'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

[Deadline verstreken] Essaywedstrijd: 'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

In deze editie van Hooray for the Essay dagen we je uit om na te denken over waarheid. Reageer voor 19 januari. Lees meer

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Mode lijkt glanzend en zorgeloos, maar er schuilt een wereld van politiek achter. Loïs Blank vraagt zich af: wie bepaalt eigenlijk welke verhalen verteld mogen worden? Wat gebeurt er met de progressieve stemmen van een bedrijf dat vooral voor de winst gaat? Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in september je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!