nieuwsbrief
Asset 14

Wat we dit jaar met pakjesavond doen

Wat we dit jaar met pakjesavond doen

Een praktisch stappenplan om over Piet te praten zonder dat de pleuris uitbreekt.

Mail

Maandag is het pakjesavond. Waarschijnlijk ga je die avond vieren met vrienden, met collega’s of met je familie. Mensen die dicht bij je staan. Mensen die je dankbaar bent, of tegen wie je opkijkt. Aardige mensen. Mensen die van je houden. En jij van hen.

Er is een grote kans dat sommige van die mensen vinden dat Piet zwart moet zijn. Misschien is het weleens in je opgekomen daar met ze over te praten. Dat is natuurlijk een hels karwei. Het is al moeilijk genoeg om überhaupt toe te geven dat mensen van wie je houdt, gehecht zijn aan een racistische karikatuur.

Toch is het heel waardevol het te proberen. Jij kunt namelijk iets dat campagnes, demonstraties en opiniestukken niet kunnen: persoonlijk met mensen in gesprek gaan over of Zwarte Piet een racistische karikatuur is. Want pas als mensen er persoonlijk van overtuigd zijn dat Zwarte Piet een racistische karikatuur is, zal hij verdwijnen en is de weg vrijgemaakt om racisme op heel veel andere gebieden aan te pakken.

Twijfel je nog of je het aandurft? Om je op weg te helpen heb ik een praktisch stappenplan samengesteld. Dit plan moet je erbij helpen om mensen zo goed mogelijk te overtuigen zonder dat de pleuris uitbreekt.

Stap 1. Lees je in

Naar de figuur van Zwarte Piet is in de afgelopen jaren veel onderzoek gedaan. De kennis die je daaruit op kunt doen moet je natuurlijk niet meteen in de discussie gaan etaleren – dat is nogal pedant – maar je moet wel een antwoord hebben als iemand met het argument aan komt zetten dat Zwarte Piet niets met slavernij te maken heeft omdat ‘ie teruggaat op Germaanse tradities of iets dergelijks.

Stap 2. Kies een goed moment

Laten we eerlijk zijn, pakjesavond brengt van zichzelf al de nodige stress met zich mee. Op het laatste moment gedichten schrijven, een jong neefje dat vol verwachting door de kamer stuitert, opa die bij de aanblik van vijf volle jute zakken wéér opmerkt dat hij vroeger met een halve pepernoot tevreden moest zijn. Dan is goede timing vereist. Begin over Zwarte Piet als de kinderen naar bed zijn en er bij een borreltje nagepraat wordt.

Stap 3. Weet wie je aanspreekt

In tegenstelling tot wat je misschien denkt, is iemand die ambivalente gevoelens heeft over Zwarte Piet niet de juiste aanspreekpartner. Je staat veel sterker door de felste voorstander erop aan te spreken. De kans is namelijk groot dat je aanspreekpunt meteen tegen het plafond schiet. Als je dan rustig reageert, komt jouw positie redelijker over en trek je de twijfelaars naar jouw kant.

Stap 4. Begin met vragen

Natuurlijk kun je de discussie op gang brengen door je ‘Zwarte Piet is racisme’ T-shirt aan te trekken. Maar dat kun je volgend jaar altijd nog doen. Het is beter om het te proberen met een vraag als: ‘Zullen we volgend jaar Sinterklaas zonder Zwarte Piet vieren?’ Door vragen te stellen sta je mensen toe hun eigen positie te ontwikkelen en laat je ze in hun waarde.

Stap 5. Maak het concreet

Allereerst: je bent niet op een conferentie voor sociologen, maar op een pakjesavond. Een beroep op het empathisch vermogen werkt dus vermoedelijk beter dan een beroep op het vermogen tot abstractie. In plaats van iemand met academisch jargon om de oren te slaan, kun je hem of haar beter uitdagen zich te verplaatsen in een vierjarige zwarte kleuter die op school ‘Ook al ben ik zwart als roet,/ ik meen het wel goed’ moet zingen.

Stap 6. Reflecteer op je eigen positie

Als je mensen op hun empathisch vermogen aanspreekt, kunnen ze je ervan verdenken dat je denkt dat je moreel superieur bent. Dat ben je natuurlijk niet: vrijwel alle witte mensen zijn Zwarte Piet pas kritisch gaan zien nadat hen door mensen van kleur werd uitgelegd waar die figuur eigenlijk voor staat. In dat besef ligt een kans: je kunt laten zien dat je er aanvankelijk ook niet aan wilde, dat je het pijnlijk vond om toe te geven aan een racistische karikatuur gehecht te zijn en dat je maar langzaam overstag ging. Zo laat je een weg zien die anderen ook kunnen gaan bewandelen.

Stap 7. Benoem je doel

Ongetwijfeld zullen de begrippen ‘traditie’ en ‘kinderfeest’ de revue passeren. Mensen die met die termen aan komen zetten voelen zich vaak bedreigd. Ze hebben het gevoel dat hen met de figuur van Zwarte Piet meteen het hele Sinterklaasfeest weggenomen wordt. Daar kun je op reageren door te stellen dat je het Sinterklaasfeest juist ook een belangrijke traditie vindt en dat je wilt dat álle kinderen in Nederland eraan kunnen deelnemen.

Stap 8. Houd het gezellig

Dat je een discussie voert, betekent niet dat je boos moet worden, dat je geen grappen meer maakt of dat je niet van je chocolademelk geniet. Zelfs als het je niet lukt om iedereen te overtuigen, dan heb je in ieder geval laten zien dat antiracisme geen zaak is van academici en activisten, maar een zaak van iedereen. Juist ook van vrienden, collega’s en familieleden die gezellig onder elkaar pakjesavond willen vieren.

Succes en een fijne pakjesavond!

De illustratie van Kwennie is onderdeel van een beeldverhaal over de pietendiscussie.

 

Gijsbert Pols denkt na over Nederland vanuit Berlijn. Hij publiceerde over literatuur en politiek voor De Reactor, Joop en NRC.

Kwennie Cheng

Lees verder Lees verder

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Tip: Leer elkaars taal van de liefde

Leer elkaars taal van de liefde

Kiki Bolwijn heeft een bijzondere manier van communiceren met haar vader: zonder veel woorden te wisselen begrijpen ze elkaar heel goed. Een tip om elkaars taal van de liefde te leren spreken, ook als dat soms niet de jouwe is. Lees meer

Tip: Ga saneren

Ga saneren

De nachtmerrie van elke boekenliefhebber: Esmé van den Boom moet voor haar werk in de bibliotheek boeken wegdoen. Of word je hier juist ook wel zen van? Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Column: Gemaakt om te scharrelen

Gemaakt om te scharrelen

Op alle dingen die Trudy leuk, lekker of gemakkelijk vindt rust tegenwoordig een taboe. Als pensionado geniet ze volop van het leven, en daar drinkt ze graag een wijntje bij. En haar gezonde verstand krijgt weer eens gelijk. Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

Josephine Keuter kijkt graag slechte televisie en schaamt zich daar niet voor. Het is verblijdend, helend en ultiem ontspannend. Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Zien en gezien worden

Zien en gezien worden

Polderdiva Tim Fraanje deelt weer eens een anekdote uit zijn leven als bijna doorgebroken rockster. Hij maakt daarmee schaamteloos reclame voor de nieuwe elpee (+ videoclip!) van Big Hare, het synthpopduo waarvan hij de helft is. ‘Gaat u hier maar staan,’ wordt er afgemeten tegen uw eigen bijna doorgebroken rockster gezegd als ik binnenloop bij... Lees meer

Tip: Flirt gewoon

Flirt gewoon

'Misschien kom je wel niemand tegen omdat je op al die apps zit.' Lees meer

Column: ‘Mijn Ritalin-dealer is op vakantie’

‘Mijn Ritalin-dealer is op vakantie’

Iduna Paalman wordt regelmatig geconfronteerd met de als nonchalance verpakte onzekerheden van de jonge generatie. Lees meer

Tip: It takes a village

It takes a village

Een tip om een dorp te bouwen met de leukste mensen om je heen. Lees meer

Tip: Ga rennen

Ga rennen

Soms zegt het stemmetje in Eva van den Boogaards achterhoofd precies op tijd: 'Eet een banaan, drink een glas water, trek je sportbeha en je hardloopschoenen aan, en ga.' Lees meer

Column: Klein leed

Klein leed

De vriend van Trudy kan zich goed opwinden over de grote thema's in het leven. Zijzelf ligt eerder wakker van een eenzaam oud vrouwtje of een kippenstal die afbrandt. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5