Ko van ‘t Hek bekijkt elke maand kunst. Deze keer bezocht hij de tentoonstelling van Anish Kapoor in het Van Gogh Museum.
Dat iets twee dingen tegelijk kan zijn, heb ik altijd een waanzinnig idee gevonden. Dat je op hetzelfde moment twee verschillende, in principe onverenigbare ervaringen kan hebben. Zoals de werken van M.C. Escher, of dat de kat van Schrödinger tegelijkertijd dood is en leeft.
Zoiets overkwam me vorige week in de nieuwe tentoonstelling in het Van Gogh Museum, toen ik voor Monochrome (Grey) van Anish Kapoor stond. Het is een schotel met een diameter van 80 centimeter en hangt aan de muur. De buitenkant is bouvriaans hoogglans wit, de binnenkant ruw en licht absorberend zwartgrijs.
Als je recht voor de witte schotel met zwartgrijze binnenkant staat, gebeurt er iets magisch. Het hol wordt bol en tegelijkertijd ontstaat er een oneindige diepte. De schotel waar ik in kijk wordt een bal én een gat. Maar het is meer dan een goed gelukte optisch illusie. Het donkergrijze zwart heeft een allesomvattendheid waar je niet omheen kan.
Anish Kapoor, Monochrome (Grey), 2014, hars en verf, Courtesy of the artist.
In de schotel vond ik het ultieme vacuüm, de totale stilte en leegte die de nacht ook kan hebben. Dat de stad helemaal tot rust is gekomen, en dat er alleen nog maar niets is. Een eindeloos niets. Je ziet de borstkas wel op en neer gaan en je hoort het hart kloppen, maar dat is dan ook het enige teken van leven. Verder is er rust. En je weet wel dat nog geen kilometer verder mensen zich laveloos drinken en bijnemen op monotone beats, maar dat telt niet. Want wat je weet is niet altijd wat je ervaart. Al is het maar omdat je twee dingen tegelijk kunt ervaren. In dat gat dat geen gat is keek ik.
Dat Monochrome (Grey) in het Van Gogh Museum hangt geeft het nog eens een extra dimensie. De setting is als volgt: aan een tussenmuur hangt Zonnebloemen van de rossige meester, aan de andere kant hangt Kapoors abstracte schotel. Zo geweldig niet op zijn plaats. Als Jep Gambardella op vakantie in Salou. Als een verdomd harde pit in een zoete kers. En juist omdat het er niet past, niet hoort, ontstaan er magistrale dingen. Bijvoorbeeld dat Japanners bewijzen dat je prima om het werk heen kan. Die hebben – uiteraard – alleen oog voor het mosterdgeel van onze Vin.
Ik kan me niet herinneren wanneer ik voor het laatst in het Van Gogh Museum was. Je kan je fiets niet voor de deur kwijt, er staan altijd onaantrekkelijk lange rijen en tja, Van Gogh is gewoon ook niet heel sexy. Zeker niet sexy genoeg om een heel museum aan te wijden. Maar met deze tentoonstelling heeft het museum iets heel spannends gedaan: hedendaagse kunstenaars reageren op brieven die Vincent en zijn broer Theo naar elkaar stuurden. Het resultaat hangt door het hele museum en het is tof, omdat het zo niet past. Het schuurt. Mooi zo. Met Kapoors Monochrome (Grey) als absolute hoogte- (of eigenlijk diepte)punt.
Ko van ’t Hek (1985) weet niet zo veel van kunst, maar is er wel verslaafd aan. Samen met Yuki Kho geeft hij elke maand vijf kunsttips in je inbox: Kunst Kijken met Ko & Kho. Hij studeerde filosofie en is mede-oprichter van tekstbureau Hotel Content.
