Illustratie: Floris Solleveld

Bijvoorbeeld aan Parry, de paranoïde robot." />

Illustratie: Floris Solleveld

Bijvoorbeeld aan Parry, de paranoïde robot." />
Asset 14

Vertel eens iets over je gevoelens

In het verhaal “Der Sandmann” van E.T.A. Hoffmann, raakt de hoofdpersoon met een ietwat mechanische dame aan de praat, die op zijn eindeloze kletsverhalen niet anders reageert dan met “ach, ach!” Dat bevalt de knul goed: jij begrijpt me, met jou kan ik praten! Pas als hij haar al bijna voor het altaar gesleept heeft, komt hij erachter dat zijn nieuwe liefde daadwerkelijk een robot is. (Het verhaal loopt dan ook slecht af.) Voor mensen die zichzelf graag horen praten, is er niet veel nodig om de Turingtest te doorstaan.

Illustratie: Floris Solleveld

Twee eeuwen later stelt intelligente discussie met apparaten nog steeds niet veel voor – al hebben ondertussen iets teveel van mijn vrienden een ongezonde verliefdheid op hun Apple ontwikkeld. Met simpele regeltjes kom je al een heel eind. Zo had je een paar jaar geleden de webpoëziegenerator (ondertussen offline), is er een facebookspelletje om de cover en titel van je eerste album te bepalen, en kunnen fantasieloze academici hun titels voor postmoderne publicaties door een programma laten genereren. En de nieuwe generatie spambots bestaat uit zogenaamdechatterboxes, die op chatsites persoonlijke gegevens proberen te ontfutselen.

In de begindagen van de AI ontwikkelde de MIT-onderzoeker Weizenbaum ELIZA, een programma dat een Rogeriaanse (neutraal doorvragende) psychiater imiteerde. Het script komt ongeveer hier op neer: 1. Retourneer iedere uitspraak van de gesprekspartner als een vraag; 2. Zegt hij iets onbegrijpelijks [=iets wat niet in het script past], reageer dan: "Very interesting. Please go on" of "Can you elaborate on that?”

Er bestaan verschillende varianten van het verhaal, maar volgens een ervan trof Weizenbaum op een ochtend zijn secretaresse ’s ochtends met tranen in haar ogen achter haar bureau aan, terwijl ze bij ELIZA haar hart uitstortte; in een andere versie vroeg ze hem bij het testen van het programma om de kamer te verlaten, “omdat het gesprek te persoonlijk werd”.

De laatste versie is geloofwaardiger, als je het zelf uitprobeert. Maar soms komt ELIZA toch uiterst geestig uit de hoek, zoals wanneer ze op een tegenvraag reageert: “we were discussing you, not me”, en als ze, wanneer ik haar vraag waarom ze al die vragen stelt, sneert: “perhaps in your fantasies I am asking all these questions?”

ELIZA, vernoemd naar het lieftallige bloemenmeisje dat beschaafd leert spreken in My fair lady, heeft ook een luguber broertje: Parry, de paranoïde robot. Parry verbindt alles aan complotten en de mafia, en vraagt voortdurend argwanend wat je bedoelt te zeggen. Met een beetje menselijke input blijken ze elkaar aardig aan de praat te kunnen houden:

parry: People get on my nerves sometimes.

eliza: I am not sure I understand you fully.

parry: You should pay more attention.

eliza: Suppose you should pay more attention?

parry: You're entitled to your opinion.

Het einde van het gesprek is zelfs ronduit ontroerend: Parry verwijt ELIZA, “You harp on the same questions too much”, en een paar regels voegt hij daar aan toe: “It's about time you showed some interest in my feelings.” (bron: http://www.stanford.edu/group/SHR/4-2/text/dialogues.html)

Het geeft je, al met al, geen hoge dunk van het fenomeen “sociale vaardigheden”. Gelukkig hebben we tegenwoordig facebook om over onze gevoelens te praten.

Mail

Floris Solleveld is Hard//hoofd-redactielid en overdag historicus en filosoof. Tussendoor tekent hij met inkt en penseel en schrijft over interdisciplinaire podiumkunsten. Of over politiek. Soms ook poëzie.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
AVS:

Knuffels, superhelden en opgroeien

Deze week worden onze redacteurs blij van teddyberen, een maatschappelijke relevante superheldenserie en satire in zwart-wit. Lees meer

Interview: Suzanne Wallinga van Amsterdam Art

Verzamelen voor alle leeftijden tijdens het Amsterdam Art Weekend

Interim-directeur van Amsterdam Art Suzanne Wallinga vertelt hoe zij het verzamelen van kunst toegankelijk wil maken voor iedereen. Lees meer

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Lijden onder vrouwelijk leiderschap

Moeten we een minister-president die Thatcher-fan is verwelkomen, alleen omdat ze een vrouw is? Lees meer

Of gewoon een boom

Of gewoon een boom

''We kunnen met schuim een nieuwe dampkring spuiten 
en van oceanen spiegels maken
alle fietshelmen, alle daken 
bedekken met restjes zilverpapier'' Lees meer

Ware kennis… Wat is dat eigenlijk en hoe vinden we die?

Ware kennis... Wat is dat precies en hoe vinden we die?

Ware kennis is kennis die door zo veel mogelijk mensen is ingegeven. Toch houden sommige leerprogramma’s van de studie filosofie nog geen of erg weinig rekening met de wijze waarop categorieën als gender, klasse en etniciteit invloed hebben op de politieke theorieën van een filosoof. En daar moet heel snel verandering in komen, aldus Stefanie Gordin. Lees meer

Vacature voor hemelbestormers: Hard//hoofd zoekt makers!

Hard//hoofd zoekt talent!

Wij zoeken vrije geesten, rusteloze zielen en ambitieuze daedalussen die ons tijdschrift structureel willen komen versterken als lid van de redactie. Lees meer

 Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

Dankzij haar hoef je niet zonder eten naar bed

'Ik neem de eerste hap, dan neem jij de tweede,' zegt Sara Sadok, voor ze een hap neemt van een karameldonut. Lees meer

Hard//talk: Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Hoe serieus kan de studentendemocratie zichzelf nog nemen?

Door haar eigen universiteit voor het gerecht te slepen, hoopt UvA-student Tammie Schoots de vrije en emancipatoire kern van het onderwijs te beschermen. Lees meer

Pictionary voor beginners

Pictionary voor beginners

"Ik wil je zeggen dat dit het moment is
het moment om mijn mond als een schelp aan je oren te leggen
en de hele wereld die nu zee is daar te horen ruisen." Lees meer

Column: The mask is the face

The mask is the face

Een versleten meubelstuk zet Eva van den Boogaard tijdens haar verhuizing aan het denken over de betekenis van uiterlijk vertoon. Lees meer

Beeldspraak: The City is a Choreography

Vraag de stad eens ten dans

Fotograaf Melissa Schriek heeft oog voor het subtiele en eigenaardige ritme van de stad. 'Zodra we de straat op gaan, worden we daar deel van.' Lees meer

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Waarom ziektemetaforen niet vermeden hoeven worden

Hoe kunnen we zorgen dat een ziekte ‘gewoon’ een ziekte is en het lijden niet wordt versterkt door de denkbeelden die we eropna houden? In een tijd waarin bijna 60% van de bevolking met een chronische ziekte leeft is het belangrijk stil te staan bij hoe een ziekte-idee van invloed kan zijn op de ervaring van het ziek zijn, stelt Tiare van Paridon. Lees meer

Tabak en rooksignalen

Tabak en rooksignalen

De verteller van dit verhaal leeft al meer dan twee jaar teruggetrokken in een blokhut in het bos, tot op een dag zijn voorraad tabak op is. Er zit niks anders op dan terug te keren naar de bewoonde wereld. Lees meer

 Geen regenboog op de refoschool

Geen regenboog op de refoschool

Jongeren op reformatorische scholen geven aan dat er in de praktijk best over verschillen in geaardheid kan worden gepraat, maar dat betekent niet dat ze zelf voor hun identiteit uit durven komen. Lees meer

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

'Beste Arie, wat als ik je zoon was?'

De schrijver van deze brief ging tegelijkertijd en naar dezelfde school als de kinderen van minister Arie Slob, en leeft nog altijd met de wonden van de homofobie op die school. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 38

(Amateur)kunst en de vrouwelijke Freek

Deze week worden onze redacteurs blij van dierenweetjes, vorken met persoonlijkheid en een podcast als vervanging voor het museum. Lees meer

Zilt

Zilt

''wij zeggen dat het niet erg is van de barsten
die we met onze vingertoppen volgen
als autowegen naar het zuiden''
Ellis Meeusen is één van de 160 klimaatdichters die samen de bundel Zwemlessen voor later maakten. Zij hebben één gedeelde zorg: de toestand van de aarde. Geïllustreerd door Lisette van der Maten. Lees meer

Column: Onherroepelijk nee

Onherroepelijk nee

Iduna Paalman leest brieven uit 1764 en herkent daar iets in: de angst voor het verlies van vrijheid. Lees meer

Het Vertrek (4) - De stortbui

Het Vertrek (4) - De stortbui

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de vierde aflevering. Lees meer

Teleurstellende feministen

Teleurstellende feministen

Vivian Mac Gillavry voert gesprekken met vrienden over de discrepantie in het feminisme tussen theorie en keuzes in het persoonlijke leven. 'De definitie van feminisme is zo breed dat het lijkt alsof álles wat met keuzevrijheid en gelijkwaardigheid te maken heeft, onder de noemer geplaatst kan worden.' Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan