Binnenkort verschijnt de nieuwe film van Michael Gondry (Eternal Sunshine of the Spotless Mind, The Science of Sleep), naar het favoriete boek uit mijn tienerjaren: Het Schuim der Dagen (L’Écume des Jours) van de Franse auteur Boris Vian. De in 1959 overleden Vian is inmiddels in Nederland behoorlijk in de vergetelheid geraakt, en dat terwijl hij naast romans ook chansons schreef, trompet speelde, ingenieur, uitvinder en jazzcriticus was, boeken uit het Engels vertaalde en actief was in de 'Patafysica (sic), de wetenschap van de denkbeeldige oplossingen.
De romans van Vian zijn ideaal voor de dromerige geesten van verwarde tieners. Hij beschrijft een wonderlijke fantasiewereld, die alleen aan zijn eigen wetten voldoet: piano’s die cocktails maken op basis van een melodie, een man die in een kat verandert om een vrouw te verleiden, een vreemde machine die je transporteert naar een soort onbewuste droomwereld waar het gras rood is, een gruwelijk apparaat dat ‘de hartenvreter’ wordt genoemd, en een bloem (een lelie nog wel) in de longen van een geliefde, die haar langzaam van binnen opvreet. Dit alles gemengd met scherpe maatschappijkritiek en een baldadig non-conformisme.
Helaas zijn de boeken van Vian in Nederland alleen tweedehands te verkrijgen in nogal sleetse jaren-zeventigvertalingen, die zijn werk geen goed doen. Wel kun je cd’s krijgen met zijn chansons, waarvan het pacifistische ‘Le Deserteur’ uit 1954 de beroemdste is. Het schandaal wat dat nummer veroorzaakte, werd alleen overtroffen door het boek “Ik Zal Spuwen Op Jullie Graf.” Daarin beschrijft Vian, opererend als de vertaler van de fictieve Amerikaanse schrijver Vernon Sullivan, 66 jaar voor Quentin Tarantino een nogal expliciete anti-racistische wraakfantasie. Het werk werd in Frankrijk verboden nadat er een meisje werd vermoord terwijl het boek op het nachtkastje lag.
Vian zelf stierf aan een chronische hartkwaal tijdens de première van de verfilming van “Ik Zal Spuwen Op Jullie Graf.” Volgens zijn vrouw ging hij nog liever dood dan dat hij verder moest kijken naar de rampzalige film die er van zijn boek was gemaakt. Laten we hopen dat Gondry hem eer aandoet.
