Asset 14

Sluit jezelf op in je huis, niet in je hoofd

Sluit jezelf op in je huis, niet in je hoofd

Volgens Wolter de Boer hoeven we niet op zoek te gaan naar de 'zin' van de coronapandemie, maar dat we negatieve gevoelens van angst en neerslachtigheid collectief beleven biedt wellicht troost.

De afgelopen weken moedigden artsen, wetenschappers en opinieleiders ons aan om ook de voordelen van de coronacrisis in te zien. Over de crisis wordt gezegd dat het de broodnodige pauze is die we nodig hebben als voorbode op de aanstaande klimaatcrisis, op de noodzakelijke sociale verandering en op de manier waarop we omspringen met onze tijd, elkaar, ons bestaan. Het idee dat erin doorklinkt: deze crisis heeft iets goeds en zal zijn vruchten afwerpen. Moeten we het virus dankbaar zijn en met open armen ontvangen? Dat lijkt me nogal cru tegenover zij die geconfronteerd zijn met de gevolgen van corona. Toch zien we ook dat het virus het ons onmogelijk heeft gemaakt onze ogen te sluiten voor een aantal ongemakkelijke waarheden over hoe onze samenleving is ingericht, met haar intensieve contact tussen mens en dier, haar verwaarlozing van het eigen leefklimaat en haar continue drang naar meer. Of het virus deze ontwikkelingen zal stoppen, moeten we nog bezien.

Waarom moeten we dit krijgen? Waar hebben we dat aan verdiend? Wat hebben we misdaan?

Tegelijkertijd staan we oog in oog met onze nietigheid nu het virus oprukt en moeten we ons een houding geven tegenover een dreiging die we alleen kenden uit nieuwsberichten over andere werelddelen of onze lang vervlogen geschiedenis. Geen wonder dat we teruggrijpen op grote werken uit de wereldliteratuur om te zien of die ons iets kunnen vertellen over hoe we ons moeten verhouden tot het virus. De pest is als het leven, suggereert Camus in zijn roman. Zoals een besmettelijke ziekte een stad of land overvalt en daar ongebreideld lijden verspreidt, zo vult ieder mensenleven zich ook met pijn, ziekte en dood – diepe ellende waar we ons onmogelijk tegen kunnen wapenen. Al dat leed heeft niet echt een zin, het is nergens goed voor. Het is gewoon – in tijden van massale ziekte, maar ook daarbuiten. Pijn is onvermijdelijk in een mensenleven. Doorgaans lukt het ons aardig onszelf van die wetenschap af te leiden door ons te verschansen in werk, bedwelming of plezier, maar onder het juk van een epidemie krijgen we de absurditeit van het bestaan recht terug in ons gezicht gekegeld. Waarom moeten we dit krijgen? Waar hebben we dat aan verdiend? Wat hebben we misdaan? Vragen die niet alleen de uitbraak van een virus of bacterie aangaan, maar opkomen bij zo’n beetje alle narigheid in een mensenleven. Oog in oog staan met het absurde vraagt veel van ons.

In mijn optiek is het virus niet ergens goed voor. Maar nu we allemaal oog in oog staan met de absurde wetenschap dat het virus geen groter doel dient, is daarin ook hoop te vinden. Bestuurders verordonneerden zoveel mogelijk thuis te blijven en de nodige afstand van elkaar te bewaren, maatregelen die ons allemaal aangaan. Isolatie en sociale distantie gaan ons niet in de koude kleren zitten en kunnen ons neerslachtiger, ongelukkiger en angstiger laten voelen. Nu de nieuwigheid eraf is, zal het vele thuiszitten ons pas echt op de zenuwen gaan werken. Experts geven tips om ‘mentaal gezond’ te blijven in tijden van sociale distantie en isolatie. Adviezen om ons geestelijk op de been te houden kunnen ons helpen deze tijd door te komen, maar verdoezelen ook iets essentieels: juist in de collectieve ervaring van moeilijke gevoelens bieden we de crisis het hoofd.

Zoals De Pest ons leerde dat het leven zinloos is en dat we die zinloosheid alleen maar kunnen accepteren, zo herinnert ook het coronavirus ons aan de absurditeit van het bestaan.

Nu het leven dat we buiten de muren van ons huis zouden kunnen leven voor iedereen verdwijnt, vervalt daarmee ook de fear of missing out. Voor velen schept dat nieuwe mentale ruimte, een nieuwe plek voor inzicht en creativiteit wellicht, maar ook een plek voor bange gevoelens. Gevoelens over de zinloosheid van de huidige pandemie, het alleen thuiszitten en over het postcorona tijdperk waar we óók op afgaan. Zoals De Pest ons leerde dat het leven zinloos is en dat we die zinloosheid alleen maar kunnen accepteren, zo herinnert ook het coronavirus ons aan de absurditeit van het bestaan. Onze tijd hier en wat we daarin kunnen bereiken is eigenlijk maar smal en beperkt en bovendien verschrikkelijk kwetsbaar.

Als het onze maatschappij lukt sterker uit deze crisis te komen dan we erin gingen is dat goed nieuws. Ik hoop dat het ons lukt de sociale verschillen in welvaart, welzijn en veiligheid die deze pandemie óók genadeloos blootlegt te lijf te gaan. Ik hoop dat ik tegen mijn kleinkinderen zal kunnen zeggen dat de coronacrisis de omslag was waarna vliegtuigen vaker aan de grond bleven, we drastisch minderden met het eten van dieren en het kopen van spullen. Hopelijk blijkt deze crisis een kantelpunt. Dat we ons in deze bevreemdende tijden angstiger en neerslachtiger voelen dan normaal lijkt onvermijdelijk. De enige troost die we kunnen vinden voor onze zorgen over het nu en de toekomst is dat we ons allemáál in hetzelfde, redeloze, angstige schuitje bevinden. Hopelijk is dat een inzicht dat blijft hangen – zowel tijdens de crisis, als daarna.

Mail

Wolter de Boer is gefascineerd door de vele, ondoorgrondelijke aspecten van de menselijke geest. Hij studeert Klinische Psychologie en Medische Antropologie aan de Universiteit van Amsterdam en is in het bijzonder geïnteresseerd in de rol van psychologie en psychiatrie in de maatschappij.

Yasmin Veenman fotografeert en schrijft, voornamelijk in haar woonplaats Amsterdam. Ze is op zoek naar het bijzondere in het alledaagse – in onderwerp, kleur of compositie. Is het kunst of kan het weg?

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
Lees meer
het laatste
Nieuws in beeld: Als genezen niet meer gaat, rest een zachte overtocht

Als genezen niet meer gaat, rest een zachte overtocht

Artsen en verpleegkundigen krijgen 'les in vreedzaam sterven'. Lees meer

Aanrommelen

Aanrommelen

De afvalcontainer in mijn straat staat ter adoptie aangeboden. Als adoptant gooi je het afval dat je buurtgenoten naast de container hebben geplaatst er alsnog in, of je maakt een melding bij de gemeente als het ruimtelijk niet past. Zo’n dergelijke adoptie is nodig, want er staat regelmatig nijpend veel afval náást de container. De... Lees meer

Dit is geen NFT, maar een simpele jpeg - weliswaar zonder uitstoot

Ook feministische NFT’s zijn een aanslag op het milieu

Feministisch platform The TittyMag wil het NFT-aanbod diverser maken. Kan het platform die markt niet beter links laten liggen? Lees meer

 1

Vat het nou alsjeblieft niet persoonlijk op

Corona lijkt alweer bijna iets uit het verleden maar de financiële effecten ervan zijn nog steeds voelbaar in de culturele sector. Vivian Mac Gillavry blikt terug op een periode waarin bestuurders kunstenaars zonder schuld of schaamte voor de bijl gooiden. Lees meer

 1

Pim Fortuyn, aartsvader van conservatieve camp

Twintig jaar na de moord op Pim Fortuyn is camp een belangrijk onderdeel van extreem-rechtse politiek geworden. Hoe komt de bal weer bij 'ons' te liggen? Lees meer

Nieuws in beeld: Voor de klas? Mij niet gezien!

Voor de klas? Mij niet gezien!

Tien jaar geleden waren er zo'n 3000 à 4000 docenten nodig. Vorig jaar 18.000. Lees meer

Nieuws in beeld: Steek je hand op als ook jij...

Steek je hand op als ook jij...

De politie registreerde bijna 40 procent meer gevallen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Lees meer

Vrouwen van kleur! Stop met uitblinken en sluit je aan bij de dutjesrevolutie! 1

Vrouwen van kleur! Stop met uitblinken en sluit je aan bij de dutjesrevolutie!

Bij uitstek vrouwen van kleur gaan onderdoor aan de hoge eisen die hun werkomgevingen aan hen stellen, omdat ze constant moeten bewijzen even harde werkers te zijn als hun witte mannelijke collega's door veel meer dan hen te doen. Tijd dus om eens languit dwars te zitten: tijd voor de dutjesrevolutie! Lees meer

Nieuws in beeld: Als de prijzen de frituurpan uit rijzen

Als de prijzen de frituurpan uit rijzen

Consumenten zitten in de patatten. Lees meer

De twee realiteiten van Rusland

De twee realiteiten van Rusland

Russische feministen blijven onder grote druk van het regime nieuwe vormen van activisme bedenken. Een interview met drie anti-oorlogsactivisten. Lees meer

Nieuws in beeld: Desinformatie als wapen

Het nieuws is nep, de gevolgen heel erg echt

Behalve in en boven Oekraïne, voert Poetin ook een oorlog op het internet. De wapens in de 'informatieoorlog' zijn gemaakt van leugenachtige woorden en slim geframede beelden. Lees meer

Als je snel wilt, ga alleen. Als je ver wilt komen, ga samen

Harriet Bergman vindt dat we met z'n allen wat meer van Twitter af mogen en meer de actievergaderingen in. Want politiek is iets wat je doet; niet wat je etaleert. Lees meer

Trialoog: Titane

Titane

edacteuren Marthe van Bronkhorst en Stefanie Gordin bekeken de heftige film Titane. Deze Belgisch/Franse film bleek een achtbaan van emoties met een hoop bloed en geweld, maar ook met veel tederheid. Lees meer

Nieuws in beeld: Sancties, poeh poeh

Sancties, poeh poeh

Rueben Millenaar is - net als de oppositie in de Tweede Kamer - niet erg onder de indruk van de Nederlandse sancties tegen Rusland. Lees meer

Wie in transitie wil, wacht een lange hindernisbaan - maar waarom?

Wie in transitie wil, wacht een lange hindernisbaan - maar waarom?

In mei 2021 kwam de VUmc genderpoli in opspraak doordat het transitietraject moeizaam, lang en pijnlijk zou zijn. Daarnaast klinkt steeds luider de vraag of genderdysforie überhaupt als mentale stoornis moet worden gezien. In deze dialoog praten therapeute Marthe van Bronkhorst (zij/haar) en ervaringsdeskundige Kris van der Voorn (die/diens) met elkaar om te begrijpen waar de tweedracht tussen transzorg en patiënt vandaan is gekomen. Lees meer

 1

Natuur in nood

Het Nederlandse natuurbeleid schiet ernstig tekort en de staat van de Nederlandse natuur is 'ronduit slecht', aldus een snoeihard rapport. Lees meer

De Surinaamse geschiedenis is ook jouw geschiedenis

De Surinaamse geschiedenis is ook jouw geschiedenis

Jazz Komproe wil de rijke en gelaagde geschiedenis van Suriname terugzien in het Nederlandse onderwijs. Niet alleen als 'zwarte bladzijde'. Lees meer

De wereld in het klein

De wereld in het klein

'Welke kennis ligt in de liefde besloten?' Carlijn Cober realiseert zich dat literaire analyse niet los kan staan van liefde. Ze denkt terug aan het college dat ze gaf over Frankenstein/Frankusstein en verkent de gevoelens die haar kinderwens oproepen. Lees meer

Nieuws in beeld: Het nieuwste dieptepunt

Poetins raketten slaan dieptepunt na dieptepunt

Russische raketten verwoestten een operatief ziekenhuis annex kraamkliniek in Marioepol. Lees meer

Plantaardig egoïsme

Plantaardig egoïsme

In de Nationale Week Zonder Vlees & Zuivel legt Max Beijneveld uit hoe het hem lukte plantaardig te gaan leven. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd! 

Als je je nu aansluit, dan ontvang je jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Meld je vóór 1 juni aan en ontvang deze zomer al je eerste kunstwerk én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel