Asset 14

Op de corona-top geloofde alleen Rutte zijn eigen sprookje

Op de corona-top waande Rutte zich in zijn eigen sprookje

Mark Rutte heeft tijdens de corona-top in juli gekozen voor een strenge onderhandelingsstrategie, die uit is op het afdwingen van economische hervormingen in Zuid-Europa. Jonathan Luger zag dat onze premier de enige was die zijn eigen gebakken lucht kocht.

Mark Rutte hamerde tijdens de corona-top in juli op het doorvoeren van economische hervormingen in Zuid-Europese landen, als noodzakelijke voorwaarde voor een corona-herstelfonds. Onder het mom van solidariteit probeerde onze premier een destructief neoliberalisme te exporteren, terwijl Nederland zich er uiteindelijk mee in eigen voet schiet.

In Brussel had het leeuwendeel van de EU-leiders een innovatief corona-herstelfonds voor ogen. Vanuit een sterk gevoel van solidariteit zouden de lidstaten die het hardst getroffen zijn—zoals Italië, Spanje en Portugal—worden geholpen met 500 miljard euro aan subsidies. De vierdaagse top verliep onverwacht grimmig. Rutte leidde de ‘zuinige’ oppositie van Nederland, Zweden, Oostenrijk en Denemarken. Hij drong aan op strenge voorwaarden voor subsidies, die hij liever wilde omvormen tot leningen. Het leverde Rutte de geuzennaam Mr. No op, want ondanks de felle kritiek van zijn collega’s bleef hij tegendraads redeneren dat solidariteit niet zonder prijskaartje komt.

Rutte schetst een beeld van het superieure zuinige noorden ten opzichte van het luie zuiden, terwijl dit totaal geen onderbouwing vindt in de realiteit. Zo is het model van de Europese Centrale Bank gebaseerd op de Duitse Centrale Bank. Dit model speelde al sinds het begin van de EU de Nederlandse tradities van coöperatie en wereldexport in de hand, terwijl het minder aansloot bij de Zuid-Europese importeconomieën, die met andere instituties werkten. Dit zorgt er mede voor dat Zuid-Europa nog altijd worstelt met de erfenis van bezuinigingen, werkeloosheid en schulden uit de eerdere kredietcrisis.

Zuid-Europa is niet zozeer lui als wel gevangen in de financiële instituties van de EU. Italië blijkt in de afgelopen twee decennia zelfs ‘zuiniger’ te zijn geweest dan Nederland. Rutte baseert zich dus op een mythe. En dit alles gaat gepaard met het feit dat het coronavirus al die tijd een aanzienlijk grotere impact heeft gehad in Zuid-Europa, met striktere quarantaines en dus grotere economische gevolgen. Op de EU-top kreeg Nederland vooral veel kritiek als belastingparadijs, een discussie die Rutte schaamteloos uit de weg gaat, terwijl het de andere lidstaten zo’n 11 miljard euro per jaar kost. Zo lang Nederland multinationals in de watten legt, heeft het geen enkele morele basis om veranderingen af te dwingen.

Zo lang Nederland multinationals in de watten legt, heeft het geen enkele morele basis om veranderingen af te dwingen

Ook plaats ik vraagtekens bij de economische hervormingen die Rutte lijkt te eisen. Sinds de kredietcrisis zetten zijn drie kabinetten namelijk in op marktwerking, die leidt tot een torenhoge werkdruk en een verminderde kwaliteit in de zorg en het onderwijs. Het zzp-fetisjisme dat op de arbeidsmarkt is aangejaagd erodeert de werknemerspositie, iets wat juist tijdens de coronacrisis terug in het gezicht vloog van de regering: zzp-ers hebben sowieso een groter risico op armoede, en sommigen vallen alsnog buiten de boot van het noodpakket. Een direct gevolg van falend sociaal woningbeleid is de verdrievoudiging van het aantal daklozen tussen de 18 en 30 jaar in de afgelopen drie jaar. Rutte doet alsof hij het braafste jongetje van de klas is, terwijl er genoeg aan te merken is op hetgeen hij doordramt.

De moedige Mr. No schiet zichzelf uiteindelijk in de voet, zowel met betrekking tot het uiteindelijke akkoord als de positie binnen de EU waar Nederland naartoe beweegt. Zelf beweert Rutte dat “de Nederlandse belangen behartigd worden” in het uiteindelijke akkoord over het herstelfonds. Inderdaad, in het totale fonds van 750 miljard euro, zijn de subsidies verlaagd van 500 naar 390 miljard, ten gunste van meer leningen. Maar het voordeel van subsidies is dat de Europese Commissie zelf kan bepalen waar de 110 miljard naartoe gaat, binnen thema’s als innovatie, wetenschap en duurzaamheid waar Nederland fervent voorstander van is. Als leningen zijn het vooral de nationale overheden die invulling kunnen geven aan hun aanvragen.

Rutte pretendeert dat er daarvoor een ‘noodrem’, een soort vetorecht, in het akkoord zit ingebouwd, maar terug in eigen land werd de daadwerkelijke invloed daarvan al gauw in twijfel getrokken. Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, benadrukte al dat dit mechanisme louter een discussie betreft onder EU-leiders, maar de eindbeslissing ligt nog altijd bij de Commissie. Er blijkt weinig overgebleven te zijn van de strenge economische hervormingen waar Rutte zich hard voor maakte, terwijl hij koppig het tegendeel beweert.

Rutte kan niet anders: het erkennen van die scheuren zou het verbloemde succes van zijn decennium-lange bewind ontkrachten

Waarom propagandeert Rutte nog altijd het evangelie van een destructief neoliberalisme dat al jaren lang scheuren vertoont? Hij kan niet anders: het erkennen van die scheuren zou het verbloemde succes van zijn decennium-lange bewind ontkrachten. Om zijn beleid te legitimeren, moet hij wel vervallen in clichés. Het is hem gegeven dat na een jarenlang gebrek aan politieke verbeeldingskracht het lastig voor te stellen blijft hoe de binnenlandse en buitenlandse beleidsvoering er dan wél uit moet zien.

Wat heeft Rutte’s felheid uiteindelijk bereikt? Nu de Britten weg zijn heeft hij de Europese rol van nee-zegger verzegeld, maar de relatief kleine oppositie waarin Nederland zich nu in bevindt heeft nauwelijks stemkracht binnen de EU. Met Brexit valt een belangrijke partner weg en we hebben nu bondgenoten nodig. Rutte heeft Merkel en Macron juist in het harnas gejaagd. Mr. No staart zich blind op het idee dat alleen economische hervormingen tot een geïntegreerd Europa kunnen leiden, terwijl het aan zijn neus voorbij gaat dat zijn eigen geëtter bijdraagt aan Europese desintegratie; solidariteit komt niet met een prijskaartje. Onze premier verkocht gebakken lucht, voelt zich nu de koning te rijk, maar kan een boze klandizie verwachten.

Mail

Jonathan Luger (1996) studeerde milieuwetenschappen en filosofie in Amsterdam. Eerder werkte hij als programmamaker, nu vraagt hij zich als onderzoeker af hoe sociale rechtvaardigheid past in een duurzame samenleving. Ook schrijft hij voor Het Actiefonds.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer

Automatische concepten 50

Eigen haard is fijnstof waard?

Bijna een kwart van de fijnstofuitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door houtkachels. Daarmee zijn ze de voornaamste bron van uitstoot. Lees meer

Voltooid Herstelde Tijd 1

Voltooid Herstelde Tijd. Voorbij de schaamte rondom slachtofferschap

Beelden die we doorgaans te zien krijgen van intiem geweld zijn vaak oppervlakkig en sensationeel. Tessel ten Zweege deed mee aan het kunstproject van Lara van Gaalen, dat laat zien dat het ook anders kan. Lees meer

Nieuws in beeld: Jongeren zijn moe en moedeloos

Jongeren zijn moe en moedeloos

Illustrator Simcha van der Veen zag het al in haar eigen vriendengroep, en haar vermoeden wordt nu steeds vaker in de media bevestigd: jongeren staan massaal op omvallen. Lees meer

Hard//talk: Er schuilt een superkracht in autisme

Er schuilt een superkracht in autisme

Autisme wordt vaak gezien als een ingewikkelde afwijking. Sofie Hees vraagt zich af wie bepaalt wat normaal is. Het is tijd voor meer neurodiversiteit. Lees meer

Nieuws in beeld: Zij speelt met kanker (en wint)

Zij speelt met kanker (en wint)

Na de dood van een goede vriend en mentor, besloot een Tsjechische speltheoreticus haar kennis in te zetten in de strijd tegen kanker. Lees meer

Maken worsten echt de man?

Maken worsten echt de man?

De mannelijkste manier om direct bij te dragen aan een duurzame planeet is het vermijden van dierlijke producten. Maar voornamelijk mannen vinden de overstap naar een veganistisch dieet lastig. 'Echte' mannen eten immers vlees, toch? Tijd om met die genderverwachtingen te spelen, vindt Esther Lamberigts. Lees meer

Informatie, desinformatie en onbegrijpelijke naaipatronen

Informatie, desinformatie en onbegrijpelijke naaipatronen

Telt iets als informatie als het voor de meeste mensen onleesbaar is? Alma Apt las de dichtbundel ‘Garments against Women’ van Anne Boyer. In die bundel legt zij een relatie tussen naaien en boekhouding: goede informatie hoeft net als een naaipatroon niet altijd transparant te zijn. Lees meer

Hard//talk: THIS IS MY PARK

THIS IS MY PARK

Kun je als vrouw wel stellen dat een park voor jou is? Marthe van Bronkhorst ziet in de billboards van Beyoncé meer verkooptruc dan feminisme. En stelt: het feminisme is er nog lang niet. Lees meer

Filmtrialoog: I am Greta

I am Greta

Documentairemaker Nathan Grossman portretteert Greta Thunberg tijdens haar missie om de ernst van klimaatverandering te laten doordringen bij politieke leiders. Lees meer

Filmvrouwen die hun onderdrukker met een hakbijl of naaldhak te lijf gaan

Filmvrouwen die hun onderdrukker met een hakbijl of naaldhak te lijf gaan

Vrouwen in films reageren soms onverschrokken of ronduit agressief op het seksisme dan hun ten deel valt. Dat is spannend en zelfs bewonderenswaardig, al blijft geweld in het echte leven ongewenst. Toch kunnen we van deze films iets leren, aldus Lotje Steins Bisschop en Roselien Herderschee. Lees meer

Nieuws in beeld: Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Illustrator Rueben Millenaar is blij dat de avondklok vanavond ingaat, al zou hij wel graag zien dat we meer aandacht hebben voor de mensen die onder de maatregel lijden. Lees meer

Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

 Staat er een doctor voor de zaal?

Staat er een doctor voor de zaal?

Epsteins gastbijdrage was tekenend voor het seksisme en de neerbuigendheid waarmee vrouwelijke academici te maken krijgen. Lees meer

De geruchten zijn waar. Lees Hard//hoofd nu ook op papier!

Bestel op tijd je eigen exemplaar van de eerste editie, met als thema: ‘Ik’. We hebben drie covers ontworpen. Kies je favoriet.

Bekijk de covers