Asset 14

Op de corona-top geloofde alleen Rutte zijn eigen sprookje

Op de corona-top waande Rutte zich in zijn eigen sprookje

Mark Rutte heeft tijdens de corona-top in juli gekozen voor een strenge onderhandelingsstrategie, die uit is op het afdwingen van economische hervormingen in Zuid-Europa. Jonathan Luger zag dat onze premier de enige was die zijn eigen gebakken lucht kocht.

Mark Rutte hamerde tijdens de corona-top in juli op het doorvoeren van economische hervormingen in Zuid-Europese landen, als noodzakelijke voorwaarde voor een corona-herstelfonds. Onder het mom van solidariteit probeerde onze premier een destructief neoliberalisme te exporteren, terwijl Nederland zich er uiteindelijk mee in eigen voet schiet.

In Brussel had het leeuwendeel van de EU-leiders een innovatief corona-herstelfonds voor ogen. Vanuit een sterk gevoel van solidariteit zouden de lidstaten die het hardst getroffen zijn—zoals Italië, Spanje en Portugal—worden geholpen met 500 miljard euro aan subsidies. De vierdaagse top verliep onverwacht grimmig. Rutte leidde de ‘zuinige’ oppositie van Nederland, Zweden, Oostenrijk en Denemarken. Hij drong aan op strenge voorwaarden voor subsidies, die hij liever wilde omvormen tot leningen. Het leverde Rutte de geuzennaam Mr. No op, want ondanks de felle kritiek van zijn collega’s bleef hij tegendraads redeneren dat solidariteit niet zonder prijskaartje komt.

Rutte schetst een beeld van het superieure zuinige noorden ten opzichte van het luie zuiden, terwijl dit totaal geen onderbouwing vindt in de realiteit. Zo is het model van de Europese Centrale Bank gebaseerd op de Duitse Centrale Bank. Dit model speelde al sinds het begin van de EU de Nederlandse tradities van coöperatie en wereldexport in de hand, terwijl het minder aansloot bij de Zuid-Europese importeconomieën, die met andere instituties werkten. Dit zorgt er mede voor dat Zuid-Europa nog altijd worstelt met de erfenis van bezuinigingen, werkeloosheid en schulden uit de eerdere kredietcrisis.

Zuid-Europa is niet zozeer lui als wel gevangen in de financiële instituties van de EU. Italië blijkt in de afgelopen twee decennia zelfs ‘zuiniger’ te zijn geweest dan Nederland. Rutte baseert zich dus op een mythe. En dit alles gaat gepaard met het feit dat het coronavirus al die tijd een aanzienlijk grotere impact heeft gehad in Zuid-Europa, met striktere quarantaines en dus grotere economische gevolgen. Op de EU-top kreeg Nederland vooral veel kritiek als belastingparadijs, een discussie die Rutte schaamteloos uit de weg gaat, terwijl het de andere lidstaten zo’n 11 miljard euro per jaar kost. Zo lang Nederland multinationals in de watten legt, heeft het geen enkele morele basis om veranderingen af te dwingen.

Zo lang Nederland multinationals in de watten legt, heeft het geen enkele morele basis om veranderingen af te dwingen

Ook plaats ik vraagtekens bij de economische hervormingen die Rutte lijkt te eisen. Sinds de kredietcrisis zetten zijn drie kabinetten namelijk in op marktwerking, die leidt tot een torenhoge werkdruk en een verminderde kwaliteit in de zorg en het onderwijs. Het zzp-fetisjisme dat op de arbeidsmarkt is aangejaagd erodeert de werknemerspositie, iets wat juist tijdens de coronacrisis terug in het gezicht vloog van de regering: zzp-ers hebben sowieso een groter risico op armoede, en sommigen vallen alsnog buiten de boot van het noodpakket. Een direct gevolg van falend sociaal woningbeleid is de verdrievoudiging van het aantal daklozen tussen de 18 en 30 jaar in de afgelopen drie jaar. Rutte doet alsof hij het braafste jongetje van de klas is, terwijl er genoeg aan te merken is op hetgeen hij doordramt.

De moedige Mr. No schiet zichzelf uiteindelijk in de voet, zowel met betrekking tot het uiteindelijke akkoord als de positie binnen de EU waar Nederland naartoe beweegt. Zelf beweert Rutte dat “de Nederlandse belangen behartigd worden” in het uiteindelijke akkoord over het herstelfonds. Inderdaad, in het totale fonds van 750 miljard euro, zijn de subsidies verlaagd van 500 naar 390 miljard, ten gunste van meer leningen. Maar het voordeel van subsidies is dat de Europese Commissie zelf kan bepalen waar de 110 miljard naartoe gaat, binnen thema’s als innovatie, wetenschap en duurzaamheid waar Nederland fervent voorstander van is. Als leningen zijn het vooral de nationale overheden die invulling kunnen geven aan hun aanvragen.

Rutte pretendeert dat er daarvoor een ‘noodrem’, een soort vetorecht, in het akkoord zit ingebouwd, maar terug in eigen land werd de daadwerkelijke invloed daarvan al gauw in twijfel getrokken. Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, benadrukte al dat dit mechanisme louter een discussie betreft onder EU-leiders, maar de eindbeslissing ligt nog altijd bij de Commissie. Er blijkt weinig overgebleven te zijn van de strenge economische hervormingen waar Rutte zich hard voor maakte, terwijl hij koppig het tegendeel beweert.

Rutte kan niet anders: het erkennen van die scheuren zou het verbloemde succes van zijn decennium-lange bewind ontkrachten

Waarom propagandeert Rutte nog altijd het evangelie van een destructief neoliberalisme dat al jaren lang scheuren vertoont? Hij kan niet anders: het erkennen van die scheuren zou het verbloemde succes van zijn decennium-lange bewind ontkrachten. Om zijn beleid te legitimeren, moet hij wel vervallen in clichés. Het is hem gegeven dat na een jarenlang gebrek aan politieke verbeeldingskracht het lastig voor te stellen blijft hoe de binnenlandse en buitenlandse beleidsvoering er dan wél uit moet zien.

Wat heeft Rutte’s felheid uiteindelijk bereikt? Nu de Britten weg zijn heeft hij de Europese rol van nee-zegger verzegeld, maar de relatief kleine oppositie waarin Nederland zich nu in bevindt heeft nauwelijks stemkracht binnen de EU. Met Brexit valt een belangrijke partner weg en we hebben nu bondgenoten nodig. Rutte heeft Merkel en Macron juist in het harnas gejaagd. Mr. No staart zich blind op het idee dat alleen economische hervormingen tot een geïntegreerd Europa kunnen leiden, terwijl het aan zijn neus voorbij gaat dat zijn eigen geëtter bijdraagt aan Europese desintegratie; solidariteit komt niet met een prijskaartje. Onze premier verkocht gebakken lucht, voelt zich nu de koning te rijk, maar kan een boze klandizie verwachten.

Mail

Jonathan Luger (1996) studeerde milieuwetenschappen en filosofie in Amsterdam. Eerder werkte hij als programmamaker, nu vraagt hij zich als onderzoeker af hoe sociale rechtvaardigheid past in een duurzame samenleving. Ook schrijft hij voor Het Actiefonds.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomChef Magazine
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Over racistisch politiegeweld zing je geen aria’s – of wel?

Over racistisch politiegeweld zing je geen aria’s – of wel?

Het publiek bij de allerlaatste voorstelling van Blue, over racistisch politiegeweld, hoefde niet verteld te worden hoe hyperactueel de voorstelling was die ze zagen. Lees meer

Afscheidsrede: ‘Hard//hoofd is een vrije ruimte, niet een vrije markt’

‘Hard//hoofd is een vrije ruimte, geen vrije markt’

Marte Hoogenboom blikt terug op haar tijd als hoofdredacteur van Hard//hoofd. Na tweeënhalf jaar dienst vraagt ze zich nog steeds af wat Hard//hoofd eigenlijk is. Lees meer

Van 0-en en 1-en of: waarom ik me eindelijk programmeur durf te noemen

Van 0'en naar 1'en, of: waarom ik me eindelijk programmeur durf te noemen

Als schrijver die 'iets' met computers doet, krijgt Marten Hoekstra vaak de vraag wat dat werk precies inhoudt. In dit essay onderbouwt hij de kracht achter dit ambacht. Lees meer

Nieuws in beeld: De macht van het volk

De macht van het volk

De beelden die uit Iran naar buiten komen zijn schaars. Dat raakt illustrator Pirmin Rengers, die een wereld gewend is waarin media volledig worden gedomineerd door beeld. Lees meer

Hard//talk: Evita 3.0 1

Evita 3.0

De voormalige Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner overleeft een aanslag op haar leven, maar een twaalfjarige gevangenisstraf vanwege corruptie hangt boven haar hoofd. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 3/3: Métro

In ieder geval bleven we stuurloos - Métro

Zelfs de sterkste vriendschappen leden aan betonrot. Vrienden verjaren hier als sprinkhanen, hele groepen ontstonden en verdwenen in enkele seizoenen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Niemand keek op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. Lees meer

In ieder geval bleven we stuurloos 1/3: Vélo

In ieder geval bleven we stuurloos - Vélo

Tijdens een afdaling vol kinderkoppen ging mijn hangslot uit zichzelf op slot, waarna mijn sleutelbos in een nabijgelegen afvoerputje verdween. Lees meer

Nieuws in beeld: Het kind in het badwater terugvinden

Het kind in het badwater terugvinden

Amerikaanse onderzoekers wisten het geheugen van 150 ouderen te verbeteren middels een schokkend badmutsje. Lees meer

Automatische concepten 78

De natuur huilt droge tranen

Europa maakt waarschijnlijk het ergste droogteseizoen mee in ruim 500 jaar. Lees meer

 1

Tijd voor een dekoloniale Indië-herdenking!

Benjamin Caton organiseert jaarlijks op 16 augustus een dekoloniale Indië/Indonesië-Nederland Herdenking, omdat een grote en groeiende groep mensen zich niet gezien voelt door de Nationale Indië-herdenking, een dag ervoor. Lees meer

Nieuws in beeld: Van Trump mag de FBI de pot op

Van Trump mag de FBI de pot op

Elf 'topgeheime' documenten nam de FBI mee van Donald Trumps landgoed. Hij wil ze terug. Lees meer

Nieuws in beeld: Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Bomen zijn klaar met de hitte en zetten de herfst in

Sommige loofbomen begonnen vorige maand al hun bladeren af te stoten - veel vroeger dan normaal. Lees meer

Nieuws in beeld: Iedereen voor? Hallo?

Iedereen voor? Hallo?

De weinige Tunesiërs die kwamen opdagen voor het referendum, stemden massaal voor meer macht voor de zittende president. Lees meer

Nieuws in beeld: We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

We moeten kopen, reizen, vliegen, drinken, eten, feesten, zo niet doorgaan

Hoelang kunnen we nog boven de zelfgegraven afgrond blijven bungelen? Lees meer

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Nee, Anna Sorokin is geen Robin Hood en dit is waarom

Netflix zet in Inventing Anna een oplichtster op een voetstuk. Emma Stomp zet daar vraagtekens bij. Lees meer

Nieuws in beeld: We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

We zitten krap bij gas (dus kolencentrales mogen weer)

Om de gasvoorraden te ontzien, mogen de (uiterst vervuilende) kolencentrales jarenlang op volle toeren draaien. Lees meer

Nieuws in beeld: Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Blokkeert de boer zijn eigen protest?

Driekwart van de Nederlanders vindt de acties tijdens boerenprotesten te ver gaan. Lees meer

Automatische concepten 75

Filmmaker liet angst achter zich

Dit jaar werden de Olympische Winterspelen ‘gewoon ’in China gehouden. In het licht van deze – voor mensenrechtenactivisten – verbijsterende keuze door het Internationaal Olympisch Comité maakte de Tibetaanse documentairemaker Dhondrub Wangchen een tournee door Europa. Op het moment dat hij tot zes jaar gevangenisstraf werd veroordeeld was de eerste keer dat de wereld hoorde... Lees meer

Nieuws in beeld: Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Een wereld zonder plastic, kunnen we ons die nog wel voorstellen?

Illustrator Finn Rogers liet zich inspireren door een gedachte-experiment: wat als we - met één zwaai van een toverstaf - al het plastic lieten verdwijnen? Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd!

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe kunstenaars en schrijvers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Wij zijn al meer dan twaalf jaar bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Onze kunstverzamelaars maken dit mogelijk. Sluit je nu aan en ontvang jaarlijks gesigneerde kunstwerken van veelbelovende kunstenaars én je eigen Hard//hoofd-tasje. Veel verzamelplezier!

Steun en verzamel