Asset 14

Op de corona-top geloofde alleen Rutte zijn eigen sprookje

Op de corona-top waande Rutte zich in zijn eigen sprookje

Mark Rutte heeft tijdens de corona-top in juli gekozen voor een strenge onderhandelingsstrategie, die uit is op het afdwingen van economische hervormingen in Zuid-Europa. Jonathan Luger zag dat onze premier de enige was die zijn eigen gebakken lucht kocht.

Mark Rutte hamerde tijdens de corona-top in juli op het doorvoeren van economische hervormingen in Zuid-Europese landen, als noodzakelijke voorwaarde voor een corona-herstelfonds. Onder het mom van solidariteit probeerde onze premier een destructief neoliberalisme te exporteren, terwijl Nederland zich er uiteindelijk mee in eigen voet schiet.

In Brussel had het leeuwendeel van de EU-leiders een innovatief corona-herstelfonds voor ogen. Vanuit een sterk gevoel van solidariteit zouden de lidstaten die het hardst getroffen zijn—zoals Italië, Spanje en Portugal—worden geholpen met 500 miljard euro aan subsidies. De vierdaagse top verliep onverwacht grimmig. Rutte leidde de ‘zuinige’ oppositie van Nederland, Zweden, Oostenrijk en Denemarken. Hij drong aan op strenge voorwaarden voor subsidies, die hij liever wilde omvormen tot leningen. Het leverde Rutte de geuzennaam Mr. No op, want ondanks de felle kritiek van zijn collega’s bleef hij tegendraads redeneren dat solidariteit niet zonder prijskaartje komt.

Rutte schetst een beeld van het superieure zuinige noorden ten opzichte van het luie zuiden, terwijl dit totaal geen onderbouwing vindt in de realiteit. Zo is het model van de Europese Centrale Bank gebaseerd op de Duitse Centrale Bank. Dit model speelde al sinds het begin van de EU de Nederlandse tradities van coöperatie en wereldexport in de hand, terwijl het minder aansloot bij de Zuid-Europese importeconomieën, die met andere instituties werkten. Dit zorgt er mede voor dat Zuid-Europa nog altijd worstelt met de erfenis van bezuinigingen, werkeloosheid en schulden uit de eerdere kredietcrisis.

Zuid-Europa is niet zozeer lui als wel gevangen in de financiële instituties van de EU. Italië blijkt in de afgelopen twee decennia zelfs ‘zuiniger’ te zijn geweest dan Nederland. Rutte baseert zich dus op een mythe. En dit alles gaat gepaard met het feit dat het coronavirus al die tijd een aanzienlijk grotere impact heeft gehad in Zuid-Europa, met striktere quarantaines en dus grotere economische gevolgen. Op de EU-top kreeg Nederland vooral veel kritiek als belastingparadijs, een discussie die Rutte schaamteloos uit de weg gaat, terwijl het de andere lidstaten zo’n 11 miljard euro per jaar kost. Zo lang Nederland multinationals in de watten legt, heeft het geen enkele morele basis om veranderingen af te dwingen.

Zo lang Nederland multinationals in de watten legt, heeft het geen enkele morele basis om veranderingen af te dwingen

Ook plaats ik vraagtekens bij de economische hervormingen die Rutte lijkt te eisen. Sinds de kredietcrisis zetten zijn drie kabinetten namelijk in op marktwerking, die leidt tot een torenhoge werkdruk en een verminderde kwaliteit in de zorg en het onderwijs. Het zzp-fetisjisme dat op de arbeidsmarkt is aangejaagd erodeert de werknemerspositie, iets wat juist tijdens de coronacrisis terug in het gezicht vloog van de regering: zzp-ers hebben sowieso een groter risico op armoede, en sommigen vallen alsnog buiten de boot van het noodpakket. Een direct gevolg van falend sociaal woningbeleid is de verdrievoudiging van het aantal daklozen tussen de 18 en 30 jaar in de afgelopen drie jaar. Rutte doet alsof hij het braafste jongetje van de klas is, terwijl er genoeg aan te merken is op hetgeen hij doordramt.

De moedige Mr. No schiet zichzelf uiteindelijk in de voet, zowel met betrekking tot het uiteindelijke akkoord als de positie binnen de EU waar Nederland naartoe beweegt. Zelf beweert Rutte dat “de Nederlandse belangen behartigd worden” in het uiteindelijke akkoord over het herstelfonds. Inderdaad, in het totale fonds van 750 miljard euro, zijn de subsidies verlaagd van 500 naar 390 miljard, ten gunste van meer leningen. Maar het voordeel van subsidies is dat de Europese Commissie zelf kan bepalen waar de 110 miljard naartoe gaat, binnen thema’s als innovatie, wetenschap en duurzaamheid waar Nederland fervent voorstander van is. Als leningen zijn het vooral de nationale overheden die invulling kunnen geven aan hun aanvragen.

Rutte pretendeert dat er daarvoor een ‘noodrem’, een soort vetorecht, in het akkoord zit ingebouwd, maar terug in eigen land werd de daadwerkelijke invloed daarvan al gauw in twijfel getrokken. Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, benadrukte al dat dit mechanisme louter een discussie betreft onder EU-leiders, maar de eindbeslissing ligt nog altijd bij de Commissie. Er blijkt weinig overgebleven te zijn van de strenge economische hervormingen waar Rutte zich hard voor maakte, terwijl hij koppig het tegendeel beweert.

Rutte kan niet anders: het erkennen van die scheuren zou het verbloemde succes van zijn decennium-lange bewind ontkrachten

Waarom propagandeert Rutte nog altijd het evangelie van een destructief neoliberalisme dat al jaren lang scheuren vertoont? Hij kan niet anders: het erkennen van die scheuren zou het verbloemde succes van zijn decennium-lange bewind ontkrachten. Om zijn beleid te legitimeren, moet hij wel vervallen in clichés. Het is hem gegeven dat na een jarenlang gebrek aan politieke verbeeldingskracht het lastig voor te stellen blijft hoe de binnenlandse en buitenlandse beleidsvoering er dan wél uit moet zien.

Wat heeft Rutte’s felheid uiteindelijk bereikt? Nu de Britten weg zijn heeft hij de Europese rol van nee-zegger verzegeld, maar de relatief kleine oppositie waarin Nederland zich nu in bevindt heeft nauwelijks stemkracht binnen de EU. Met Brexit valt een belangrijke partner weg en we hebben nu bondgenoten nodig. Rutte heeft Merkel en Macron juist in het harnas gejaagd. Mr. No staart zich blind op het idee dat alleen economische hervormingen tot een geïntegreerd Europa kunnen leiden, terwijl het aan zijn neus voorbij gaat dat zijn eigen geëtter bijdraagt aan Europese desintegratie; solidariteit komt niet met een prijskaartje. Onze premier verkocht gebakken lucht, voelt zich nu de koning te rijk, maar kan een boze klandizie verwachten.

Mail

Jonathan Luger (1996) studeerde milieuwetenschappen en filosofie in Amsterdam. Eerder werkte hij als programmamaker, nu vraagt hij zich als onderzoeker af hoe sociale rechtvaardigheid past in een duurzame samenleving. Ook schrijft hij voor Het Actiefonds.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Geen heil in het 'onheilshuis'

Geen heil in het 'onheilshuis'

Het ogenschijnlijk onschuldige adres Qingcheng Park 14-3-202 in Bejing werd na een zesvoudige moord een 'xiongzhai': een huis dat ongeluk brengt en schier onverkoopbaar is. Lees meer

10 procent is genoeg om een klimaatramp te voorkomen

10 procent is al genoeg om een klimaatramp te voorkomen

Volgens het laatste IPCC-rapport zijn we al cruciale kantelpunten in de opwarming van de aarde gepasseerd. Toch vindt Max Beijneveld hoop in de sociale wetenschap, die aantoont dat we voor duurzame verandering ook bereikbare kantelpunten bestaan. Lees meer

Nieuws in beeld: Remkes haalt de rem eraf

Remkes haalt de rem eraf

De nieuwe informateur Johan Remkes heeft duidelijk minder geduld dan zijn voorgangers. En terecht, vindt Rueben Millenaar. Lees meer

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Deksels! Voor wie is huren nog betaalbaar?

Net als in Amsterdam rijzen de huren in Berlijn de pan uit. Regelingen om die stijging tegen te houden - zoals de zogenaamde Mietendeckel ('huurdeksel') - worden teruggedraaid, met grote protesten als resultaat. Nina Läuger sloot zich bij een van de protesten aan. Lees meer

Pijn en glorie

Pijn en glorie

Jonathan van der Horst onderzoekt mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 3, over Pedro Almodóvars film Dolor y Gloria. Lees meer

Nieuws in beeld: Alleen samen houden we de crisis gaande?

Alleen samen houden we de crisis gaande?

Vaker dan elk ander Europees volk geven Nederlanders hun medemens ervan de schuld dat de coronacrisis nog steeds voortduurt. Lees meer

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Baldwin en het vuur dat de illusie verbrandt

Naast de indrukwekkende documentaire 'I Am Not Your Negro' zijn ook de boeken en essays van James Baldwin de moeite waard, meent Roel Meijvis. Baldwin leert ons wat het betekent om mens te zijn, juist door geen antwoord te geven op die vraag. Lees meer

Nieuws in beeld: 16

Als de kwakzalver per ongeluk gelijk heeft

Het vinden van nieuwe toepassingen voor bestaande medicijnen is een serieus nieuw onderzoeksveld geworden. Lees meer

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Geen dubbele bodems bij Hans Klok

Kwam Hans Klok een mooie show geven, of kregen we hem echt te kennen? Lees meer

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Zomergast Alfred Birney gooide zijn steen in het water

Birney troostte iedereen, behalve zichzelf, zag Iris van der Werff. Want verdriet heb je om de anderen en zelfmedelijden is taboe. Lees meer

Nieuws in beeld: Vluchten kan niet meer

In de race tegen klimaatverandering rennen wij de verkeerde kant op

Er is geen ontkennen meer aan: de aarde is al in rap tempo aan het opwarmen en ook de schuldvraag is lang en breed beantwoord. Deden (westerse) mensen tot nu toe hun best voor klimaatverandering weg te rennen, nu is het toch echt tijd om te erkennen dat wij haar veroorzaken. Lees meer

- Sevdaliza in Zomergasten Titel en URL nog aanpassen -

Sevdaliza trok 'show, don’t tell' door tot in het extreme

De vierde Zomergast van 2021 liet het ene prachtige fragment na het andere zien ter ondersteuning van haar boodschap van vrijheid, menselijkheid en ruimte op plekken waar dat niet vanzelfsprekend is. Concrete handvatten bood ze, net als in haar kunst, nauwelijks, zag Ruby Sanders. Of dat erg is? Lees meer

Nieuws in beeld: U had een schip besteld?

Nog altijd zorgen om bezorgschip

Ruim vier maanden langer duurde zijn reis, maar vorige week kwam-ie eindelijk aan in de haven van Rotterdam: het 'blokkeerschip' Ever Given, dat dagenlang vastzat in het Suezkanaal en daar een groot deel van de wereldhandel frustreerde. Maar wie denkt dat aan de beproevingen van het schip daarmee een eind is gekomen, heeft het mis. Lees meer

Automatische concepten 71

Gilgamesj gaat naar huis

Illustrator Sebastian Eisenberg was onder de indruk van de repatriëring van maar liefst 17.000 gestolen Irakese artefacten, die terug naar huis worden gestuurd. Lees meer

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Zomergast Robert Vermeiren bleef aan de oppervlakte

Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren – de derde Zomergast van 2021 – liet interviewer Janine Abbring en de kijker niet zomaar binnen. Gaandeweg de avond leek het plots of de kijker naar twee verschillende programma’s had gekeken, zag Tessa van Rooijen. Lees meer

Nieuws in beeld: In memoriam Dusty Hill

In memoriam Dusty Hill

Illustrator Anne Schillings brengt een postume ode aan de deze week overleden ZZ Top-bassist en -achtergrondzanger Dusty Hill. Lees meer

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

De schrijver mag schrijven, de lezer mag lezen

Nee, er bestaat geen censuur in Nederland. Een witte auteur mag schrijven over mensen van kleur en een hetero schrijver over homoseksuele relaties. Maar of de lezer het ook wil lezen, dat is nog maar de vraag. Lees meer

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

Zomergast Roxane van Iperen was hard aan het werk

De schrijver en jurist ging radicaal op zoek naar het grijze gebied. Lees meer

Nieuws in beeld: Jeff Bezos zet het ons betaald

Jeff Bezos zet het ons betaald

Na zijn korte bezoekje aan de rand van de ruimte, eerder deze week, bedankte oud-Amazon-baas Jeff Bezos de werknemers en klanten van zijn bedrijf. 'Want jullie hebben hiervoor betaald'. Een perverse grap, vonden critici. Lees meer

Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer