Asset 14

Op de corona-top geloofde alleen Rutte zijn eigen sprookje

Op de corona-top waande Rutte zich in zijn eigen sprookje

Mark Rutte heeft tijdens de corona-top in juli gekozen voor een strenge onderhandelingsstrategie, die uit is op het afdwingen van economische hervormingen in Zuid-Europa. Jonathan Luger zag dat onze premier de enige was die zijn eigen gebakken lucht kocht.

Mark Rutte hamerde tijdens de corona-top in juli op het doorvoeren van economische hervormingen in Zuid-Europese landen, als noodzakelijke voorwaarde voor een corona-herstelfonds. Onder het mom van solidariteit probeerde onze premier een destructief neoliberalisme te exporteren, terwijl Nederland zich er uiteindelijk mee in eigen voet schiet.

In Brussel had het leeuwendeel van de EU-leiders een innovatief corona-herstelfonds voor ogen. Vanuit een sterk gevoel van solidariteit zouden de lidstaten die het hardst getroffen zijn—zoals Italië, Spanje en Portugal—worden geholpen met 500 miljard euro aan subsidies. De vierdaagse top verliep onverwacht grimmig. Rutte leidde de ‘zuinige’ oppositie van Nederland, Zweden, Oostenrijk en Denemarken. Hij drong aan op strenge voorwaarden voor subsidies, die hij liever wilde omvormen tot leningen. Het leverde Rutte de geuzennaam Mr. No op, want ondanks de felle kritiek van zijn collega’s bleef hij tegendraads redeneren dat solidariteit niet zonder prijskaartje komt.

Rutte schetst een beeld van het superieure zuinige noorden ten opzichte van het luie zuiden, terwijl dit totaal geen onderbouwing vindt in de realiteit. Zo is het model van de Europese Centrale Bank gebaseerd op de Duitse Centrale Bank. Dit model speelde al sinds het begin van de EU de Nederlandse tradities van coöperatie en wereldexport in de hand, terwijl het minder aansloot bij de Zuid-Europese importeconomieën, die met andere instituties werkten. Dit zorgt er mede voor dat Zuid-Europa nog altijd worstelt met de erfenis van bezuinigingen, werkeloosheid en schulden uit de eerdere kredietcrisis.

Zuid-Europa is niet zozeer lui als wel gevangen in de financiële instituties van de EU. Italië blijkt in de afgelopen twee decennia zelfs ‘zuiniger’ te zijn geweest dan Nederland. Rutte baseert zich dus op een mythe. En dit alles gaat gepaard met het feit dat het coronavirus al die tijd een aanzienlijk grotere impact heeft gehad in Zuid-Europa, met striktere quarantaines en dus grotere economische gevolgen. Op de EU-top kreeg Nederland vooral veel kritiek als belastingparadijs, een discussie die Rutte schaamteloos uit de weg gaat, terwijl het de andere lidstaten zo’n 11 miljard euro per jaar kost. Zo lang Nederland multinationals in de watten legt, heeft het geen enkele morele basis om veranderingen af te dwingen.

Zo lang Nederland multinationals in de watten legt, heeft het geen enkele morele basis om veranderingen af te dwingen

Ook plaats ik vraagtekens bij de economische hervormingen die Rutte lijkt te eisen. Sinds de kredietcrisis zetten zijn drie kabinetten namelijk in op marktwerking, die leidt tot een torenhoge werkdruk en een verminderde kwaliteit in de zorg en het onderwijs. Het zzp-fetisjisme dat op de arbeidsmarkt is aangejaagd erodeert de werknemerspositie, iets wat juist tijdens de coronacrisis terug in het gezicht vloog van de regering: zzp-ers hebben sowieso een groter risico op armoede, en sommigen vallen alsnog buiten de boot van het noodpakket. Een direct gevolg van falend sociaal woningbeleid is de verdrievoudiging van het aantal daklozen tussen de 18 en 30 jaar in de afgelopen drie jaar. Rutte doet alsof hij het braafste jongetje van de klas is, terwijl er genoeg aan te merken is op hetgeen hij doordramt.

De moedige Mr. No schiet zichzelf uiteindelijk in de voet, zowel met betrekking tot het uiteindelijke akkoord als de positie binnen de EU waar Nederland naartoe beweegt. Zelf beweert Rutte dat “de Nederlandse belangen behartigd worden” in het uiteindelijke akkoord over het herstelfonds. Inderdaad, in het totale fonds van 750 miljard euro, zijn de subsidies verlaagd van 500 naar 390 miljard, ten gunste van meer leningen. Maar het voordeel van subsidies is dat de Europese Commissie zelf kan bepalen waar de 110 miljard naartoe gaat, binnen thema’s als innovatie, wetenschap en duurzaamheid waar Nederland fervent voorstander van is. Als leningen zijn het vooral de nationale overheden die invulling kunnen geven aan hun aanvragen.

Rutte pretendeert dat er daarvoor een ‘noodrem’, een soort vetorecht, in het akkoord zit ingebouwd, maar terug in eigen land werd de daadwerkelijke invloed daarvan al gauw in twijfel getrokken. Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, benadrukte al dat dit mechanisme louter een discussie betreft onder EU-leiders, maar de eindbeslissing ligt nog altijd bij de Commissie. Er blijkt weinig overgebleven te zijn van de strenge economische hervormingen waar Rutte zich hard voor maakte, terwijl hij koppig het tegendeel beweert.

Rutte kan niet anders: het erkennen van die scheuren zou het verbloemde succes van zijn decennium-lange bewind ontkrachten

Waarom propagandeert Rutte nog altijd het evangelie van een destructief neoliberalisme dat al jaren lang scheuren vertoont? Hij kan niet anders: het erkennen van die scheuren zou het verbloemde succes van zijn decennium-lange bewind ontkrachten. Om zijn beleid te legitimeren, moet hij wel vervallen in clichés. Het is hem gegeven dat na een jarenlang gebrek aan politieke verbeeldingskracht het lastig voor te stellen blijft hoe de binnenlandse en buitenlandse beleidsvoering er dan wél uit moet zien.

Wat heeft Rutte’s felheid uiteindelijk bereikt? Nu de Britten weg zijn heeft hij de Europese rol van nee-zegger verzegeld, maar de relatief kleine oppositie waarin Nederland zich nu in bevindt heeft nauwelijks stemkracht binnen de EU. Met Brexit valt een belangrijke partner weg en we hebben nu bondgenoten nodig. Rutte heeft Merkel en Macron juist in het harnas gejaagd. Mr. No staart zich blind op het idee dat alleen economische hervormingen tot een geïntegreerd Europa kunnen leiden, terwijl het aan zijn neus voorbij gaat dat zijn eigen geëtter bijdraagt aan Europese desintegratie; solidariteit komt niet met een prijskaartje. Onze premier verkocht gebakken lucht, voelt zich nu de koning te rijk, maar kan een boze klandizie verwachten.

Mail

Jonathan Luger (1996) studeerde milieuwetenschappen en filosofie in Amsterdam. Eerder werkte hij als programmamaker, nu vraagt hij zich als onderzoeker af hoe sociale rechtvaardigheid past in een duurzame samenleving. Ook schrijft hij voor Het Actiefonds.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
 Giftige goudkoorts

Giftige goudkoorts

Jaarlijks belandt meer dan 130.000 kilo kwik - gebruikt voor het vinden van goud - in de Surinaamse natuur. Lees meer

Het vervolg van een rouwwoordenboek

Het vervolg van een rouwwoordenboek

De persoonlijke worsteling van Babet te Winkel om woorden te vinden voor haar rouw, was helemaal niet zo persoonlijk. Ze ontving vele berichten van mensen die zich in haar rouwwoordenboek herkenden. Dit is het vervolg van haar rouwwoordenboek. Lees meer

Hard//talk: Wie Thierry volgt

Wie Thierry volgt

Thierry Baudet heeft er heel wat kiezers bij die simpelweg hun vrijheid terug willen. Julius Koetsier vreest dat zij verzeild zullen raken in een moeras van verzinselen over UFO's en dinosaurussen. Lees meer

Nooit meer hier

Nooit meer genocide (hier)

Nooit meer genocide, dat beloven we elkaar op 4 mei. Maar wat zijn de lessen van 4 mei waard als we ze niet kunnen toepassen om nú een groep in nood te redden? Lees meer

Nieuws in beeld: Volle terrassen, volle ic's

Volle terrassen, volle ic's

Het demissionaire kabinet gaf groen licht voor het openen van de terrassen - en dus ook voor volle ic's. Lees meer

Ali B gaat je niet redden

Ali B gaat je niet redden

‘Self made men’ prediken in online succescursussen dat succes voor iedereen binnen handbereik ligt. Lees meer

Nieuws in beeld: Vogelgriep grijpt om zich heen

Vogelgriep grijpt om zich heen

Langs de Groningse Waddenkust zijn honderden vogels aangespoeld, die waarschijnlijk zijn geveld door de vogelgriep. Illustrator Aida de Jong brengt het lugubere nieuws in beeld. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Schijn bedriegt 2

Schijn bedriegt

Ons stemgedrag wordt (te) vaak bepaald door onderbuikgevoelens en eerste indrukken. Om ons daartegen te wapenen hebben we gedegen onderwijs nodig. Laat dat nu precies hetgeen zijn waar de politieke winnaar op bezuinigt. Lees meer

Nieuws in beeld: 12

'App me als je thuis bent'

Na de dood van de 33-jarige Sarah Everard uiten steeds meer Britse feministen hun woede over de mensen die hen zouden moeten beschermen: de politie is onderdeel van hun onveiligheid, zeggen zij. Lees meer

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling kreeg het afgelopen jaar duizend gezichten. Rijk Kistemaker vraagt zich af: hoe herinneren we ons die gezichten, zodra de coronacrisis (min of meer) voorbij is? Lees meer