Asset 14

Op de corona-top geloofde alleen Rutte zijn eigen sprookje

Op de corona-top waande Rutte zich in zijn eigen sprookje

Mark Rutte heeft tijdens de corona-top in juli gekozen voor een strenge onderhandelingsstrategie, die uit is op het afdwingen van economische hervormingen in Zuid-Europa. Jonathan Luger zag dat onze premier de enige was die zijn eigen gebakken lucht kocht.

Mark Rutte hamerde tijdens de corona-top in juli op het doorvoeren van economische hervormingen in Zuid-Europese landen, als noodzakelijke voorwaarde voor een corona-herstelfonds. Onder het mom van solidariteit probeerde onze premier een destructief neoliberalisme te exporteren, terwijl Nederland zich er uiteindelijk mee in eigen voet schiet.

In Brussel had het leeuwendeel van de EU-leiders een innovatief corona-herstelfonds voor ogen. Vanuit een sterk gevoel van solidariteit zouden de lidstaten die het hardst getroffen zijn—zoals Italië, Spanje en Portugal—worden geholpen met 500 miljard euro aan subsidies. De vierdaagse top verliep onverwacht grimmig. Rutte leidde de ‘zuinige’ oppositie van Nederland, Zweden, Oostenrijk en Denemarken. Hij drong aan op strenge voorwaarden voor subsidies, die hij liever wilde omvormen tot leningen. Het leverde Rutte de geuzennaam Mr. No op, want ondanks de felle kritiek van zijn collega’s bleef hij tegendraads redeneren dat solidariteit niet zonder prijskaartje komt.

Rutte schetst een beeld van het superieure zuinige noorden ten opzichte van het luie zuiden, terwijl dit totaal geen onderbouwing vindt in de realiteit. Zo is het model van de Europese Centrale Bank gebaseerd op de Duitse Centrale Bank. Dit model speelde al sinds het begin van de EU de Nederlandse tradities van coöperatie en wereldexport in de hand, terwijl het minder aansloot bij de Zuid-Europese importeconomieën, die met andere instituties werkten. Dit zorgt er mede voor dat Zuid-Europa nog altijd worstelt met de erfenis van bezuinigingen, werkeloosheid en schulden uit de eerdere kredietcrisis.

Zuid-Europa is niet zozeer lui als wel gevangen in de financiële instituties van de EU. Italië blijkt in de afgelopen twee decennia zelfs ‘zuiniger’ te zijn geweest dan Nederland. Rutte baseert zich dus op een mythe. En dit alles gaat gepaard met het feit dat het coronavirus al die tijd een aanzienlijk grotere impact heeft gehad in Zuid-Europa, met striktere quarantaines en dus grotere economische gevolgen. Op de EU-top kreeg Nederland vooral veel kritiek als belastingparadijs, een discussie die Rutte schaamteloos uit de weg gaat, terwijl het de andere lidstaten zo’n 11 miljard euro per jaar kost. Zo lang Nederland multinationals in de watten legt, heeft het geen enkele morele basis om veranderingen af te dwingen.

Zo lang Nederland multinationals in de watten legt, heeft het geen enkele morele basis om veranderingen af te dwingen

Ook plaats ik vraagtekens bij de economische hervormingen die Rutte lijkt te eisen. Sinds de kredietcrisis zetten zijn drie kabinetten namelijk in op marktwerking, die leidt tot een torenhoge werkdruk en een verminderde kwaliteit in de zorg en het onderwijs. Het zzp-fetisjisme dat op de arbeidsmarkt is aangejaagd erodeert de werknemerspositie, iets wat juist tijdens de coronacrisis terug in het gezicht vloog van de regering: zzp-ers hebben sowieso een groter risico op armoede, en sommigen vallen alsnog buiten de boot van het noodpakket. Een direct gevolg van falend sociaal woningbeleid is de verdrievoudiging van het aantal daklozen tussen de 18 en 30 jaar in de afgelopen drie jaar. Rutte doet alsof hij het braafste jongetje van de klas is, terwijl er genoeg aan te merken is op hetgeen hij doordramt.

De moedige Mr. No schiet zichzelf uiteindelijk in de voet, zowel met betrekking tot het uiteindelijke akkoord als de positie binnen de EU waar Nederland naartoe beweegt. Zelf beweert Rutte dat “de Nederlandse belangen behartigd worden” in het uiteindelijke akkoord over het herstelfonds. Inderdaad, in het totale fonds van 750 miljard euro, zijn de subsidies verlaagd van 500 naar 390 miljard, ten gunste van meer leningen. Maar het voordeel van subsidies is dat de Europese Commissie zelf kan bepalen waar de 110 miljard naartoe gaat, binnen thema’s als innovatie, wetenschap en duurzaamheid waar Nederland fervent voorstander van is. Als leningen zijn het vooral de nationale overheden die invulling kunnen geven aan hun aanvragen.

Rutte pretendeert dat er daarvoor een ‘noodrem’, een soort vetorecht, in het akkoord zit ingebouwd, maar terug in eigen land werd de daadwerkelijke invloed daarvan al gauw in twijfel getrokken. Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, benadrukte al dat dit mechanisme louter een discussie betreft onder EU-leiders, maar de eindbeslissing ligt nog altijd bij de Commissie. Er blijkt weinig overgebleven te zijn van de strenge economische hervormingen waar Rutte zich hard voor maakte, terwijl hij koppig het tegendeel beweert.

Rutte kan niet anders: het erkennen van die scheuren zou het verbloemde succes van zijn decennium-lange bewind ontkrachten

Waarom propagandeert Rutte nog altijd het evangelie van een destructief neoliberalisme dat al jaren lang scheuren vertoont? Hij kan niet anders: het erkennen van die scheuren zou het verbloemde succes van zijn decennium-lange bewind ontkrachten. Om zijn beleid te legitimeren, moet hij wel vervallen in clichés. Het is hem gegeven dat na een jarenlang gebrek aan politieke verbeeldingskracht het lastig voor te stellen blijft hoe de binnenlandse en buitenlandse beleidsvoering er dan wél uit moet zien.

Wat heeft Rutte’s felheid uiteindelijk bereikt? Nu de Britten weg zijn heeft hij de Europese rol van nee-zegger verzegeld, maar de relatief kleine oppositie waarin Nederland zich nu in bevindt heeft nauwelijks stemkracht binnen de EU. Met Brexit valt een belangrijke partner weg en we hebben nu bondgenoten nodig. Rutte heeft Merkel en Macron juist in het harnas gejaagd. Mr. No staart zich blind op het idee dat alleen economische hervormingen tot een geïntegreerd Europa kunnen leiden, terwijl het aan zijn neus voorbij gaat dat zijn eigen geëtter bijdraagt aan Europese desintegratie; solidariteit komt niet met een prijskaartje. Onze premier verkocht gebakken lucht, voelt zich nu de koning te rijk, maar kan een boze klandizie verwachten.

Mail

Jonathan Luger (1996) studeerde milieuwetenschappen en filosofie in Amsterdam. Eerder werkte hij als programmamaker, nu vraagt hij zich als onderzoeker af hoe sociale rechtvaardigheid past in een duurzame samenleving. Ook schrijft hij voor Het Actiefonds.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer