Asset 14

In ieder geval bleven we stuurloos - À pied

In ieder geval bleven we stuurloos 2/3: Á pied

Na jaren vergeefse pogingen leerde ik in 2020 dankzij Macron de rollende R uitspreken. De president wilde koste wat kost de pensioenleeftijd verhogen naar 64 jaar, met als gevolg een maandenlange metrostaking in Parijs. Mijn universiteit sloot gewoontegetrouw haar deuren. Ik liep iedere week urenlang van mijn eigen huis naar dat van mijn vriendin en terug.  

Esha Guy Hadjadj gaat weg. Weg bij Hard//hoofd en weg uit zijn geliefde Parijs. Dit korte essay is het tweede van zijn drie afscheidsessays. Lees deel 1 hier en deel 3 hier.

 Nog meer dan voorheen was Parijs een chaos: files legden de stad plat, rood aangelopen bestuurders scholden alles wat bewoog uit, overvolle bussen kropen langzamer dan een peuter van halte naar halte, en fietsers dartelden vrolijk tussen alle opstoppingen. Op mijn eigen manier droeg ik ook bij aan het kabaal van claxons en scheldtirades, maar om dat te begrijpen moeten we eerst terug naar Rome, 2013, toen ik in een klooster vlak buiten de stad woonde, en waar ik voor het eerst besloot de rollende R te leren. 

 Ik was daar op een aparte school – een ‘kweekvijver’ zoals ze zichzelf noemde – waar mijn leeftijdsgenoten me dagelijks uitlachten om mijn raspende R. Op een gegeven moment had ik er genoeg van: ik gebruikte het beetje internetverbinding dat we hadden in één overvol kamertje van het klooster om op te zoeken hoe je de rollende R uitspreekt. Eén methode trok in het bijzonder mijn aandacht, omdat hij beweerde binnen een mum van tijd tot resultaten te leiden. Het gaat zo: je bouwt zo veel mogelijk druk op door je tong tegen je gehemelte te duwen, verheft je stem, en op het hoogtepunt schreeuw je zo hard mogelijk een woord uit dat met de ‘dr’ begint – in mijn geval ‘DRAAK’. Het idee is dat je tong door de overdaad aan druk en spierkracht genoeg kan aanspannen om je tong op zijn plek te houden, terwijl het puntje begint te trillen. Ik schreef de instructies op een papiertje, vertrok uit het kleine hok vol skypende familieleden en liep de volgende dag voor het eerst in weken het terrein af. Op het graanveld achter het klooster verplaatste een kolossale tractor hooibalen. De motor overstemde me met gemak.  

Op mijn eigen manier droeg ik ook bij aan het kabaal van claxons en scheldtirades

 Na twee weken gaf ik het op. Het was me gelukt om mijn tong te laten trillen, maar alleen als ik uit volle borst ‘DRAAK’ schreeuwde, wat mogelijk nog triester was dan de letter in zijn geheel niet kunnen uitspreken. Uiteindelijk was het een van de vele manieren waarop ik probeerde te ontsnappen aan de kostschoolfantasie die ik zo naïef had nagejaagd. Ook al woonden we allemaal in hetzelfde gebouw, of misschien juist daarom, ieder contact met andere klasgenoten leek voorwaardelijk, een manier om de tijd te slijten voordat er een wind opstak die ons naar andere oorden zou brengen. Eenzaamheid voelde ik in Rome voor het eerst, tijdens de lunch aan een gevulde 15-meter lange tafel. Vaak bleef ik als een van de laatsten zitten om alle restjes op te eten, maar deze keer legde ik mijn bestek als eerste op m’n bord, waarna ik op de springplank van het gedempte zwembad ging zitten om wat voor me uit te staren. 

 Voor eenzaamheid heb je geen kostschool nodig. Van de duizenden mensen die mij tijdens de OV-staking in Parijs gehoord hebben op mijn wekelijkse wandeltocht, keek niemand op wanneer ik ‘DRRRAAAAK’ schreeuwde zonder mijn pas te vertragen. 

 Tijdens de staking slonken mijn dagen tot het puntje van mijn tong, maar om mij heen gebeurde er veel: een opeenstapeling van protesten tegen het uithollen van de Franse verzorgingsstaat die zijn kookpunt vond in de Gele Hesjes, afkoelde met de maandenlange OV-staking en uiteindelijk bevroor door de COVID-lockdown die ieder mogelijk protest bij voorbaat had kaltgestellt. Het was ook de tijd dat Frankrijk – tégen de officiële positie van de EU in en voor de zakken van Total – de oorlog in Libië bleef bewapenen die ontketende rond de tijd dat ik in de Italiaanse velden mijn tong trainde. En Libië was dan weer de reden waarom ik tweemaal per week op straat ‘DRAAK’ stond te schreeuwen. Het Arabisch bleek ze namelijk allebei te hebben: de rollende en de raspende. Zonder die R kon ik me nauwelijks verstaanbaar maken. 

Esha Guy Hadjadj gaat weg. Weg bij Hard//hoofd en weg uit zijn geliefde Parijs. Bovenstaand essay was het tweede van zijn drie afscheidsessays. 

Mail

Esha Guy Hadjadj (hij/hem) studeerde hedendaagse filosofie in Amsterdam en Parijs. Hij schrijft graag over de manier waarop we ons verhouden tot een al dan niet gedeeld verleden. Daarnaast is hij geïnteresseerd in de ontoereikende oplossingen voor klimaatontwrichting.

Beyza Tolgay is een illustrator en animator gebaseerd in Mainz, Duitsland. Ze houdt van sterke kleuren en gebruikt kleurpotloden voor haar werk.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
Lees meer
test
het laatste
Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Bij de media heerst ziekte, journalisten stellen te weinig vragen. Fausto en Marthe van Bronkhorst komen met een behandelplan. Lees meer

Essaywedstrijd: 'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

In deze editie van Hooray for the Essay dagen we je uit om na te denken over waarheid. Reageer voor 19 januari. Lees meer

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Mode lijkt glanzend en zorgeloos, maar er schuilt een wereld van politiek achter. Loïs Blank vraagt zich af: wie bepaalt eigenlijk welke verhalen verteld mogen worden? Wat gebeurt er met de progressieve stemmen van een bedrijf dat vooral voor de winst gaat? Lees meer

Suriname - van onafhankelijk land naar natie

Suriname - van onafhankelijk land naar natie

Op 25 november is het 50 jaar geleden dat Suriname onafhankelijk werd van Nederland. Kevin Headley bespreekt hoe de onafhankelijkheid van Suriname tot stand is gekomen en hoe het zich verder ontwikkelt tot natie: van politieke geschiedenis tot hedendaagse successen. Lees meer

De integratie-stok slaat wéér de ‘problematische Moslim’

De integratie-stok slaat wéér de ‘problematische Moslim’

'Een begrip als integratie lijkt een middel om te streven naar een inclusievere samenleving, maar dwingt in feite minderheden om hun culturele en religieuze identiteit op te geven.' Aslıhan Öztürk legt de retoriek bloot waarmee de integratie-stok dreigend boven het hoofd van generaties migranten wordt gehouden. Lees meer

Wifey material

Wifey material

Wifey of wervelwind, Madonna of hoer. Marthe van Bronkhorst had gehoopt dat dit binaire denken passé was, maar helaas, de emancipatietrein blijkt op dit spoor nog steeds haperen. Ik oefen een enorme aantrekkingskracht uit op één specifiek soort mensen: mensen van wie de favoriete contactfrequentie eens in het kwartaal is. Mensen van wie de love... Lees meer

Anders voel ik me zo oud 1

Anders voel ik me zo oud

In dit essay analyseert Loulou Drinkwaard de tegenstrijdige etiquetten die haar zijn geleerd of opgelegd: ‘Tussen u en jou in, zweef ik. De waarden van mijn vader in mijn ene hand en de waarheid van mijn moeder in mijn andere. Mijn oma deelt de kennis van ons moederland en ‘De Nederlander’ bepaalt wat hoort. Ondertussen vond ik een alternatief. Zullen wij elkaar vousvoyeren?’ Lees meer

:De herhaling van de zombie-apocalyps: Op zoek naar een alternatieve dystopie

De herhaling van de zombie-apocalyps: Op zoek naar een alternatieve dystopie

De zombie is een popcultuuricoon. En niet alleen tijdens Halloween! Series als The Walking Dead en The Last of Us volgen de gebaande zombiepaden. Volgens Anne Ballon hebben zombies méér narratief potentieel. In vernieuwende verhalen wordt onderzocht 'hoe wij als halfbewusten de wereld beleven, hoe we opgaan in systemen die we niet hebben gekozen, hoe we verlangen en met verlies omgaan.' Lees meer

Twee dagen

Twee dagen

Rocher Koendjbiharie belicht de verschillende paden die we tijdens de aankomende verkiezingen in kunnen slaan. Kiest Nederland opnieuw voor rechts, en strompelen we verder richting democratisch en moreel verval? Of kiest Nederland toch voor een samenleving waarin we omkijken naar elkaar? 'Alleen fascisten zien antifascisme als een bedreiging.' Lees meer

Vergeten vrouwen 1

Vergeten vrouwen

In dit essay schrijft Anne Louïse van den Dool over vrouwelijke kunstenaars die meer dan ooit in de schijnwerpers staan. Niet alleen hedendaagse makers, maar ook opvallend veel vrouwen die rond 1900 actief waren in de kunstwereld trekken veel aandacht. Met solotentoonstellingen over Suze Robertson, Coba Ritsema en Jo Koster laten musea zien waarom juist deze kunstenaars alsnog een plek in de canon verdienen. Lees meer

Wil de Nederlander opstaan alsjeblieft?

Wil de Nederlander opstaan alsjeblieft?

Wanneer de VVD pleit voor het bijhouden van gegevens over ‘culturele normen en waarden’ van mensen met een migratieachtergrond, over welke normen en waarden hebben ze het hier dan eigenlijk? Rocher Koendjbiharie neemt de eisen onder de loep die de politiek alleen stelt aan mensen die zichtbaar wortels elders ter wereld hebben. ‘Men wil geen vermenging van culturen en geen uitwisseling van gedachten. De echte eis is assimilatie en het afbreken van wortels.’ Lees meer

Roze, wit, blauw

Roze, wit, blauw

Rechtse en nationalistische partijen laten in hun nieuwste verkiezingsprogramma’s zien dat hun ruimte voor de lhbtqia+-gemeenschap altijd voorwaardelijk is geweest. Journalist Rocher Koendjbiharie legt uit: 'Homoseksualiteit en vrouwenrechten zijn binnen rechtse kringen vaak pas relevant wanneer ze in relatie tot migratie besproken worden.' Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in maart je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!