Asset 14

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Ecce homo. Een warme Zomergasten met Nazmiye Oral

Schrijver en columnist Nazmiye Oral nam ons zondagavond overal mee naartoe: van haar Turkse jeugd in Hengelo tot de woonkamer van ‘de’ verguisde PVV’er. Oral beheerst de kunst van luisteren, zo bleek keer op keer. ‘Een journalist moet toestaan dat zij niet de enige is die het verhaal vertelt’, aldus een geboeide Esha Guy Hadjadj.

“Kunst en literatuur zijn niet abstract en gereserveerd voor een kleine hoogopgeleide groep, maar tools die ons dichter bij elkaar moeten brengen. Het is niet wat je vertelt, maar wat verteld wil worden, een gezamenlijk verhaal, een co-creatie – dat is…” fluistert Nazmiye Oral opeens (schuld)bewust van de zwaarte van haar woorden, “kunst”. Gisteravond liet Oral zich kennen als een mens met wijd uiteenlopende interesses, waarbij desalniettemin één thema centraal leek te staan: het luisteren naar de ander.

Oral stipte vele ogenschijnlijk verschillende onderwerpen aan, zoals de ceremoniële verering van Atatürk in het Turkije van haar jeugd, de Netflix-serie Messiah (Michael Petroni, 2020), de komiek Richard Pryor en de horrorfilm The entity (Sidney J. Furie, 1982). Hoe gaat ze dit in godsnaam allemaal bij elkaar praten, vraagt de kijker zich aan het begin nog af. Maar geleidelijk ontstaat er een beeld van een mens met een tomeloos vertrouwen in het klungelige mensen van de ander, want voor Oral was ‘mensen’ in de eerste plaats een werkwoord, een poging.

‘Als zelfs je ouders je in de steek kunnen laten, dan kan iedereen het.’

De avond bracht ons terug naar Orals jeugd. We leren dat ze opgroeide in een Turks gezin in Hengelo met een verstandelijk beperkt broertje en een zusje dat veel aandacht nodig had. Van haar zesde tot tiende groeide ze op bij haar grootouders in Turkije, waar ze een blijvende wantrouw en bindingsangst aan overhield. “Als zelfs je ouders je in de steek kunnen laten, dan kan iedereen het.” Op haar negentiende was Oral degene die haar ouders in de steek liet, toen ze een gearrangeerde verloving verbrak en op kamers ging wonen, na vele ruzies met en bedreigingen van haar ouders.

Ondanks de bindingsangst die ze aan het begin van de avond aanstipt, schijnt bij Oral vooral de vurige wens om met de ander te binden door. Hiervoor gaat ze de uitdaging niet uit de weg. Tijdens de opmars van de PVV in 2004 besluit Oral zich door een PVV-stemmer te laten ‘adopteren’. Ze gaat bij de vrouw in huis wonen, om haar angsten tegemoet te treden. Want het kan toch niet zo zijn dat ‘de PVV-stemmer’ echt zo simpel en verwerpelijk is zoals ze in de media wordt afgebeeld? Oral wil ‘de blik van buiten’ ontmantelen, ‘die zo snel gedaan is’. Een vernauwende blik die van een mens gemakkelijk een eendimensionale vijand maakt. Daartegenover plaatst ze een blik van binnen: “Als je eenmaal iemand ziet, kun je diegene niet meer niet zien.”

Daarmee valt haar bespreking van Messiah opeens op zijn plek. In het door Oral gekozen fragment roept de profeet op de Tempelberg zijn toehoorders op om de kracht in zichzelf te herontdekken, en laat hij erg letterlijk zien dat er leven is na het Oordeel. Dit oordeel zien we aanvankelijk als een goddelijk oordeel na de dood over het leven van een individu, maar bij Oral wordt het snel een sociaal oordeel dat een groep velt over een lid of buitenstaander. Of het nou Nederlanders zijn die vooroordelen hebben over immigranten, de Turkse gemeenschap in Hengelo die oordeelt over wie Oral is en moet zijn, of het Nederlandse publieke debat dat oordeelt over het karakter van AZC-scepticus Ries van Dijk zonder hem langer dan een minuut te kennen: Oral wijst erop dat dit oordeel niet het einde is, dat je er niet aan onderdoor hoeft te gaan zoals zij dat bijna moest. We moeten onszelf zien te heroveren door ‘elkaar te ontmoeten voorbij gelijk en ongelijk’, in de woorden van Rumi.

Een journalist moet zich ook kwetsbaar opstellen, toestaan dat zij niet de enige is die het verhaal vertelt

In een tijd waarin sociale media de ander al snel als een makkelijk te categoriseren vriend of vijand neerzetten, is Orals pleidooi om het gezicht achter de avatar op te zoeken erg welkom. Uit haar journalistieke en artistieke werk blijkt dat zij die levenswijze in de praktijk brengt: Orals toneelstukken vertellen de verhalen van onverwachte ontmoetingen; niet enkel door haar eigen blik maar met de gelijkwaardige inmenging van de ander. Een journalist moet zichzelf ook kwetsbaar opstellen, toestaan dat zij niet de enige is die het verhaal vertelt. Het zijn geen harmonieuze kumbaya-verhalen, maar botsingen waarin je hoopt iets nieuws te ontdekken.

Dit conflict tussen twee stemmen speelt zich zelfs af in haarzelf, zoals Oral laat zien met een fragment uit The revolver (Guy Ritchie, 2005). Hierin worstelt de claustrofobe Jake Greem om de ‘valse stem van buiten’ onder controle te krijgen en zijn innerlijke kracht te hervinden. Oral ziet hier een parallel tussen haar eigen stem en de geïnternaliseerde normen die ze ‘het ego’ noemt. Ook hier speelt zich een schurende ontmoeting af tussen wie je bent en wie je wil worden. “Inmiddels is m’n ego langzaamaan een vriendin van me aan het worden” concludeert ze.

Het werpt de vraag op: hoeveel bewegingsvrijheid heeft een individu binnen een groep? Die vraag stond ook centraal in het meest ontroerende deel van het interview. Oral beschrijft hoe jonge Turkse jongens nergens met hun psychische problemen terechtkunnen. Bewogen vertelt ze over hoe zo’n jongen naar de imam gaat in plaats van naar een psycholoog, terwijl de dogmatische normen van de gemeenschap juist de oorzaak zijn van zijn innerlijke conflicten. “Als je niet mag bestaan, dan wordt je raar.”

Daarmee lijkt Oral de jongen toe te spreken, maar al gauw verplaatst het zwaartepunt naar haar vroegere zelf. “Zoek hulp, praat erover, er is een leven na de oorlog. Je hoeft geen schepen achter je te verbranden. (...) Ik wil niet kiezen tussen twee kampen, maar dat betekent niet dat ik verbannen moet worden naar de periferie. Het is ook mijn traditie, het is ook mijn cultuur. Ik heb ook het recht om haar vorm te geven.”

Het doet denken aan het verhaal dat Oral eerder op de avond vertelde over haar broertje. Hij heeft een belangrijke taak die hij met gepaste ernst iedere dag uitvoert: de honden uitlaten. Hij loopt iedere dag een rondje in de wijk, met een babbeltje hier en een koffietje daar. Af en toe heeft hij een slechte dag en gooit hij zijn slipper naar een ongelukkige gesprekspartner. Maar de buurt weet dat hij zich anders gedraagt, en de mensen houden rekening met hem. Hij mag er evengoed zijn, en draagt evenzeer bij aan het verhaal van de buurt. Geen kumbaya, maar wel erkenning. Ook de buitenstaander bepaalt hoe we met elkaar samenleven. Dat daar soms een slipper bij komt kijken, soit. Dat is nog altijd te verkiezen boven een leven waarin we niet de ruimte krijgen om te worden wie we zijn. Oral liet ons zien hoe belangrijk het is om die ruimte voor ons te winnen, om haar vervolgens aan anderen door te kunnen geven.

Mail

Esha Guy Hadjadj (hij/hem) studeerde hedendaagse filosofie in Amsterdam en Parijs. Hij schrijft graag over de manier waarop we ons verhouden tot een al dan niet gedeeld verleden. Daarnaast is hij geïnteresseerd in de ontoereikende oplossingen voor klimaatontwrichting.

Bram Dirven oordeelt, maakt en bepaalt over illustraties en is hiermee de illustratordictator bij Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
:‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven 2

‘Booking profiteert, Israël bombardeert’: waarom gerichte demonstraties mij energie geven

Booking.com pretendeert op te komen voor mensenrechten en verdient tegelijkertijd geld aan verhuur in illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Juul Kruse beschrijft hoe het is om tegen dit bedrijf te demonstreren. Lees meer

:Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Perfect Days: over ritme en ontwakende schoonheid

Daria Rizvic zag de film Perfect Days op precies het juiste moment in haar leven. Een persoonlijk verhaal over de kracht van regelmaat. Lees meer

Enge man

De echte ‘sfeerboosdoener’ was de ME

Hoe kan een universiteit die in bijna elk curriculum aandacht besteedt aan dekolonisatie en de kritische blik van haar studenten, zich hier in de praktijk, wanneer het over hun eigen rol gaat, aan onttrekken? Lees meer

 1

Museumwanden heringericht: Hoe moeten vrouwelijke kunstenaars nu gecureerd worden?

Waarom hangt er nog steeds zo weinig werk van vrouwelijke makers in Nederlandse musea? Isabella Legebeke onderzoekt dit aanhoudende gebrek in een hoopvol essay. Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 2

In het tweede deel van dit essay onderzoekt Ida de complexe verhouding tussen de ‘nuchtere’ Nederlandse cultuur en fantasy. Druist fantasie eigenlijk wel zo tegen onze natuur in als we denken? Hoe is dat eigenlijk mogelijk, als we tegelijkertijd zo van fantasy houden? Lees meer

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Het actieve verdraaien van de feiten over Israëlisch geweld

Gaza kan halverwege mei de meest extreme vorm van hongersnood verwachten. Volgens de VN bestaat deze door de mens gecreëerde catastrofe nu al in delen van Gaza. David Meijers ontleedt hoe Nederlandse politici en media actief het Israëlisch beleid vertekenen en wegkijken van de genocide. Lees meer

AI: Nooit meer eenzaamheid?

AI: Nooit meer eenzaamheid?

Ferenz Jacobs bespreekt het futuristische kunstproject van Alicia Framis. Deze zomer trouwt Francis met een hologram gebaseerd op haar eerdere relaties. AI en liefde: een gelukkig huwelijk? Lees meer

:Het is een ondiepe sloot voor een fantasyschrijver: deel 1

Het is een ondiepe sloot voor een fantasy-schrijver: deel 1

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassenen leest het liefst fantasy of sciencefiction. Toch verschijnt er bijna geen Nederlandstalige fantasy. In dit eerste deel van een tweeluik onderzoekt Ida Hondelink waarom fantasy als volwassen literair genre zo ondergeschikt is in Nederland. Lees meer

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom nog schrijven na ChatGPT?

Waarom blijven we schrijven als kunstmatige intelligentie dat straks beter kan dan wij? In dit essay bespreekt Shimanto Reza de verbinding die teksten bieden. Ze gaan in dialoog met elkaar, met onszelf, met anderen. Lees meer

Witte tranen

Witte tranen

Vaak kan geconfronteerd worden met een racistische misstap veel losmaken in witte vrouwen. Waar komt dat door? Fleur den Boer onderzocht het perfectionisme van witte vrouwen en hoe zogeheten 'witte tranen' racisme in de hand werken. Lees meer

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Stieren en vrouwen hebben iets gemeen

Wat hebben stieren en vrouwen gemeen? In dit essay ziet Barbara Haenen tijdens het bezoeken van een stierengevecht gelijkenissen met haar eigen ervaringen. Lees meer

Bijsturen 1

Bijsturen

In dit essay legt Belle de Rode de vinger op de zere plek. Ze beschrijft hoe zij de rol van bijsturende kapitein op zich moet nemen omwille van haar zieke vader, terwijl ze juist afscheid had willen nemen van de kritische kapitein die in haar huisde. Lees meer

Gelukkig zien jonge mensen het verband tussen toen en nu

Durf te leren van het verleden

Op Dag 150 van de wrede vergeldingsactie van Israël is een eind van de ‘slachting’ van Palestijnen nog niet in zicht. Schrijver Marte Hoogenboom vestigt haar hoop op activisten en journalisten die het verband tussen ‘toen’ en ‘nu’ durven zien. Lees meer

Reden tot paniek

Reden tot paniek

In dit droomachtige en persoonlijke essay blikt Wouter Degreve terug op zijn jeugd, en hij onderzoekt de effecten daarvan op het heden. Want 'de kracht van de plek waar je bent opgegroeid mag je nooit onderschatten.' Lees meer

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Vijftig jaar vrijheid van beweging

Tom Kniesmeijer leerde dansen op de remixes van discopionier Tom Moulton. Nu zijn eerste kennismaking met de muziek van deze sterproducent bijna vijftig jaar geleden is, blikt hij terug en komt hij tot een inzicht over onze tijd. Lees meer

Neoliberaal Lang Covid 2

Neoliberaal Lang Covid

Voor ons 'Aaah'-magazine, schreef Harriët Bergman een essay over hoe long covid-patiënten vallen tussen pech en onrecht. "Er is iets grondig mis met hoe we in Nederland omgaan met mensen met een beperking en chronisch zieke mensen." Lees meer

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

Waarom het over mij gaat als het over trans literatuur gaat

In dit persoonlijke essay reflecteert Tom Kniesmeijer op queer activisme en literatuur, oftewel: de reden dat we strijden en schrijven. Lees meer

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Stop met het onderschatten van de gevolgen van het slavernijverleden

Zelfs 150 jaar na de afschaffing van de slavernij, zijn de gevolgen daarvan nog steeds voelbaar. Veel Nederlanders zien helaas niet in hoe de koloniale geschiedenis het heden heeft vormgegeven. Pas als je de bloedrode draad door de Nederlandse geschiedenis begrijpt, kun je de huidige ontwikkelingen echt begrijpen stelt Jazz Komproe. ‘Een onzichtbare wond laat zich immers moeilijk genezen.’ Lees meer

:Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

Het voorleesuur heeft geslagen: een essay over morele paniek

In april 2023 werd een onschuldige dragqueen-voorleesmiddag plots het middelpunt van ophef. Opgefokt door radicaal-rechtse groeperingen, werd er die middag luid geprotesteerd tegen het initiatief. Op het verkeerde tijdstip, maar toch: de morele paniek was niet te overzien. Reden genoeg voor Rijk Kistemaker om na te gaan: die paniek, waar komt die vandaan? En wat zit er eigenlijk achter? Lees meer

Navelstaren als rebellie

Navelstaren als rebellie

Voor ons vorige magazine, schreef Lena Plantinga een essay over waarom het revolutionair is als vrouwen schrijven over emoties, liefde, alledaagse dingen en seks. ‘Ik schrijf omdat ik boos ben terwijl iedereen me altijd lief noemt.’ Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer