Illustratie: Mirjam Dijkema

"Let's make this moment last" schalt door de speakers. Muzikale sabotage bij GroenLinks en meer." />

Illustratie: Mirjam Dijkema

"Let's make this moment last" schalt door de speakers. Muzikale sabotage bij GroenLinks en meer." />
Asset 14

Onheilsmuziek

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Deze week vijf korte commentaren in woord en beeld van onze redacteuren.

Machtige Media

Digitale beloftes

Dit weekend deed een vriendin een bekentenis: ze had nog een Hyves-account. Daarmee bekijkt ze af en toe met grote ogen de levens van oud-basisschoolgenootjes en weet zo bijvoorbeeld dat de meest begeerlijke jongen van de klas inmiddels flink is aangekomen en een spuuglelijke tatoeage heeft. Haar voyeurisme is antropologisch verantwoord, natuurlijk, maar enige verbazing kon ik niet onderdrukken. Had zij ooit een Hyves-account aangemaakt? Dat is toch voorbehouden aan door hormonen gekwelde pubers? En: bestaan er nog mensen die Hyves gebruiken?
Vorig jaar zomer delfde de Nederlandse sociale netwerksite al het onderspit aan Facebook. Dat had iedereen van mijlenver zien aankomen. Toch had Telegraaf Media Groep Hyves eind 2010 overgenomen voor 43,7 miljoen euro en moet het bedrijf nu aanzien hoe het gebruikersaantal van de site een rappe daling heeft ingezet. Maar toegeven zal het concern niet. Het nuanceert de cijfers ("jongeren zijn niet meegerekend") en zet zelfs nog meer in op digitaal. De aangekondigde reorganisatie van TMG is sterk op internet gericht, tot angst van de Telegraaf-redactie. "De redactie zal verworden tot een anonieme contentfabriek", schreef hoofdredacteur Sjuul Paradijs in een interne notitie.
Vanwaar toch dat onverwoestbare vertrouwen in digitaal? Ja, de gedrukte pers heeft het zwaar en ja, creatieve oplossingen zijn nodig. Om internet kun je niet meer heen, zoveel is duidelijk. Maar mediabonzen lijken verdwaald in de hysterische beloftes van "alles is gratis in een genetwerkte wereld"-figuren Chris Anderson en Jeff Jarvis. Alsof de eerste internetbubbel niet is gebarsten, De Pers nog leeft en Facebook-aandelen niet meteen in waarde gekelderd zijn.
Misschien doet TMG er goed aan te kijken naar grijze dame New York Times. Haar oplage is gegroeid sinds niet alle artikelen meer gratis online te lezen zijn. Of naar grijze heer Warren Buffet. Hij gelooft nog in kranten, kopte nrc.next dinsdag, en kocht er onlangs nog 63. Multimiljardair Buffet is een van de weinigen die financieel geen centje pijn leed na het uiteenspatten van de eerste internetzeepbel. Hij doet niet aan digitaal.

Door Kelli van der Waals

De Hofstad

Onheilsmuziek

Afgelopen maandag was ik in een stampvolle De Rode Hoed in Amsterdam, voor het nogal pijnlijke eerste lijsttrekkersdebat tussen Jolande Sap en Tofik Dibi. Een fascinerende avond, op z'n zachtst gezegd, waarbij één vraag bleef rondzingen in mijn hoofd: wie draait er bij deze partij aan de knoppen? De muzikale knoppen.
Want dat er na de kamikaze kandidaatstelling van Tofik Dibi een leidersleemte is, is overduidelijk. Dat partijvoorzitter Heleen Weening zich afgelopen weekend met gedraai en geklungel geen bekwame baas toonde, werd breed uitgemeten in de pers. En dat de degelijkheid van gedoodverfde lijsttrekker Sap na het debat nog steeds op meer steun kan rekenen dan de frisheid van Dibi, is ook al opgeschreven. Maar wat vooralsnog dus wel onbekend is: wie verantwoordelijk gehouden moet worden voor de opmerkelijke soundtrack onder het opbeurend bedoelde filmpje waarmee de debatavond werd geopend.
Is het een SP-infiltrant, of een masochistisch partijlid misschien? Want wie anders laat er na zo'n tumultueuze tijd Moloko's The Time Is Now door de speakers schallen?
Geweldig nummer, daar niet van. Ik ken vrijwel niemand van mijn generatie die geen speciale herinnering aan die hit heeft. De mijne speelt zich af in Kosovo, een jaar na de oorlog. Op een gekraakte bovenste verdieping van een studentenflat vierden we de verjaardag van een Albaneze vriend, die door de oorlog al jaren geen verjaardag had kunnen vieren. Met een fles tequilla in de hand zongen we luidkeels mee met Róisín Murphy: “Give up yourself unto the moment, Let's make this moment last.” Gelukkig waren we, daar in die kapotgeschoten studentenflat in Prishtina. De tijd stond even stil. Zo'n zeldzaam, magisch moment, dat eeuwig leek te duren.
En dat is dus het campagnelied van de lijsttrekkersstrijd van GroenLinks.
Terwijl de partij door interne twisten wordt verscheurd en de kiezers massaal weglopen, is de opwekkende boodschap dat het moment maar vooral zo lang mogelijk moet duren. Geen wonder dat het zo slecht gaat, de partij wordt muzikaal gesaboteerd.

Door Tirza de Fockert

Nieuws in Beeld

De raad heeft wel veel kritiek op de bezuinigingen en vreest vooral dat daardoor de ontwikkeling van talent in het gedrang komt. Er is geen geld meer voor onderwijs en experimenten, waardoor er geen kweekvijver van talent ontstaat.

Illustratie: Mirjam Dijkema

De Kunsten

Wa kost da?

Maandag werd het gevreesde advies van de Raad van Cultuur bekendgemaakt. De titel, ‘Slagen in cultuur’, had beter ‘Hakken in cultuur’ kunnen luiden, want zoals verwacht wordt vrijwel niemand gespaard. Van de 36 aanvragen uit museale hoek hebben 22 een positief oordeel gekregen, maar zelfs die kunnen ervan uitgaan dat zij (veel) minder krijgen dan ze hebben aangevraagd. Zeven instellingen krijgen zelfs een dikke vette nul op het rekest, waaronder bijvoorbeeld het Cobra Museum voor Moderne Kunst, toch een vrij laagdrempelig instituut "met een commerciële inslag". Over het waarom kan de raad kort zijn: “Het museum is niet het enige museum in Nederland dat Cobra verzamelt. (...) Daarom vindt de raad de collectie van de instelling niet van nationaal belang.” Een alinea verder wordt nog verwezen naar het Carl Pederson Museum in Denemarken. Daar doen ze ook aan Cobra! Dus als je dat geklieder wil zien, dan ga je toch naar Denemarken?
Zo lijken een paar zinnen samen te vatten hoe men anno nu tegen musea aankijkt: is dit nodig? Hebben we dit niet al ergens anders gezien en zo ja, kan het dan weg? En wa kost da? De Nederlandse kunstsector kan zeker een kritisch oog gebruiken, maar de manier waarop er nu gesnoeid wordt, laat zeer te wensen over. Flink hakken, vooral aan de onderkant, en de prijs laten prevaleren boven de waarde, dat lijkt ook bij de Raad van Cultuur het devies. Cultureel ondernemerschap, efficiency en een minimum van 17,5 procent eigen inkomsten staan bovenaan het eisenlijstje. Zelfs een mastodont als het Rijksmuseum wordt flink op de vingers getikt omdat het "geen heldere focus [biedt] op de organisatie" en het activiteitenplan ondermaats zou zijn.
“De bezuinigingen zetten de sector in beweging” lezen we in de inleiding. Woorden die zo neutraal zijn, dat iedereen het wel mee eens moet zijn. Halbe Zijlstra zal, als hij daartoe de kans nog krijgt, het advies grotendeels copy-pasten in zijn beleid. Want terwijl banken met miljarden overeind worden gehouden, moeten musea ten gunste van een aantal miljoen de eigen broek op kunnen houden. En lukt ze dat niet, ach, dan is er ergens anders vast een plek waar ze vergelijkbare doeken met verf aan de muur hebben hangen.

Door Miriam van Ommeren

Commentaar

Nieuwe dood van het voetbal

In 2004 won Griekenland het EK voetbal in Portugal. Het was een verschrikkelijk toernooi, waarbij trainers het accent op de verdediging legden en zo op een zakelijke overwinning gokten. Het werd gesymboliseerd door de Nederlandse bondscoach Dick Advocaat, die tijdens een van de weinige aantrekkelijke wedstrijden tegen Tsjechië bij een 2-1 voorsprong aanvaller Arjen Robben wisselde voor rechtsback Paul Bosvelt, waarna met 2-3 verloren werd. De Grieken waren meesters in deze zakelijkheid, ze wonnen bijna elke wedstrijd (inclusief de finale) met 1-0. Helaas gold deze zuinigheid niet voor de Griekse regering, maar dat terzijde.
Voetbal was zo’n grote sport geworden, met zoveel belangen, zoveel geld en zoveel aandacht, dat het de amusementswaarde van een potje schaken had gekregen. De schoonheid en plezier van het spel hadden plaatsgemaakt voor risicovrij catenaccio. In hetzelfde jaar won de relatief kleine club FC Porto met de onbekende trainer Jose Mourinho de Champions League, met hetzelfde zakelijke spel.
Het voetbal leek verloren, tot er een cultuuromslag plaatsvond bij FC Barcelona, een topclub die al jaren wisselende resultaten boekte. Op aanraden van Johan Cruijff werd Frank Rijkaard aangesteld als trainer. Hij faalde in eerste instantie met zijn aanvallende, open tactiek, maar werd in 2005 en 2006 kampioen van Spanje, en won in dat laatste jaar ook de Champions League. Iedereen loofde het attractieve spel van Xavi, Ronaldinho en Eto’o. Was het voetbal dan toch te redden? Het WK 2006 werd nog gewonnen door het dodelijk saaie team van Italië, dat bijna geen tegengoals incasseerde maar zelf ook nauwelijks scoorde.
Rijkaard werd in 2008 opgevolgd door Pep Guardiola, die de revolutie voltooide en van FC Barcelona het beste team van de wereld maakte, met snel combinatiespel en een grote aanvalsdrift. Hij won alles wat er te winnen viel en inspireerde het nationale team van Spanje, dat in 2008 Europees kampioen werd met prachtig voetbal op een enerverend toernooi en in 2010 ook het WK won - u weet nog wel.
Maar Mourinho bouwde bij Chelsea, Internazionale en Real Madrid muren om het voetbal te stoppen. Het lukte hem zo nu en dan om Barcelona uit te schakelen, en dit jaar versloeg hij de club overtuigend in de strijd om de landstitel. In de Champions League kwamen de mannen van Guardiola niet door het extreem verdedigende spel van Chelsea heen. Die club versloeg in de finale afgelopen weekend ook het aanvallend ingestelde Bayern München. Guardiola maakte zijn aftreden bekend.
Zal de voetbalsport weer net zo veilig en saai worden als in 2004? Ik zal met angst en beven de wedstrijden op het komende EK bekijken. Gelukkig zit Bosvelt niet meer op de bank.

Door Rutger Lemm

Mail

Redactie

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
:Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

In ons collectieve geheugen lijkt er weinig plaats voor moeders* die na de bevalling lijden aan depressieve gevoelens: deze verhalen ondermijnen het klassieke beeld van het moederschap als een roze wolk. Gelukkig brengen steeds meer vertellingen nuance aan, waarbij de vraag rijst in hoeverre we als maatschappij verantwoordelijkheid dragen voor de eenzaamheid die kersverse moeders kan overvallen. Een essay door Anne Louïse van den Dool. Lees meer

:Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Is literatuur links of rechts? Sarah Neutkens duikt in twee klassiekers en gaat na of ze wel zo links zijn als vaak wordt beweerd. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

over samen niet weten

Anne Louïse van den Dool won met het essay 'Een middenwereld: over samen niet weten' de derde plaats van Hooray for the Essay 2026. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Tweede plaats Hooray for the Essay 2026 - Dat is dan jouw waarheid

Saar Lermytte won de tweede plek van Hooray for the Essay 2026 met het essay Dat is dan jouw waarheid Lees meer

Steen 1

Steen

Stel je eens voor hoe een relatie met een steen kan beginnen, hoe die eruitziet en waarin jullie elkaar zullen vinden. Sjoukje Kamphorst neemt je mee op een literaire reis langs verloren zwerfkeien, gebarsten geliefdes en zinloos geploeter. ‘Wat een steen te zeggen heeft, kan alleen maar van groot gewicht zijn.’ Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Melissa Dhondt won de eerste prijs van Hooray for the Essay 2026, met haar essay ‘Wat zo is’ waarin ze haar moeders relatie tot alcohol op een invoelende manier beschrijft. De wedstrijd is een samenwerking tussen DeBuren, Rekto:Verso en Hard//hoofd. Lees meer

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Rocher Koendjbiharie en Tamara Hartman schreven een essay over de Nederlandse geschiedenis van het feminisme en kritiek op de Dolle Mina’s binnen een kader van intersectionaliteit voor een boekpublicatie van de Dolle Mina’s. Er kwam feedback dat het stuk ‘te moeilijk’ en niet ‘speels’ genoeg was – een vanoudse kritiek wanneer over racisme of witheid geschreven wordt. Ze besloten zich terug te trekken en plaatsten dit incident binnen de context van systematische witheid van de Dolle Mina’s. Nu lees je het essay hier, op Hard//hoofd. Lees meer

Laatste woorden

Laatste woorden

Na een overlijden in de familie, vraagt Vera Corben zich af welke geluiden permanent in ons hoofd wonen. Is dat de score van het leven? Hoe klinkt die dan? En is de dood dan niet meer dan de afwezigheid van dat geluid? Lees meer

Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Bij de media heerst ziekte, journalisten stellen te weinig vragen. Fausto en Marthe van Bronkhorst komen met een behandelplan. Lees meer

Essaywedstrijd: 'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

[Deadline verstreken] Essaywedstrijd: 'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

In deze editie van Hooray for the Essay dagen we je uit om na te denken over waarheid. Reageer voor 19 januari. Lees meer

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Mode lijkt glanzend en zorgeloos, maar er schuilt een wereld van politiek achter. Loïs Blank vraagt zich af: wie bepaalt eigenlijk welke verhalen verteld mogen worden? Wat gebeurt er met de progressieve stemmen van een bedrijf dat vooral voor de winst gaat? Lees meer

Suriname - van onafhankelijk land naar natie

Suriname - van onafhankelijk land naar natie

Op 25 november is het 50 jaar geleden dat Suriname onafhankelijk werd van Nederland. Kevin Headley bespreekt hoe de onafhankelijkheid van Suriname tot stand is gekomen en hoe het zich verder ontwikkelt tot natie: van politieke geschiedenis tot hedendaagse successen. Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in september je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!