Slijm in onze hamburgers. Slijm op 't pluche in Den Haag." /> Slijm in onze hamburgers. Slijm op 't pluche in Den Haag." />
Asset 14

Moeilijke fase

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Deze week vier korte commentaren, in woord en beeld, van onze redacteuren.

Commentaar

Hebzucht is (het hoogste) goed?

Ik zat een paar weken geleden in een café in Amsterdam. Dat laatste zeg ik er maar even bij, omdat ik niet in Amsterdam woon. Aan het tafeltje naast mij zaten twee studenten. Een van de twee liep stage en had een baan aangeboden gekregen. Hij vertelde hoeveel hij zou gaan verdienen.
"Wow," zei zijn tafelgenoot, om duidelijk te maken dat hij het een zeer aantrekkelijk bedrag vond.
"Dat is maar iets meer dan het minimumloon, hoor."
"Misschien ga ik wel een paar jaar lesgeven, dat verdient best goed," mijmerde de tafelgenoot.
Toen ik maandag een stukje van Philip Huff las, moest ik eraan terugdenken. Hij schetst in de NRC een behoorlijk deprimerend beeld van zijn generatie en haar wereld. Hij heeft een punt wanneer hij stelt dat wij door een gebrek aan wezenlijke tegenstellingen in de wereld - er zijn geen duidelijke, overtuigende alternatieven voor het systeem waarin we leven en werken - ook niet meer 'buiten' onze werkelijkheid kunnen denken.
Ik was al bijna bereid om mee te gaan in zijn gedachtegang, toen ik ineens begon te twijfelen. Huff is een jaar eerder geboren dan ik, dus als hij spreekt over zijn generatie, zal ik daar ook wel onder vallen. Maar het lijkt toch vooral over zijn directe omgeving te gaan. Die wereld waarin iedereen in meer of mindere mate een hebzuchtige kapitalist is, en particulier bezit allesbepalend voor iemands identiteit en wereldbeeld, die herken ik eigenlijk helemaal niet. De mensen die ik ken die hopen ooit te kunnen kiezen tussen "die baan bij ABN Amro" en "die baan bij Goldman Sachs" zijn op één hand te tellen. De "Occupyers" overigens ook.
De meesten hebben – of zoeken – gewoon werk. En natuurlijk: als het even kan, leuk en redelijk-betaald werk. Ze zijn misschien niet allemaal even maatschappelijk betrokken, maar dat ben ikzelf ook niet de hele dag.
Goed, die jongen in het café wilde niet uit idealisme het onderwijs in, maar zijn houding leek meer op wat ik om me heen zie, dan het beeld dat Huff schetst. Een gebrek aan bereidheid zich over wezenlijke alternatieven voor onze maatschappij te buigen? Dat wil ik wel geloven. Maar hebzucht als toonaangevende karaktertrek van 'onze generatie'? Onzin. Huff heeft niet door dat hij het over een elite heeft.

Door Jan Postma

Rolmodel

Onzichtbaar vlees

Hoewel het al langer bekend is dat vet, zenuwen en stukjes anus en oogbal – kortom: slachtafval – soms stilletjes op ons bord terechtkomt, werd het beeld van de plakkerige, roze, vleespulp menig Amerikaan afgelopen maand te veel. Nadat Jamie Oliver ongeveer een jaar geleden een actie op touw zette tegen wat hij als 'Pink Slime' bestempelde, is collectieve walging een feit.
Inmiddels hebben de grote hamburgerketens het 'slime' uit hun ingrediëntenlijst verwijderd en is het wachten op de scholen, die het goedje eveneens in hun kantines gebruiken. Wat is nu precies de kern van het schandaal? Dat je Whopper Cheese niet méér is dan vloeibaar gemaakt vlees, dat na een behandeling met ammonia in braadbare schijven is geperst, is weerzinwekkend; maar de wolk gas die ertoe dient bacteriën te elimineren, blijkt geen gevaar voor de volksgezondheid. De plotselinge afkeer van dit nepvlees is interessant, vooral omdat het al jaren bekend is dat dit overgeproduceerde product in fastfoodrestaurants en kantines wordt gebruikt.
Het nieuws dat de overheid schoolgaande kinderen op grote schaal troep voorschotelt deed de bom barsten. Naast de eet-gezond-snoep-eet-een-appel adviezen tegen obesitas sponsort de Amerikaanse overheid het gebruik van het slechtste vleesproduct schijnbaar. Ouders, misschien zelf niet vies van een Pink Quarterpounder, voelen zich belazerd en zijn in hun zeggenschap over de voeding van hun kinderen aangetast.
De misleidende omschrijving – 'lean textured ground beef' – versterkt de illusie dat een culinaire gehaktbal wordt geserveerd. In een omgeving waarin het gemak van de kant-en-klare hap en masse wordt omarmd, is de onzichtbaarheid van het productieproces van vleesproducten ineens een issue. Burgers realiseren zich dat ze willen weten wat ze eten. Terecht gruwt men van een vleesindustrie die een bak roze prut gelijkstelt aan hamburger of schoollunch.
Misschien is het beter als we ons vlees gewoon weer bij de slager halen. Broodje Filet Americain iemand?

Door Esther Wertwijn

Nieuws in beeld

De Publieke Omroep moet flink gaan bezuinigingen.

Illustratie: Anne Brakema

Machtige Media

Moeilijke fase

Woensdagmiddag trilde er in de borstzak van een parlementair journalist een telefoon. Een sms’je van de Rijksvoorlichtingsdienst: “De onderhandelingen gaan door een moeilijke fase”. De journalist checkte het nummer nog eens goed – hij kreeg dit soort berichten ook vaak van zijn moeder. Maar het was inderdaad afkomstig van zijn eigen overheid; het Catshuisberaad werd onverwacht afgebroken.
Er werd veel geschreven over de twee belangrijkste woorden uit deze enige officiële verklaring, maar alleen het Algemeen Dagblad viel het op dat de RVD communiceerde op het niveau van een zestienjarige puber. De krant meldde ook dat de partijleiders Rutte, Verhagen en Wilders de tekst samen hadden geconstrueerd, met z’n drieën gebogen over een iPhone alsof ze een chickie van hun bangalijst wilden benaderen. “Shit zit in moeilijke fase maar komt goed schatjuh XOXOXOXO”.
Andere vragen bleven onbeantwoord: aan wie stuurt de RVD zo’n sms? Is er een sms-contactenlijst of een sneeuwbalschema? Stuurde Rutte het bericht naar een luie RVD-medewerker, die op de bank de nieuwe aflevering van Mad Men lag te kijken, de tekst met een half oog kopieerde en daarna zijn telefoon weer op zijn imposante buik legde? En waarom maakt de dienst in deze tijden van crisis en bezuinigingen überhaupt gebruik van sms, terwijl er met Whatsapp en Ping vergelijkbare gratis diensten voorhanden zijn?
De volgende dag werd duidelijk waarom er zo gemakzuchtig gecommuniceerd werd: er was niets aan de hand. De oppositie was in volledige staat van opwinding, als een hond die over een fijn lentegrasveld sprint omdat hij denkt dat zijn baasje een tennisbal gegooid heeft. Om er al snel achter te komen dat die sadist de bal nog steeds in zijn hand heeft. Voor de onderhandelingen was opeens weer “voldoende perspectief”, Wilders twitterde een keiharde diss (“Oppositie zit in moeilijke fase”) en de verschillende linkse kopstukken trokken hun enthousiasme over de val van het kabinet schoorvoetend in, met schaamrood op de kaken vanwege hun onbesuisde geilheid.
We zitten met z'n allen in een moeilijke fase, die nog wel eens heel lang kon duren.

Door Rutger Lemm

De Hofstad

Jokken

Toen twee jaar geleden Rutte-I het bordes betrad zag ik één klein lichtpuntje. Een klein teken van hoop, dat er misschien een greintje van menselijkheid uit dit minderheidskabinet zou voortvloeien. Ik had mijn hoop gevestigd op Gerd Leers.
Tja, lach maar.
Maar denk eens terug tot voor 2010. Toen zag het er toch niet zo slecht uit? Als burgemeester van Maastricht was de CDA'er toch vooral ook de man van het ruimhartige vreemdelingenbeleid. De man die te vuur en te zwaard het generaal pardon verdedigde. En die vervolgens weigerde de afvallers van dat pardon aan de toenmalige staatssecretaris Nebahat Albayrak uit te leveren. De man die voor een bijzonder schrijnend geval dat buiten dat pardon viel twee brandbrieven en een gedicht schreef Dat was twee jaar geleden. Die gelukkige ontvangers van de poëzie van Leers staan inmiddels op het punt om uitgezet te worden. Als ze het al niet zijn.
Afgelopen week kwam de draaikontenshow van minister Leers tot een dubbel hoogtepunt. Allereerst de kwestie Boot. Een burgemeester die het waagt meer compassie in haar lijf te hebben dan haar voormalige collega. Ze weigert een Afghaan uit te zetten. Leers accepteert dat niet. En dan is er Mauro. De etterende wond in het dossier van Leers. Na veel politiek gesoebat mocht de jongen tijdelijk op een studentenvisum blijven, een pijnlijk compromis dat Leers kennelijk niet van zich af kan zetten. Op werkbezoek in Angola kon de minister het niet na laten de toekomst van deze jongen nogmaals op losse schroeven te zetten. De jongen heeft gejokt, en niet zo'n beetje ook, aldus minister Leers. En voor mensen die jokken is er in Nederland geen plaats. Het beste kind was tien toen hij deze doodzonde pleegde.
Jokken, dat is nu typisch iets wat kinderen doen. Grote mensen jokken niet, die liegen dat het gedrukt staat. Die huichelen, verzinnen, fantaseren, fingeren, fabuleren. Grote mensen verdraaien de waarheid. Een beetje zoals Gerd Leers dat al twee jaar doet. Kunnen we hem niet het land uitzetten?

Door Tirza de Fockert

Mail

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Bij de media heerst ziekte, journalisten stellen te weinig vragen. Fausto en Marthe van Bronkhorst komen met een behandelplan. Lees meer

Essaywedstrijd: 'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

In deze editie van Hooray for the Essay dagen we je uit om na te denken over waarheid. Reageer voor 19 januari. Lees meer

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Mode lijkt glanzend en zorgeloos, maar er schuilt een wereld van politiek achter. Loïs Blank vraagt zich af: wie bepaalt eigenlijk welke verhalen verteld mogen worden? Wat gebeurt er met de progressieve stemmen van een bedrijf dat vooral voor de winst gaat? Lees meer

Suriname - van onafhankelijk land naar natie

Suriname - van onafhankelijk land naar natie

Op 25 november is het 50 jaar geleden dat Suriname onafhankelijk werd van Nederland. Kevin Headley bespreekt hoe de onafhankelijkheid van Suriname tot stand is gekomen en hoe het zich verder ontwikkelt tot natie: van politieke geschiedenis tot hedendaagse successen. Lees meer

De integratie-stok slaat wéér de ‘problematische Moslim’

De integratie-stok slaat wéér de ‘problematische Moslim’

'Een begrip als integratie lijkt een middel om te streven naar een inclusievere samenleving, maar dwingt in feite minderheden om hun culturele en religieuze identiteit op te geven.' Aslıhan Öztürk legt de retoriek bloot waarmee de integratie-stok dreigend boven het hoofd van generaties migranten wordt gehouden. Lees meer

Wifey material

Wifey material

Wifey of wervelwind, Madonna of hoer. Marthe van Bronkhorst had gehoopt dat dit binaire denken passé was, maar helaas, de emancipatietrein blijkt op dit spoor nog steeds haperen. Ik oefen een enorme aantrekkingskracht uit op één specifiek soort mensen: mensen van wie de favoriete contactfrequentie eens in het kwartaal is. Mensen van wie de love... Lees meer

Anders voel ik me zo oud 1

Anders voel ik me zo oud

In dit essay analyseert Loulou Drinkwaard de tegenstrijdige etiquetten die haar zijn geleerd of opgelegd: ‘Tussen u en jou in, zweef ik. De waarden van mijn vader in mijn ene hand en de waarheid van mijn moeder in mijn andere. Mijn oma deelt de kennis van ons moederland en ‘De Nederlander’ bepaalt wat hoort. Ondertussen vond ik een alternatief. Zullen wij elkaar vousvoyeren?’ Lees meer

:De herhaling van de zombie-apocalyps: Op zoek naar een alternatieve dystopie

De herhaling van de zombie-apocalyps: Op zoek naar een alternatieve dystopie

De zombie is een popcultuuricoon. En niet alleen tijdens Halloween! Series als The Walking Dead en The Last of Us volgen de gebaande zombiepaden. Volgens Anne Ballon hebben zombies méér narratief potentieel. In vernieuwende verhalen wordt onderzocht 'hoe wij als halfbewusten de wereld beleven, hoe we opgaan in systemen die we niet hebben gekozen, hoe we verlangen en met verlies omgaan.' Lees meer

Twee dagen

Twee dagen

Rocher Koendjbiharie belicht de verschillende paden die we tijdens de aankomende verkiezingen in kunnen slaan. Kiest Nederland opnieuw voor rechts, en strompelen we verder richting democratisch en moreel verval? Of kiest Nederland toch voor een samenleving waarin we omkijken naar elkaar? 'Alleen fascisten zien antifascisme als een bedreiging.' Lees meer

Vergeten vrouwen 1

Vergeten vrouwen

In dit essay schrijft Anne Louïse van den Dool over vrouwelijke kunstenaars die meer dan ooit in de schijnwerpers staan. Niet alleen hedendaagse makers, maar ook opvallend veel vrouwen die rond 1900 actief waren in de kunstwereld trekken veel aandacht. Met solotentoonstellingen over Suze Robertson, Coba Ritsema en Jo Koster laten musea zien waarom juist deze kunstenaars alsnog een plek in de canon verdienen. Lees meer

Wil de Nederlander opstaan alsjeblieft?

Wil de Nederlander opstaan alsjeblieft?

Wanneer de VVD pleit voor het bijhouden van gegevens over ‘culturele normen en waarden’ van mensen met een migratieachtergrond, over welke normen en waarden hebben ze het hier dan eigenlijk? Rocher Koendjbiharie neemt de eisen onder de loep die de politiek alleen stelt aan mensen die zichtbaar wortels elders ter wereld hebben. ‘Men wil geen vermenging van culturen en geen uitwisseling van gedachten. De echte eis is assimilatie en het afbreken van wortels.’ Lees meer

Roze, wit, blauw

Roze, wit, blauw

Rechtse en nationalistische partijen laten in hun nieuwste verkiezingsprogramma’s zien dat hun ruimte voor de lhbtqia+-gemeenschap altijd voorwaardelijk is geweest. Journalist Rocher Koendjbiharie legt uit: 'Homoseksualiteit en vrouwenrechten zijn binnen rechtse kringen vaak pas relevant wanneer ze in relatie tot migratie besproken worden.' Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in maart je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!