Asset 14

Metamatheid

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Deze week drie commentaren van onze redacteuren.

Commentaar

Elektronisch Patiënten Facebook

Na een internetloos-weekend in de Ardennen stond mijn news feed plotseling vol disclaimers van mensen die het niet langer pikken dat Facebook 'hun' content inzet voor commerciële doeleinden. Volgens hetzelfde tekstje was dat genoeg om weer rustig te kunnen slapen. Het was natuurlijk een hoax – zo'n statement heeft geen enkele invloed op de overeenkomst die je als gebruiker hebt 'getekend'.
Ik sloot de news feed, opende de zaterdagkrant en las een groot verhaal over de 'private doorstart' van het Elektronisch Patiënten Dossier (EPD). Iets meer dan een jaar geleden werd dat project door de Eerste Kamer unaniem naar de prullenmand verwezen. Maar de bezwaren waren kennelijk niet van dien aard dat de invoering van exact hetzelfde systeem door marktpartijen ook onwenselijk werd geacht. De overheid moest alleen niet willen betalen voor iets dat niet deugde.
Het beter toegankelijk maken van medische informatie kent grote voordelen, maar ook enkele nadelen: 50.000 computers met toegang tot het EPD betekent bijvoorbeeld evenzoveel plekken waar het systeem kan worden gekraakt. De hoeveelheid mensen met toegang tot het systeem betreft een veelvoud van dat aantal – daaronder overigens niet de patiënt zelf – en die mensen maken wel eens wat in vakjargon 'een menselijke fout' heet.
Privacy aan de markt overlaten, dat is wat we op Facebook doen. Facebook is gericht op het delen van informatie tussen en over gebruikers. (En in het bedrijfsmodel van Facebook zijn de werkelijke gebruikers marktpartijen.) Een commercieel systeem dat op die gedachte is gebaseerd, laat zich lastig inperken. Als je je zorgen maakt over je vakantiefoto's, is het misschien verstandig ook eens na te denken over je medische gegevens. En als privacy je lief is, deel je dit bericht natuurlijk op Facebook.

Door Jan Postma

Commentaar

Metamatheid

Tot 2 december is in een oude school in Amsterdam Oud-Zuid de Kunstvlaai, ooit opgericht als alternatieve tegenhanger van de KunstRAI. Voor het gemak is in deze editie de kunst maar grotendeels weggelaten; in plaats daarvan presenteren de deelnemende instellingen vooral zichzelf. En er zijn twee exposanten die hun kunstpraktijk als “onderzoek” afficheren. De ene maakt installaties van stellingkasten en projectieschermen en reflecteert daarmee op de kredietcrisis; de andere maakt paneeltjes van 30 euro per stuk en bespot zo het cultureel ondernemerschap. Het zijn van die momenten dat ik dankbaar ben dat ik nog maar met één been in de kunstwereld sta, want hier wordt een mens spontaan kunstsceptisch van.
Deze week organiseren Witte de With en het Stedelijk de conferentie I am for an art criticism that… Daarbij gaat het onder meer over nieuwe platforms, nieuwe media, het waarborgen van je onafhankelijkheid en de ontwikkelingen elders. Waar het niet over gaat is wat voor kunst we nu eigenlijk zouden willen. En dat is toch waar kunstkritiek over zou moeten gaan: beschrijven wat er in de kunsten gaande is en daar een kritisch oordeel over geven. Interessante observaties over individuele tentoonstellingen en kunstenaars boeien niet zo. Geef dat maar gewoon 1-5 sterren, dan weet de lezer of hij/zij er ook heen moet.
Het valt ook niet mee. Een paar jaar geleden riepen twee kunsttheoretici het “Metamodernisme” uit, vrij vertaald: het postmodernisme is dood en wij weten het ook niet meer, dus laten we maar teruggaan naar de tijd dat alles nog ontdekt moest worden. Valse nostalgie. Dan ga ik toch liever komend weekend naar de Rijksakademie Open, om me daar als vanouds kwaad te maken over de matheid van de hedendaagse kunst.

Door Floris Solleveld

Commentaar

We weten het niet

De kwartetkaarten van Wouter Bos zijn nog lang niet opgeborgen. VVD’ers hebben gesteigerd (ik noem ze NUMP'jes: Niet Uit Mijn Portemonnee) en het regeerakkoord is aangepast, maar de media zijn nog druk in gesprek over de eenverdiener, de tweeverdiener en de bijstandsmoeder. Zoals gewoonlijk wordt er nauwelijks een woord gerept over de freelancer. Hooguit een berichtje dát er met geen woord is gerept over de freelancer. "Nibud vergeet ZZP’er", meldde de NOS. Het enige dat we weten is dat de starters- en zelfstandigenaftrek worden afgeschaft. Waarschijnlijk.
Uit een telefoontje met de KvK bleek dat ze zelfs daar geen idee hebben van wat er te gebeuren staat. Ik sprak met Mike en vroeg hem of ze al meer wisten over de startersaftrek. "Nee, nog niks", bekende hij. En als het doorging, per wanneer dan? "Misschien al per 1 januari", zei Mike. Althans, dat dacht hij, want bij de KvK weten ze nog niks. En wat zou een dergelijke afschaffing betekenen voor al die reeds armzalige freelancers? "Dat is moeilijk om nu te zeggen", aldus Mike.
Ik kon het Mike natuurlijk ook niet kwalijk nemen. Die wacht ook maar op de politiek, en de politiek heeft Maurice de Hond aan zijn hoofd. De bal ligt nu bij de blinkend nieuwe minister van Sociale zaken Lodewijk Asscher. Die zegde GroenLinkser Jesse Klaver toe "een brief te sturen" over de koopkrachteffecten voor ZZP’ers. Veel vertrouwen wekt die belofte niet, want hij zei alvast dat het niets zou opleveren. Waarom niet? "Omdat we daar niet veel over weten."
Raar eigenlijk. Dit gaat over een snel groeiende bevolkingsgroep. Het is recessie en voor zowel afgestudeerde jongeren als ontslagen vijftigplussers is het bijeenschrapen van schrale klusjes onder de noemer ‘freelancewerk’ de enige manier om niet in de bijstand te belanden. Een onzekerder inkomstenvergaring is er nauwelijks, dus een beetje duidelijkheid voor deze zwoegende zelfstandigerd zou wel zo aardig zijn. Helaas, die krijgen we niet.

Door Kelli van der Waals

Commentaar

Halve haantjes

De dierenactivisten hadden het moeilijk deze week. Hoe moesten zij reageren op het voornemen van De Balie om als afsluiting van een inhoudelijk puik vormgegeven avond live op het podium twee hanen te slachten? Het liefste zouden zij dit aangrijpen als aanleiding om het grote publiek te wijzen op de afgrijselijke manier waarop dieren in de bio-industrie worden behandeld, op de hormonen- en antibioticavloed die eerst de dieren en dan wij binnenkrijgen en op de klimatologisch catastrofale gevolgen van dit alles. Maar dan zouden zij zich achter de filosofie van Albrecht cum suis moeten scharen en dat is een brug te ver. En dus keerden zij zich radicaal tegen het avondprogramma zelf.
Als een dapper haantje zichzelf in de fik zou hebben gestoken om een Diervriendelijke Herfst te ontketenen dan was er geen probleem geweest maar mensen mogen geen dieren vermoorden. Punt uit! In het toneelstuk dat de avond was, speelden de activisten de rol van valse clowns. Het was in hun belang om zich te keren tegen het hoogtepunt van de avond terwijl ze nog meer belang hadden bij het daadwerkelijk (bijna!) doorgaan van de slacht.
Binnenkort kan een mediakritisch programma haarfijn ontleden hoe de hype ontstond maar zeker is dat de opzet slaagde: Yoeri Albrecht mocht in het late journaal een beveiliger bevelen een hysterische dierenactiviste te laten verwijderen, de slacht ging toch niet door en de kranten stonden vol gekakel. Een win-winsituatie? Zeker niet. Als de hanenhype volgende week is gaan liggen, denkt niemand meer aan stresskippen, plofkippen of de eigenlijke inzet van de avond: het ons bewust maken van de historische en actuele bloedband tussen stervende dieren en levende mensen.
Hoe had het beter gekund? Misschien zoals Jamie Oliver het in 2008 deed. Geen gelul van tevoren maar eerst de bobo’s aan tafel laten spelen met de kuikentjes en de beestjes dan op het podium verstikken. Een laatste tip aan de activisten: ga vlees eten. De industrie luistert alleen naar klanten.

Willem Bongers-Dek

Mail

Redactie

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Over hoe je echtheid kan dragen

Over hoe je echtheid kan dragen

Leren riempjes die uitdagend uitsteken, of juist veilig verstopt tussen sokken in een mandje. In dit essay reflecteert Imme van Zuilekom op de strapon: die zowel zachtheid, hardheid en samenzijn bevat. Lees meer

Auto Draft 16

Weer thuis voelen in een wegwerpwereld

Onderzoeksprogramma Reparatie Remise vroeg schrijvers, kunstenaars en denkers te reflecteren op reparatie als culturele, sociale en politieke praktijk. In dit essay onderzoekt Lieke Knijnenburg wat het betekent om zorg te dragen voor spullen in een wereld die draait op snelheid, vervanging en voortdurende vernieuwing. Lees meer

Verwachtingen

Verwachtingen

In dit openhartige en genuanceerde essay deelt Sharon van Oost haar twijfels bij het grootbrengen van een jongen in deze vrouwonvriendelijke wereld. Hoeveel ruimte zal ze hem geven? Heeft ze zijn gender niet al te veel bepaald? Hoe kan ze hem helpen om zelf uit te vinden wat mannelijkheid voor hem betekent? Lees meer

:Metamorfosen in het Rijksmuseum: verkrachtingscultuur tentoongesteld, maar niet gecontextualiseerd

Metamorfosen in het Rijksmuseum: verkrachtingscultuur tentoongesteld, maar niet gecontextualiseerd

Tussen marmeren goden en mythologische meesterwerken in de tentoonstelling 'Metamorfosen' ziet Nina Läuger vooral een pijnlijk gebrek aan context. Ze vraagt zich af waarom het Rijksmuseum geweld, misogynie en verkrachting in klassieke kunst toont zonder die beelden echt vanuit het heden te bevragen. Lees meer

:Athene: Ergens tussen Grindr, Griekse oudheid en cruisegebieden

Athene: Ergens tussen Grindr, Griekse oudheid en cruisegebieden

Datingapps: een vloek en een zegen. Enerzijds laten ze je toe zonder grenzen gelijkgestemden te ontmoeten, anderzijds monetariseren ze je seks- en relatiebehoeftes. Bestaat er een best of both worlds? Onder de Griekse zon overdenkt Sharvin Ramjan de liefde in al haar vormen. Lees meer

Reuzenalken

De laatste reuzenalk en wat hij ons leert over de klimaatcrisis

In een Brusselse opslagkast staat een vogel die we nooit meer levend zullen zien. We weten al eeuwen hoe soorten verdwijnen en toch lijken we opnieuw weer toe te kijken. Wanneer wordt weten eindelijk handelen? Lees meer

:Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

In ons collectieve geheugen lijkt er weinig plaats voor moeders* die na de bevalling lijden aan depressieve gevoelens: deze verhalen ondermijnen het klassieke beeld van het moederschap als een roze wolk. Gelukkig brengen steeds meer vertellingen nuance aan, waarbij de vraag rijst in hoeverre we als maatschappij verantwoordelijkheid dragen voor de eenzaamheid die kersverse moeders kan overvallen. Een essay door Anne Louïse van den Dool. Lees meer

:Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Is literatuur links of rechts? Sarah Neutkens duikt in twee klassiekers en gaat na of ze wel zo links zijn als vaak wordt beweerd. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

over samen niet weten

Anne Louïse van den Dool won met het essay 'Een middenwereld: over samen niet weten' de derde plaats van Hooray for the Essay 2026. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Tweede plaats Hooray for the Essay 2026 - Dat is dan jouw waarheid

Saar Lermytte won de tweede plek van Hooray for the Essay 2026 met het essay Dat is dan jouw waarheid Lees meer

Steen 1

Steen

Stel je eens voor hoe een relatie met een steen kan beginnen, hoe die eruitziet en waarin jullie elkaar zullen vinden. Sjoukje Kamphorst neemt je mee op een literaire reis langs verloren zwerfkeien, gebarsten geliefdes en zinloos geploeter. ‘Wat een steen te zeggen heeft, kan alleen maar van groot gewicht zijn.’ Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Melissa Dhondt won de eerste prijs van Hooray for the Essay 2026, met haar essay ‘Wat zo is’ waarin ze haar moeders relatie tot alcohol op een invoelende manier beschrijft. De wedstrijd is een samenwerking tussen DeBuren, Rekto:Verso en Hard//hoofd. Lees meer

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Rocher Koendjbiharie en Tamara Hartman schreven een essay over de Nederlandse geschiedenis van het feminisme en kritiek op de Dolle Mina’s binnen een kader van intersectionaliteit voor een boekpublicatie van de Dolle Mina’s. Er kwam feedback dat het stuk ‘te moeilijk’ en niet ‘speels’ genoeg was – een vanoudse kritiek wanneer over racisme of witheid geschreven wordt. Ze besloten zich terug te trekken en plaatsten dit incident binnen de context van systematische witheid van de Dolle Mina’s. Nu lees je het essay hier, op Hard//hoofd. Lees meer

Laatste woorden

Laatste woorden

Na een overlijden in de familie, vraagt Vera Corben zich af welke geluiden permanent in ons hoofd wonen. Is dat de score van het leven? Hoe klinkt die dan? En is de dood dan niet meer dan de afwezigheid van dat geluid? Lees meer

Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Word vóór 1 juli kunstverzamelaar en steun jong talent!

Al meer dan 1700 kunstverzamelaars maken een vrije culturele ruimte mogelijk en steunen jong talent. Als dank ontvang je eens of tweemaal per jaar kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Word vóór 1 juli kunstverzamelaar en ontvang in juli al je eerste kunstwerk. Veel verzamelplezier!

Steun Hard//hoofd en verzamel kunst!