Illustratie: Elise van Iterson

Deze week: IJzeren Rita, de onwil van Ajax, Vietnamezen met groene vingers, vaderlandse trots en cyborgs." />

Illustratie: Elise van Iterson

Deze week: IJzeren Rita, de onwil van Ajax, Vietnamezen met groene vingers, vaderlandse trots en cyborgs." />
Asset 14

HollandseWind

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Deze week vier korte commentaren, in woord en beeld, van onze redacteuren.

Illustratie: Joost de Haas

De Hofstad

De schroothoop van IJzeren Rita

Haar Werdegang blijft opmerkelijk. Rita Verdonk, die afgelopen week “na vele huilbuien” uiteindelijk roemloos de politiek verliet, was ooit een PSP-stemmende actievoerster die met tbs’ers ging praten om bij te dragen aan hun “maatschappelijke bewustwording”. Dat werd een deceptie: de moordenaars en verkrachters bleken slechts in één gespreksonderwerp geïnteresseerd en dat was seks. Maar zo raakte Rita wel in het gevangeniswezen terecht en schopte het tot bajesdirecteur. En daar volgde de tweede deceptie: de criminelen bleken toch geen slachtoffers van het systeem, en bovendien bovengemiddeld vaak allochtoon. En zo werd Rooie Rita dus IJzeren Rita.
IJzeren Rita verpersoonlijkte de afrekening met ‘soft, links’ immigratiebeleid. Ironisch genoeg was haar eigen schrikbewind tevens gebaseerd op de Vreemdelingenwet 2000, die was opgesteld door Job Cohen. Diezelfde Cohen zei bij zijn kandidaatstelling als PvdA-lijsttrekker nog over misdaadbestrijding in achterstandswijken: ”De beste resultaten worden geboekt als preventie en repressie hand in hand gaan.”
Het is de schuld niet van links, schreef PvdA-kamerlid Martijn van Dam twee weken geleden in De Volkskrant. De "’massa-immigratie’ kwam van rechts": het waren de VVD en de voorlopers van het CDA, die de deur openzetten voor goedkope arbeidskrachten uit Marokko en Turkije en daarmee “gedwee de agenda van de werkgevers uitvoerden”. Daar had Van Dam gelijk in; pervers is wel dat hij daarmee de PvdA als tough on immigration neer wilde zetten.
“Die hardheid zit in het onderwerp zelf”, zei Cohen later over zijn eigen vreemdelingenwet. Maar de angst van PvdA’ers om soft over te komen zit toch echt tussen de oren. Dan gaf Diederik Samsom een beter voorbeeld door een jaar als straatcoach aan de slag te gaan. Rita Verdonk is weg en niemand zal haar missen. En van Ayaan hebben we gelukkig ook al een tijd niks meer gehoord. Nu moet de PvdA zijn "multiculturele drama"-complex nog kwijt.

Door Floris Solleveld

Commentaar

Ajax wil niet winnen

Op zondagochtend begon de finale van het WK rugby tussen Frankrijk en Nieuw-Zeeland met de traditionele ‘haka’ van laatstgenoemde nationale ploeg. In een filmpje zie je hoe de Nieuw-Zeelandse aanvoerder als een bezetene zijn teamgenoten opzweept, die in koor onbegrijpelijke kreten brullen terwijl ze op hun enorme armen en benen slaan, de Fransen tegenover hen gearmd proberen om het allemaal onverschrokken aan te zien en het publiek afwisselend in vervoering en verbijsterde stilte vervalt. Niemand kan bewijzen dat dit soort intimidatie helpt, maar in een bloedstollende wedstrijd wonnen de Kiwi’s met 8-7.
Een paar uur later begon Ajax-Feyenoord, de klassieke wedstrijd tussen de twee grootste rivalen van het Nederlandse voetbal. De Feyenoorders barstten vanaf het eerste fluitsignaal van de testosteron. Ze joegen de verwaande Ajacieden op en dwongen kans na kans af. Voor het eerst sinds de tijd van Dirk Kuijt en Salomon Kalou kon Feyenoord het Ajax moeilijk maken. De trainer van de Rotterdammers is nota bene Ronald Koeman, die ooit als trainer van Ajax al klaagde over de ‘witte broekjes’ waarmee zijn luie spelers het modderige veld verlieten.
Bevlogenheid is een belangrijke menselijke capaciteit, en in de sport is het onmisbaar. Je loopt net een paar tellen harder, steekt je voet die ene centimeter verder dan je tegenstander. De huidige Ajax-trainer Frank de Boer was samen met zijn broer Ronald berucht om hun fanatisme. Als ze bij een spelletje klaverjassen verloren, smeten ze de kaarten over tafel. Maar hoe breng je zulke passie over?
De wedstrijd eindigde in 1-1, met geluk voor de thuisploeg. Een woedende de Boer zei na afloop dat zijn selectie en staf hier maar eens goed over moesten praten. Maar ik heb een beter idee: oefen die haka.

Door Rutger Lemm

Nieuws in beeld

Vietnamese bendes infiltreren in de Nederlandse hennepteelt.

Illustratie: Elise van Iterson

Commentaar

Chauvinistisch briesje

Een geslaagde grap over windenergie zullen alle vierentwintig 'vrijheidstrijders' die ons parlement rijk is zonder moeite uit de mouw schudden. Klimaatclown de Mos schrijft er in een handomdraai ongetwijfeld twee conferences over vol. Daar brengt een kakelvers gezaghebbend onderzoek dat zijn tegendeel (wederom) bewijst vast geen verandering in. Op het achter onze dijken verscholen populistische speelveld hebben 'de klimaatgekkies' niets te zoeken. Toch wordt ons land sinds kort via posters en tv-spotjes bestookt met de voordelen van 'HollandseWind', een product waarmee energieleverancier Eneco gewillig de nationalistische mallemolen betreedt.
Los van het geweld dat onze Nederlandsche taal wordt aangedaan door het gebrek aan een spatie tussen bijvoeglijk en zelfstandig naamwoord, is het idee dat wind kan worden geclaimd als nationaal eigendom natuurlijk volstrekt belachelijk. Zoals een zacht briesje dat keurig rechtsomkeert maakt bij onze landsgrenzen, bijvoorbeeld. Of een stevige wind die tot in de eeuwigheid boven een dorpje in de Achterhoek blijft circuleren, om de leden van de lokale wielerclub een altijd aanwezig zetje in de rug te geven misschien.
Warme gevoelens voor het vaderland worden met HollandseWind ook op andere wijzen aangewakkerd. Ben je Oranjegezind, dan kun je je zelfs verkneukelen bij de gedachte dat 'jouw' stroom misschien is opgewekt door het Prinses Amaliapark in de Noordzee. Die molens functioneren overigens enkel bij wind uit Oostelijke richting, want God verhoede dat er een Brits of ander vreemd luchtje aan zit.
Dat plat commercieel zaterdagavondvermaak wekelijks een misselijkmakend chauvinisme de huiskamers in kotst, mag allemaal wel wezen. Dat dat zich vervolgens een kijkcijferkanon mag noemen, dat mogen broer en zus de Mol elk op hun Hollandse borst spelden. Maar dat we met het vol trots vieren van onze nationale driekleur en het onderwijl bijeenschrapen van wat grijpstuivers 'windkrachtkorting' een globaal en zeer, zeer prangend probleem als de opwarming van de aarde kunnen counteren, dat is een perverse boodschap.

Door Boy van Dijk

De filmclub

Androids en Cyborgs

"An android like Data - his skin could potentially be made of something like this." Op het moment dat de naam "Data" over zijn lippen rolt, verschijnt een glimlach op het gezicht van Darren Lipomi. Die glimlach verraadt zijn inner geek. Als kleine jongen heeft hij Star Trek: First Contact honderden keren gezien en het stond al vroeg vast wat hij later zou worden: Science Officer. Dat hij uiteindelijk biochemicus aan Stanford University is geworden, stemt hem dan ook tevreden.
Lipomi en zijn team, onder leiding van Zhenan Bao, publiceerden deze week hun onderzoek naar een "nanotube springs stretch skin-like sensor": een flexibele synthetische 'huid' die niet alleen aanraking, maar ook de precieze druk van die aanraking kan registreren. Naast de toekomstmuziek van androids, en commerciële toepassingen voor smartphones en tablets, is deze ontwikkeling vooral van belang voor brandwondslachtoffers en patiënten met huidaandoeningen. Wie zich brandt, kan zich in de toekomst simpelweg een nieuwe huid laten aanmeten.
Met deze ontdekking zwelt ook een aloude discussie weer aan: wat is de grens van de maakbare mens? Wanneer houden we op mens te zijn en wanneer worden we cyborg?
Alle oproer van wetenschappers en filosofen ten spijt - het interessantste inzicht komt, zoals zo vaak, uit de kunst. In La piel que habito (The skin I live in) laat regisseur Pedro Almodóvar Antonio Banderas op lugubere wijze knutselen met een proefpersoon, en in dat proces veegt Almodóvar alle oude definities van huid en haar van de kaart. Androids zoals Data laten wellicht nog een tijdje op zich wachten, de menselijke cyborg is er al. Vanaf november in de bioscoop.

Door Philip Montnor

Mail

Redactie

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Over hoe je echtheid kan dragen

Over hoe je echtheid kan dragen

Leren riempjes die uitdagend uitsteken, of juist veilig verstopt tussen sokken in een mandje. In dit essay reflecteert Imme van Zuilekom op de strapon: die zowel zachtheid, hardheid en samenzijn bevat. Lees meer

Auto Draft 16

Weer thuis voelen in een wegwerpwereld

Onderzoeksprogramma Reparatie Remise vroeg schrijvers, kunstenaars en denkers te reflecteren op reparatie als culturele, sociale en politieke praktijk. In dit essay onderzoekt Lieke Knijnenburg wat het betekent om zorg te dragen voor spullen in een wereld die draait op snelheid, vervanging en voortdurende vernieuwing. Lees meer

Verwachtingen

Verwachtingen

In dit openhartige en genuanceerde essay deelt Sharon van Oost haar twijfels bij het grootbrengen van een jongen in deze vrouwonvriendelijke wereld. Hoeveel ruimte zal ze hem geven? Heeft ze zijn gender niet al te veel bepaald? Hoe kan ze hem helpen om zelf uit te vinden wat mannelijkheid voor hem betekent? Lees meer

:Metamorfosen in het Rijksmuseum: verkrachtingscultuur tentoongesteld, maar niet gecontextualiseerd

Metamorfosen in het Rijksmuseum: verkrachtingscultuur tentoongesteld, maar niet gecontextualiseerd

Tussen marmeren goden en mythologische meesterwerken in de tentoonstelling 'Metamorfosen' ziet Nina Läuger vooral een pijnlijk gebrek aan context. Ze vraagt zich af waarom het Rijksmuseum geweld, misogynie en verkrachting in klassieke kunst toont zonder die beelden echt vanuit het heden te bevragen. Lees meer

:Athene: Ergens tussen Grindr, Griekse oudheid en cruisegebieden

Athene: Ergens tussen Grindr, Griekse oudheid en cruisegebieden

Datingapps: een vloek en een zegen. Enerzijds laten ze je toe zonder grenzen gelijkgestemden te ontmoeten, anderzijds monetariseren ze je seks- en relatiebehoeftes. Bestaat er een best of both worlds? Onder de Griekse zon overdenkt Sharvin Ramjan de liefde in al haar vormen. Lees meer

Reuzenalken

De laatste reuzenalk en wat hij ons leert over de klimaatcrisis

In een Brusselse opslagkast staat een vogel die we nooit meer levend zullen zien. We weten al eeuwen hoe soorten verdwijnen en toch lijken we opnieuw weer toe te kijken. Wanneer wordt weten eindelijk handelen? Lees meer

:Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

Kraamtranen: hoe de postpartum depressie de roze wolk van het moederschap doorprikt

In ons collectieve geheugen lijkt er weinig plaats voor moeders* die na de bevalling lijden aan depressieve gevoelens: deze verhalen ondermijnen het klassieke beeld van het moederschap als een roze wolk. Gelukkig brengen steeds meer vertellingen nuance aan, waarbij de vraag rijst in hoeverre we als maatschappij verantwoordelijkheid dragen voor de eenzaamheid die kersverse moeders kan overvallen. Een essay door Anne Louïse van den Dool. Lees meer

:Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Over taboedoorbrekende literatuur en langharige auteurs: I Hate Henry

Is literatuur links of rechts? Sarah Neutkens duikt in twee klassiekers en gaat na of ze wel zo links zijn als vaak wordt beweerd. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

over samen niet weten

Anne Louïse van den Dool won met het essay 'Een middenwereld: over samen niet weten' de derde plaats van Hooray for the Essay 2026. Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Tweede plaats Hooray for the Essay 2026 - Dat is dan jouw waarheid

Saar Lermytte won de tweede plek van Hooray for the Essay 2026 met het essay Dat is dan jouw waarheid Lees meer

Steen 1

Steen

Stel je eens voor hoe een relatie met een steen kan beginnen, hoe die eruitziet en waarin jullie elkaar zullen vinden. Sjoukje Kamphorst neemt je mee op een literaire reis langs verloren zwerfkeien, gebarsten geliefdes en zinloos geploeter. ‘Wat een steen te zeggen heeft, kan alleen maar van groot gewicht zijn.’ Lees meer

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Winnaar Hooray for the Essay 2026 - Wat zo is

Melissa Dhondt won de eerste prijs van Hooray for the Essay 2026, met haar essay ‘Wat zo is’ waarin ze haar moeders relatie tot alcohol op een invoelende manier beschrijft. De wedstrijd is een samenwerking tussen DeBuren, Rekto:Verso en Hard//hoofd. Lees meer

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Nieuwe Mina’s, oude lessen

Rocher Koendjbiharie en Tamara Hartman schreven een essay over de Nederlandse geschiedenis van het feminisme en kritiek op de Dolle Mina’s binnen een kader van intersectionaliteit voor een boekpublicatie van de Dolle Mina’s. Er kwam feedback dat het stuk ‘te moeilijk’ en niet ‘speels’ genoeg was – een vanoudse kritiek wanneer over racisme of witheid geschreven wordt. Ze besloten zich terug te trekken en plaatsten dit incident binnen de context van systematische witheid van de Dolle Mina’s. Nu lees je het essay hier, op Hard//hoofd. Lees meer

Laatste woorden

Laatste woorden

Na een overlijden in de familie, vraagt Vera Corben zich af welke geluiden permanent in ons hoofd wonen. Is dat de score van het leven? Hoe klinkt die dan? En is de dood dan niet meer dan de afwezigheid van dat geluid? Lees meer

Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Word vóór 1 juli kunstverzamelaar en steun jong talent!

Al meer dan 1700 kunstverzamelaars maken een vrije culturele ruimte mogelijk en steunen jong talent. Als dank ontvang je eens of tweemaal per jaar kunstwerken van veelbelovende kunstenaars. Word vóór 1 juli kunstverzamelaar en ontvang in juli al je eerste kunstwerk. Veel verzamelplezier!

Steun Hard//hoofd en verzamel kunst!