Dat in jazz nog veel rek zit, bewijst het Amsterdamse trio Tin Men & the Telephone: drie jonge musici, opgegroeid met modern klassieke muziek, hedendaagse jazz, hip hop, en balkan-muziek. Zij presenteren jazz in een nieuwe gedaante. Uitdagend, verleidelijk, grappig, boosaardig, maar altijd met grote muzikale diepgang en sterke ritmes. Voor mensen die iets nieuws willen horen... en zien.
Foto: Tin Men & the Telephone - Bobby Petrov (drums), Lucas Dols (contrabas), Tony Roe (piano, elektronica)
[audio:http://www.hardhoofd.com/wp-content/uploads/2010/04/02-KPN.mp3]
"KPN" van Tin Men & the Telephone - 5min19
In de performances van Tin Men & the Telephone is de dagelijkse omgeving bron van zowel muzikale als theatrale inspiratie. Wachtrijen van servicelijnen, monotone aanwijzingen van de TomTom, irritante ring-tones, snurkende en hoestende mensen, schurende en ronkende verkeersgeluiden, maar ook de blaffende hond van de buurman en het geruis van regen zijn elementen die bij TM&T een muzikale rol spelen.
"Ik word heel snel getriggerd door alle geluiden om me heen," vertelt Tony Roe, pianist en creatief brein achter Tin Men & the Telephone. "Dat is heel persoonlijk, want ik ben zelf zo'n lekker geïrriteerd persoon. Er zijn altijd mensen die je weer verbazen met een nieuwe verschrikkelijke ringtone. Maar ik kan dat dus ook horen als een soort 'instant composing' en die geluiden als muzikaal materiaal gebruiken. Neem al die elektronische geluidjes: veel dingen daarvan zijn relatief nieuw zoals mobiele telefoons, of de TomTom. Heel veel computerachtige geluiden hebben de laatste 20 jaar een soort betekenis gekregen, zoals de Windows Tune of de Nokia Tune. Als je nu een sms-geluidje hoort, weet iedereen dat het een smsje is. Ik vind het fascinerend om die geluiden uit het dagelijks leven uit z'n context te rukken. Geluiden die dan geen functie meer hebben, maar wel potentie hebben om muziek te zijn."
[audio:http://www.hardhoofd.com/wp-content/uploads/2010/04/soundbwoy-drummertalk-2.mp3]
"Drummers Like To Talk" van Tin Men & the Telephone feat. Ben van Gelder - 2min06
Onder al deze maatschappelijk geïnspireerde meligheid zijn de composities van TM&T complex in ritmiek, gelaagdheid en harmonie, zonder ontoegankelijk te worden. "Één van onze grote doelen is echt bijzondere en nieuwe muziek te maken, die tegelijkertijd veel mensen aan kan spreken. Ik denk dat het mogelijk is om complexere muziek door mensen hun strot te duwen, puur door de manier waarop je het aanbiedt. Lucas (de bassist) en ik komen allebei uit Room Eleven. We hebben jarenlang blije liedjes gespeeld, maar hebben daar wel heel veel van geleerd. Zo waren er momenten dat ik een langere jazzsolo kon uitbouwen voor een zaal vol pop-liefhebbers, puur omdat het goede gelikte popmuziek was en die show goed in elkaar zat. Nu probeer ik dezelfde toegankelijkheid te creëren door middel van visuals en interactieve technologie."
Tin Men & Technologie
Technologie speelt een belangrijke rol bij TM&T. Vanuit zijn vroegere achtergrond in Industrieel Ontwerpen heeft Tony hiervoor altijd een fascinatie gehouden. "Omgevingsgeluid kun je alleen maar 'pakken' door middel van techniek. Die apparatuur geeft me nu de mogelijkheid om te spelen met al die externe bronnen als muzikale elementen. Daar vervolgens weer echt muzikaal mee om kunnen gaan bereik je alleen als je het allemaal zelf kunt bouwen en integreren. Ik stuur nu alles zelf aan vanaf de piano. [...] Een goede vriend van me, Olger Star (o.a. industrieel ontwerper en software programmeur voor TM&T) had ooit een oude telefoon omgebouwd tot sampler. Dat werd ook een wezenlijk onderdeel van onze show, als een soort 4e bandlid. Vandaar ook deze bandnaam."
Tin Men & Performance
Hoewel vaak verwacht wordt dat in jazz en geïmproviseerde muziek meer creatieve spelruimte en vrijheid zit voor de muzikanten dan in bijvoorbeeld klassieke muziek, is deze ruimte volgens Tony toch verraderlijk beperkt. Voor hem is het verruimen van creativiteit binnen geïmproviseerde muziek in het algemeen dan ook een belangrijke doelstelling. "Bij jazz denken nog steeds veel mensen aan standards. En hoe je volgens de traditionele jazz-regels moet soleren, één voor één, dat vind ik gewoon vandaag de dag niet tof meer. Er is binnen de kaders van de jazz (nog) weinig plek voor echte vernieuwing. Er mag wel weer eens wat veranderen!"
Één van de dingen die deze verandering mogelijk maakt, is het gebruik van omgevingsgeluiden binnen een performance. Hierdoor krijg je vanzelf te maken met een bepaalde mate van onvoorspelbaarheid. "Je weet niet wat de geluiden gaan doen. Om daar iets muzikaals van te maken moet je er op een heel nieuwe manier mee leren omgaan. Ook die geprojecteerde beelden beïnvloeden de improvisatie. Het is een wisselwerking, je krijgt er andere ideeen van. In hoeverre beinvloedt het dan je creativiteit? Ga je er anders door spelen? En hoe kun je het tot een muzikaal geheel brengen? Dat vind ik interessante vragen."
Tin Men & Messiaen
Naast hiphop van begin jaren '90, vormen klassieke componisten als Prokoviev en Messiaen een grote inspiratiebron. Volgens Tony schuilt in hun muziek veel materiaal dat direct van toepassing is op jazz. "Sommige stukken of ideeën die ik vind bij Prokofiev en Messiaen zijn echt goud waard in jazz, die wil ik meteen in z'n geheel omschrijven voor het trio. [...] In de composities schrijf ik vrijwel nooit akkoordsymbolen, wat toch wel gebruikelijk is binnen de jazz. In plaats daarvan maken we meer structuren en concepten, en bespreken deze stukken binnen de band uitvoerig. Daarvan is 3 Chord Thing een voorbeeld. Binnen een improvisatie heb je een aantal spelregels nodig, en daar kun je creatief mee omgaan. Neem bijvoorbeeld de functie van een instrument: moet je als drummer altijd de beat of groove spelen? En als piano altijd de melodie? En moet het altijd ritmisch en harmonisch samen zijn? Wat als één instrument een ander ritme speelt? Dan ontstaat er een nieuw soort gelaagdheid, er gaat iets tegen elkaar in. En die spanningen die dan ontstaan, daar hou ik juist van."
[audio:http://www.hardhoofd.com/wp-content/uploads/2010/04/03-3-chord.mp3]
"3 Chord Thing" van Tin Men & The Telephone - 6min20
(Geïnspireerd op het Quatuor Pour Le Fin du Temps van Olivier Messiaen. Live @ Amsterdam Blue Note, 4 Juni 2009)
Ondanks de onvoorspelbare elementen, en vaak complexe gelaagdheden binnen de muziek van TM&T, mogen composities nooit willekeurig lijken. "Daar heb ik een schijthekel aan. Mijn docent zei ooit: 'Het maakt niet uit hoe het verloop van een stuk is, maar je moet wel het gevoel hebben dat het ergens naartoe gaat.' Het is ook de bedoeling om een avondvullende performance meer naar het theater te trekken. Om de compositie van een avond tot een geheel te smeden. Het werkt als je een lijn in je show hebt, een tempo. Goede DJ's kunnen ook een set van een uur bouwen, omdat het een verloop heeft. Dat vind ik fascinerend, en een essentieel onderdeel voor elk concert of performance."
Tot slot is hiphop wat Tony betreft het meest natuurlijke tempo voor de mensheid. "Daar krijg ik nog altijd een glimlach van op m'n gezicht! De meest ideale hiphop beat is een loop van een paar seconden die de hele tijd vet is, en die morgen ook nog vet is. En volgende week ook nog. De rap maakt vervolgens de vorm. Goeie rappers hebben een timing die echt op één lijn te trekken is met de beste jazzspelers qua frasering en timing. In al die elementen zitten voor mij veel raakvlakken. En ik vind het vet om nu Messiaen en hiphop in één nummer verenigd te hebben."
_______
Promofilm - Tin Men & The Telephone LIVE @ Meneer de Wit - 10 april 2010, 21.00u
_______
Tin Men & The Telephone geeft 5 demo's + gastenlijstplekken weg voor hun nieuwe show "Man, Man, Man." aankomende zaterdag, 10 april om 21u, in Meneer de Wit! Wil je hierbij zijn, stuur dan voor a.s. donderdag 8 april een mailtje naar audioredactie@hardhoofd.com, met als titel: "Man, Man, Man!". De winnaars krijgen vrijdag 9 april reactie.
_______
