Kippenvel. Je haren gaan overeind staan en je krijgt van die kleine bultjes op je arm. Maar hoe komt dat in godsnaam? " /> Kippenvel. Je haren gaan overeind staan en je krijgt van die kleine bultjes op je arm. Maar hoe komt dat in godsnaam? " />
nieuwsbrief
Asset 14

Wat was er eerder, de kip of het vel?

Onze huid krijgt in het dagelijks leven veel te verduren. De huid kan volgescholden worden, lijken op een perzik, sinaasappel (en dan bedoelt men niet het frisse en fruitige aspect van deze citrusvrucht) of een olifant, de huid kan inclusief haar verslonden worden en er kan zelfs iemand op zitten. Bovendien kan je lekker in je vel zitten en kan het over been zijn. Een uitermate multifunctioneel orgaan dus, wat betreft zijn functie in ons spreekwoordelijke taalgebruik. Er is echter ook een metafoor die je wel in de werkelijkheid terugvindt: kippenvel. Overigens, waar wij Nederlanders de geplukte kip als metafoor voor dit onbestemde gevoel nemen, hebben de Engelsen en Duitsers de gans uitgekozen, gezien hun termen goose bumps en Gänsehaut.

Mail

Het fenomeen kippenvel als gevolg van kou is evolutionair gezien makkelijk te verklaren. Zoogdieren met een dikke vacht zijn er zeer bij gebaat hun haren overeind te zetten teneinde met die isolatielaag hun lichaamswarmte vast te houden. Onze haren proberen dus met hun plotselinge massale resurrectie te voorkomen dat het lichaam nog verder afkoelt. Bij ons relatief haarloze zoogdieren is dit natuurlijk niet heel effectief meer, al wil het tonen van je gerezen armhaar in combinatie met een pruillip er nog wel eens voor zorgen dat je een warme mannenjas om je schouders geslagen krijgt.

Kippenvel als gevolg van angst is met dezelfde vergelijking te verhelderen. Als een dier met een dikke vacht zijn haren overeind zet, maakt dit hem groter en dus afschrikwekkender voor de vijand. Exemplarisch hiervoor zijn het stekelvarken en de kat. Het is echter zeer de vraag of een door jou betrapte een inbreker onder de indruk zal zijn van jouw omhoogstaande armhaartjes. "Zie daar, schooier, haren die zich niets van de zwaartekracht aantrekken! En nu, scheer je weg!"

Kippenvel2

Maar kippenvel is voor de mens meer dan een evolutionair gezien functionele reactie op koude of een bedreigende situatie. Wanneer je een muziekstuk hoort dat je erg mooi vindt of naar een speech van Obama luistert, wil het verschijnsel zich ook wel eens voordoen. Wordt je huid dan bediend door je emotionele waardeoordeel? Wordt je ziel soms zo diep geraakt dat het lichaam daar een uiting aan moet geven?

Je haren verrijzen omdat de kleine spiertjes in je haarzakjes zich aanspannen, en daarmee de haarschacht omhoog trekken – kippenvel wordt ook wel piloerectie genoemd, naar het Latijnse woord voor haar (pilus). Dit is een reflex die aangestuurd wordt door het sympathische zenuwstelsel, een deel van het autonome zenuwstelsel dat actief wordt in ‘fight-or-flight’-situaties. Over dit deel heb je zelf geen controle – probeer maar eens je kippenvel actief om te zetten naar een gladgestreken kuikenshuidje.

Hoewel deze autonome reflexen in eerste instantie hele basale reacties lijken, iets waar alleen het lichaam zich mee bezig houdt, is er in de praktijk ook ruimte voor inmenging van de geest. Er zijn flink wat emoties die onbewust een orgaan-reactie tot gevolg hebben. Denk aan het plotseling naar de wc moeten als je iets spannends gaat doen, vlinders in je buik hebben bij verliefdheid, en het blozen na een gênante actie. Dit zijn allemaal voorbeelden van gevoelens in je hoofd, die er toe leiden dat er in je lichaam ongewild allerlei processen plaatsvinden, zoals het aanspannen van spieren of het verwijden van de bloedvaten.

De reflexen die emotioneel gedreven zijn komen voort uit het limbische systeem. Dit is het deel van je hersens waar primitieve driften als woede, angst en seks hun oorsprong vinden. De emoties uit je hersens worden omgezet naar lichamelijk gevoel en processen in de organen, via zenuwbanen die deze reflex voortbrengen. Kenmerk van deze autonome reflexen is dat hun activiteit tonisch is, dat wil zeggen dat ze langdurig constant gehouden worden, door het continu blijven vuren van de zenuwcellen. Hierdoor houden de lichamelijke gevolgen van emoties ook langer aan - als je eenmaal bloost of kippenvel hebt, duurt het altijd langer dan je lief is voordat dit weer verdwijnt.

Het krijgen van kippenvel dankzij een prachtige zangstem is dus een voorbeeld van hoe sterke basale emoties reflexen in het lichaam veroorzaken. Het hoeft overigens geen bewijs te zijn van immense waardering; wanneer ik luister naar bepaalde blondharige politici gaan mijn haren pas écht overeind staan.

Brankele Frank

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Meer bloed 2

Meer bloed

'Zoveel bloed, en toch zo onzichtbaar. Waarom telkens de hoop dat het niemand op zal vallen? ‘Ik ben ongesteld’ – wanneer leerden we dat dat beschamende woorden zijn?' Lees meer

Beeldbrekers (VII): 'Kunst en sport gaan ontzettend goed samen'

'Kunst en sport gaan ontzettend goed samen'

In deze serie interviewt Hard//hoofd beeldbrekers: mensen die het kunst- en cultuurveld openbreken en de spelregels veranderen. Aflevering 7: In een oude kogelfabriek op het Hembrugterrein is sinds deze zomer Het HEM te bezoeken, ‘een nieuw huis voor cultuur’. In gesprek met Laura Kemper. Lees meer

Automatische concepten 27

Ben je wel echt verslaafd aan je smartphone?

Dagelijks besteden we eindeloos veel tijd aan onze smartphones. Sommigen wijten dat aan een verslaving. Gatool Katawazi pleit ervoor dat we onze verantwoordelijkheid nemen voor dit gedrag, en spaarzaam om te springen met het woord 'verslaving'. Lees meer

Tip: Leer elkaars taal van de liefde

Leer elkaars taal van de liefde

Kiki Bolwijn heeft een bijzondere manier van communiceren met haar vader: zonder veel woorden te wisselen begrijpen ze elkaar heel goed. Een tip om elkaars taal van de liefde te leren spreken, ook als dat soms niet de jouwe is. Lees meer

 Vega Whopperwolf

Vega Whopperwolf

Alsof je een hongerige wolf aan de soja krijgt, zo kun je de prestatie van De Vegetarische Slager zien. Het bedrijf verovert langzaam maar zeker de Europese markt voor vleesvervangers. Het nieuws in beeld door Katja Grosskinsky. Lees meer

Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

Alles vijf sterren: 15

Persoonlijke revoluties en opdringerige aansporingen

Deze week worden we blij van een eeuwenoude schoolkrant, een handig polsbandje en een kostuumdrama zoals we dat niet gewend zijn. Lees meer

Tip: Ga saneren

Ga saneren

De nachtmerrie van elke boekenliefhebber: Esmé van den Boom moet voor haar werk in de bibliotheek boeken wegdoen. Of word je hier juist ook wel zen van? Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons