Asset 14

Op een landweg gaan liggen

Onlangs verscheen The Novel Cure, een bibliotherapeutisch boek dat, inderdaad, boeken in plaats van pillen voorschrijft. Een gebroken hart? Taiye Selasi lezen, volgens de twee auteurs. Kiespijn? Tolstoj. Of, wanneer je last hebt van Small Town Blues: Kent Haruf. Wie weet. Zelf las ik The Novel Cure niet, maar ik zou moeiteloos een persoonlijke editie kunnen samenstellen. Die zou kort zijn. Waar je maar last van hebt: lees Plinius, De Wereld. Ook als je nergens last van hebt.

Een ambitieuze titel, maar Plinius maakt hem verbluffend goed waar in zijn poging een allesomvattende encyclopedie over de wereld te schrijven. Hij had een slordige tweeduizend jaar geleden veel al wel gezien, maar in plaats van blasé toe te kijken heeft hij alles met de vlam in de pijp vastgelegd. Het schijnt dat hij maximaal vier uur per dag sliep (zonde van de tijd) en de overige twintig vulde met onderzoek, lezen en dicteren aan slaven, liefst vanuit bad. De Romeinse ridder, advocaat, letterkundige en amateur-wetenschapper die bij de uitbarsting van de Vesuvius geheel in stijl het loodje legde, creëerde zo een 37-delige encyclopedie, Naturalis Historia - hier De Wereld.

Een wereld die verdomd veel leek op de onze. 'Ontharingsmiddelen zijn weliswaar kruiden voor vrouwen,' zo schrijft hij, 'maar mannen maken er tegenwoordig ook gebruik van.' Of de nieuwste ziekte: pukkels. 'Zij veroorzaken weliswaar geen pijn of levensgevaar, maar schenden het aangezicht zo ernstig dat men aan de dood, in welke vorm dan ook, de voorkeur zou moeten geven.' En: ‘Wijn drinken op een nuchtere maag, tegenwoordig in zwang, is niet aan te raden voor mensen die zich ergens op moeten concentreren.' Tegenwoordig is hier het jaar 77.

Oneliners van Plinius de oudere.

Gedeeltelijk de verdienste van de vertalers, maar de onderkoelde humor waarmee Plinius verslag legt van zijn wereld is adembenemend, evenals zijn nieuwsgierigheid. Naar alles. Dat het boek niet overal in de pas loopt met onze huidige kennis, geeft niets. 'De aardbol als geheel heeft drie werelddelen: Europa, Azië en Afrika. Als je de Atlantische Oceaan binnenvaart krijg je rechts Afrika en links Europa. Azië ligt tussen deze twee in.'

Ik gebruikte het ooit als historische bron voor mijn afstudeerscriptie, maar had pas tijd voor een meer uitgebreide lezing toen ik laatst door griep was gevloerd. Misschien had de oude Plinius nog iets bruikbaars voor me ook. En warempel, scheel van de oorpijn met De Wereld op schoot vond ik een hele bladzijde over de genezing ervan:

'De huid van een kippenmaag kan men oud laten worden, in wijn fijnwrijven en het warme vocht in de etterende oren gieten. Dit kan ook met kippenvet. Een ander soort vet wordt verkregen door een kakkerlak de kop af te rukken.' Ik hield het vooralsnog bij Ibuprofen, terwijl Plinius met onverbloemd frisse tegenzin in één adem door de aangehaalde kakkerlak beschreef: 'De kakkerlak is een van de schepselen die weerzin wekken, maar uit bewondering voor de natuur moet ik hem hier behandelen.'

Meer oneliners van Plinius de oudere.

Plichtsgetrouw aan zijn missie maar toch laatdunkend brengt hij nog wat 'verzinsels van magiërs': 'Wie een wrat wil verwijderen, moet vanaf de twintigste dag na nieuwe maan op een landweg op zijn rug gaan liggen, naar de maan kijken met zijn handen uitgestrekt boven zijn hoofd en over de wrat wrijven met wat hij maar te pakken heeft gekregen.' Het betere absurdisme.

Maar hoeveel kennis Plinius ook bezit, in vraagvorm beklaagt hij zich voortdurend over wat hij (nog) niet weet. ‘Wat is dat toch voor vocht dat bij verdriet zo rijkelijk vloeit en waar is het de rest van de tijd?’ Die vragen leveren vaak weer prachtige inzichten op. 'Dat wij mensen als enige wezens drinken wanneer we geen dorst hebben, moeten we maar aan de wijn toeschrijven.'

Lees het boek vooral. Als je een kater hebt, liefdesverdriet, of wratten. Voor de historische sensatie, ter relativering, om cool te doen of om wat op te steken. Maar vooral eigenlijk omdat de man zo fantastisch bizar schrijft, en omdat iedere bladzijde een tegeltje bevat.

Mail

Laura van der Haar is archeoloog en schrijver.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe adjunct-hoofdredacteur

De adjunct-hoofdredacteur denkt mee over de koers van het tijdschrift en heeft een stem in belangrijke beslissingen. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties) 2

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties)

Ter ondersteuning van de chef Illustratie zijn wij op zoek naar een beeldredacteur illustraties. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 43

Lekker soggen

Deze week worden onze redacteurs blij van lachen om Mark R., lessen over de media en het kunnen bijdragen aan de vismigratie in Utrecht. Lees meer

Een ritje maken

Een ritje maken

In dit verhaal van Sonja Buljevac maken Renée en haar oma een wandeling bij de boulevard van Vlissingen. Terwijl haar oma volop geniet, wordt Renée geconfronteerd met de gebeurtenissen van de vorige nacht. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Eindelijk lente

Eindelijk lente

Deze week worden we blij van een fijn boek, roze k-pop en Den Bosch. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Schijn bedriegt 2

Schijn bedriegt

Ons stemgedrag wordt (te) vaak bepaald door onderbuikgevoelens en eerste indrukken. Om ons daartegen te wapenen hebben we gedegen onderwijs nodig. Laat dat nu precies hetgeen zijn waar de politieke winnaar op bezuinigt. Lees meer

De dochter van Baba Yaga met illustratie van Micky Dirkzwager

De dochter van Baba Yaga

Saar, een slapeloze studente, leeft op dubbeldrop en kan haar ex niet vergeten. Op een nacht belt ze haar moeder. ‘Vanaf mijn drieëntwintigste werd het allemaal beter, Saar.’ Is er hoop? Een rauw sprookje van Lena Plantinga over het herstellen van je vrouwelijke intuïtie, of pogingen doen tot. Lees meer

Nieuws in beeld: 12

'App me als je thuis bent'

Na de dood van de 33-jarige Sarah Everard uiten steeds meer Britse feministen hun woede over de mensen die hen zouden moeten beschermen: de politie is onderdeel van hun onveiligheid, zeggen zij. Lees meer

Alsof het stil was 1

Alsof het stil was

In dit korte verhaal van Janna Claudius slapen een van elkaar vervreemde moeder en dochter een nachtje op dezelfde kamer. Lees meer