nieuwsbrief
Asset 14

Op een landweg gaan liggen

Onlangs verscheen The Novel Cure, een bibliotherapeutisch boek dat, inderdaad, boeken in plaats van pillen voorschrijft. Een gebroken hart? Taiye Selasi lezen, volgens de twee auteurs. Kiespijn? Tolstoj. Of, wanneer je last hebt van Small Town Blues: Kent Haruf. Wie weet. Zelf las ik The Novel Cure niet, maar ik zou moeiteloos een persoonlijke editie kunnen samenstellen. Die zou kort zijn. Waar je maar last van hebt: lees Plinius, De Wereld. Ook als je nergens last van hebt.

Mail

Een ambitieuze titel, maar Plinius maakt hem verbluffend goed waar in zijn poging een allesomvattende encyclopedie over de wereld te schrijven. Hij had een slordige tweeduizend jaar geleden veel al wel gezien, maar in plaats van blasé toe te kijken heeft hij alles met de vlam in de pijp vastgelegd. Het schijnt dat hij maximaal vier uur per dag sliep (zonde van de tijd) en de overige twintig vulde met onderzoek, lezen en dicteren aan slaven, liefst vanuit bad. De Romeinse ridder, advocaat, letterkundige en amateur-wetenschapper die bij de uitbarsting van de Vesuvius geheel in stijl het loodje legde, creëerde zo een 37-delige encyclopedie, Naturalis Historia - hier De Wereld.

Een wereld die verdomd veel leek op de onze. 'Ontharingsmiddelen zijn weliswaar kruiden voor vrouwen,' zo schrijft hij, 'maar mannen maken er tegenwoordig ook gebruik van.' Of de nieuwste ziekte: pukkels. 'Zij veroorzaken weliswaar geen pijn of levensgevaar, maar schenden het aangezicht zo ernstig dat men aan de dood, in welke vorm dan ook, de voorkeur zou moeten geven.' En: ‘Wijn drinken op een nuchtere maag, tegenwoordig in zwang, is niet aan te raden voor mensen die zich ergens op moeten concentreren.' Tegenwoordig is hier het jaar 77.

Oneliners van Plinius de oudere.

Gedeeltelijk de verdienste van de vertalers, maar de onderkoelde humor waarmee Plinius verslag legt van zijn wereld is adembenemend, evenals zijn nieuwsgierigheid. Naar alles. Dat het boek niet overal in de pas loopt met onze huidige kennis, geeft niets. 'De aardbol als geheel heeft drie werelddelen: Europa, Azië en Afrika. Als je de Atlantische Oceaan binnenvaart krijg je rechts Afrika en links Europa. Azië ligt tussen deze twee in.'

Ik gebruikte het ooit als historische bron voor mijn afstudeerscriptie, maar had pas tijd voor een meer uitgebreide lezing toen ik laatst door griep was gevloerd. Misschien had de oude Plinius nog iets bruikbaars voor me ook. En warempel, scheel van de oorpijn met De Wereld op schoot vond ik een hele bladzijde over de genezing ervan:

'De huid van een kippenmaag kan men oud laten worden, in wijn fijnwrijven en het warme vocht in de etterende oren gieten. Dit kan ook met kippenvet. Een ander soort vet wordt verkregen door een kakkerlak de kop af te rukken.' Ik hield het vooralsnog bij Ibuprofen, terwijl Plinius met onverbloemd frisse tegenzin in één adem door de aangehaalde kakkerlak beschreef: 'De kakkerlak is een van de schepselen die weerzin wekken, maar uit bewondering voor de natuur moet ik hem hier behandelen.'

Meer oneliners van Plinius de oudere.

Plichtsgetrouw aan zijn missie maar toch laatdunkend brengt hij nog wat 'verzinsels van magiërs': 'Wie een wrat wil verwijderen, moet vanaf de twintigste dag na nieuwe maan op een landweg op zijn rug gaan liggen, naar de maan kijken met zijn handen uitgestrekt boven zijn hoofd en over de wrat wrijven met wat hij maar te pakken heeft gekregen.' Het betere absurdisme.

Maar hoeveel kennis Plinius ook bezit, in vraagvorm beklaagt hij zich voortdurend over wat hij (nog) niet weet. ‘Wat is dat toch voor vocht dat bij verdriet zo rijkelijk vloeit en waar is het de rest van de tijd?’ Die vragen leveren vaak weer prachtige inzichten op. 'Dat wij mensen als enige wezens drinken wanneer we geen dorst hebben, moeten we maar aan de wijn toeschrijven.'

Lees het boek vooral. Als je een kater hebt, liefdesverdriet, of wratten. Voor de historische sensatie, ter relativering, om cool te doen of om wat op te steken. Maar vooral eigenlijk omdat de man zo fantastisch bizar schrijft, en omdat iedere bladzijde een tegeltje bevat.

Laura van der Haar is archeoloog en schrijver.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Red zaterdag onze democratie 1

Red zaterdag onze democratie

Als terrorisme en doodsbedreigingen niet meer worden geschuwd om een racistische traditie in stand te houden, is jezelf uitspreken niet meer genoeg, ziet Naomí Combrink. De vrijheid van vergadering en de democratie staan op het spel. Lees meer

Alles vijf sterren: 15

Persoonlijke revoluties en opdringerige aansporingen

Deze week worden we blij van een eeuwenoude schoolkrant, een handig polsbandje en een kostuumdrama zoals we dat niet gewend zijn. Lees meer

Tip: Ga saneren

Ga saneren

De nachtmerrie van elke boekenliefhebber: Esmé van den Boom moet voor haar werk in de bibliotheek boeken wegdoen. Of word je hier juist ook wel zen van? Lees meer

 Mag ik nog even vangen?

Mag ik nog even vangen?

Honderden Amerikanen ontvingen eerder deze week opeens een nachtelijk berichtje van een vriend, kennis, collega... Maar die wisten op hun beurt nergens van. Oude berichten van jaren eerder werden 'gerecycled'. Het nieuws in beeld door Nastia Cistakova. Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Waterlanders

Waterlanders

Annelies van Wijk beschrijft een tragische familiegeschiedenis in de vorm van een kort verhaal. Lees meer

Poortwachters van de Homogemeenschap

Poortwachters van de homogemeenschap

Sebastiaan van der Lubbe ontmaskert het dunne laagje vernis dat we in Nederland ‘tolerantie’ noemen. Hij strijdt tegen de regenboogvlag als goedkoop fashion statement en vóór de regenboogvlag als pleitbezorger van inclusiviteit. Lees meer

 Wie stoot koning Netflix van de bank?

Wie stoot koning Netflix van de bank?

Voor koning Netflix staat er veel op het spel. Het is dringen geblazen voor de troonopvolgers. Het nieuws in beeld door Jente Hoogeveen. Lees meer

Filmtrialoog: Light Of My Life 1

Light Of My Life

Onze redacteuren werden meegesleept in de vlucht van Casey Affleck en zijn filmdochter in 'Light of my Life'. Lees meer

Hard//talk: Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Een spelletje memory voor de Alzheimervereniging

Met enige verbazing ziet Vivian Mac Gillavry hoe goede doelen geld ophalen met acties die patiënten zelf vaak niet meer kunnen uitvoeren. Lees meer

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen 1

Stort jezelf in een crisis zónder er sterker uit te komen

Intenties om (nog) gelukkiger/gezonder/succesvoller te leven? Filosofe Lieke Knijnenburg onthult hoe de kapitalistische samenleving deze intenties in ons programmeert, en hoe we ertegen in opstand kunnen komen. Een bevrijdend essay over tijdverspilling, zelfverwoesting en liefde. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

 Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Een bezegeld lot in een verzegelde trailer

Zodra de trailer verzegeld werd, waren de 39 Chinese migranten die zich erin hadden verstopt kansloos. Het nieuws in beeld door Rob Worst. Lees meer

Alles vijf sterren 2

Zo komen we de herfst wel door

Deze week worden we blij van een ouderwetse spelletjesavond (bij jou thuis), het elegie van Kate Tempest en een fotoarchief. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Is het demonstratierecht in Nederland een farce?

Is het demonstratie­recht in Nederland een farce?

Na roerige protestweken met boze boeren en blokkades door Extinction Rebellion maakt Jarmo Berkhout de balans op. Hoe staat het er eigenlijk voor met het demonstratierecht in Nederland? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Beeldbrekers (VI): 'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

'Wat betekent het om mens te zijn in een wereld van objecten?'

Op de Dutch Design Week staat dit jaar de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois, een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’, over hun tentoonstelling zonder objecten. Lees meer

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth 3

Gedichten geïnspireerd op Long in the Tooth

Yentl van Stokkum schreef drie gedichten ter gelegenheid van de tentoonstelling Long in the Tooth van Josse Pyl. Joëlle de Ruiter maakte er illustraties bij. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5