Asset 14

Op een landweg gaan liggen

Onlangs verscheen The Novel Cure, een bibliotherapeutisch boek dat, inderdaad, boeken in plaats van pillen voorschrijft. Een gebroken hart? Taiye Selasi lezen, volgens de twee auteurs. Kiespijn? Tolstoj. Of, wanneer je last hebt van Small Town Blues: Kent Haruf. Wie weet. Zelf las ik The Novel Cure niet, maar ik zou moeiteloos een persoonlijke editie kunnen samenstellen. Die zou kort zijn. Waar je maar last van hebt: lees Plinius, De Wereld. Ook als je nergens last van hebt.

Een ambitieuze titel, maar Plinius maakt hem verbluffend goed waar in zijn poging een allesomvattende encyclopedie over de wereld te schrijven. Hij had een slordige tweeduizend jaar geleden veel al wel gezien, maar in plaats van blasé toe te kijken heeft hij alles met de vlam in de pijp vastgelegd. Het schijnt dat hij maximaal vier uur per dag sliep (zonde van de tijd) en de overige twintig vulde met onderzoek, lezen en dicteren aan slaven, liefst vanuit bad. De Romeinse ridder, advocaat, letterkundige en amateur-wetenschapper die bij de uitbarsting van de Vesuvius geheel in stijl het loodje legde, creëerde zo een 37-delige encyclopedie, Naturalis Historia - hier De Wereld.

Een wereld die verdomd veel leek op de onze. 'Ontharingsmiddelen zijn weliswaar kruiden voor vrouwen,' zo schrijft hij, 'maar mannen maken er tegenwoordig ook gebruik van.' Of de nieuwste ziekte: pukkels. 'Zij veroorzaken weliswaar geen pijn of levensgevaar, maar schenden het aangezicht zo ernstig dat men aan de dood, in welke vorm dan ook, de voorkeur zou moeten geven.' En: ‘Wijn drinken op een nuchtere maag, tegenwoordig in zwang, is niet aan te raden voor mensen die zich ergens op moeten concentreren.' Tegenwoordig is hier het jaar 77.

Oneliners van Plinius de oudere.

Gedeeltelijk de verdienste van de vertalers, maar de onderkoelde humor waarmee Plinius verslag legt van zijn wereld is adembenemend, evenals zijn nieuwsgierigheid. Naar alles. Dat het boek niet overal in de pas loopt met onze huidige kennis, geeft niets. 'De aardbol als geheel heeft drie werelddelen: Europa, Azië en Afrika. Als je de Atlantische Oceaan binnenvaart krijg je rechts Afrika en links Europa. Azië ligt tussen deze twee in.'

Ik gebruikte het ooit als historische bron voor mijn afstudeerscriptie, maar had pas tijd voor een meer uitgebreide lezing toen ik laatst door griep was gevloerd. Misschien had de oude Plinius nog iets bruikbaars voor me ook. En warempel, scheel van de oorpijn met De Wereld op schoot vond ik een hele bladzijde over de genezing ervan:

'De huid van een kippenmaag kan men oud laten worden, in wijn fijnwrijven en het warme vocht in de etterende oren gieten. Dit kan ook met kippenvet. Een ander soort vet wordt verkregen door een kakkerlak de kop af te rukken.' Ik hield het vooralsnog bij Ibuprofen, terwijl Plinius met onverbloemd frisse tegenzin in één adem door de aangehaalde kakkerlak beschreef: 'De kakkerlak is een van de schepselen die weerzin wekken, maar uit bewondering voor de natuur moet ik hem hier behandelen.'

Meer oneliners van Plinius de oudere.

Plichtsgetrouw aan zijn missie maar toch laatdunkend brengt hij nog wat 'verzinsels van magiërs': 'Wie een wrat wil verwijderen, moet vanaf de twintigste dag na nieuwe maan op een landweg op zijn rug gaan liggen, naar de maan kijken met zijn handen uitgestrekt boven zijn hoofd en over de wrat wrijven met wat hij maar te pakken heeft gekregen.' Het betere absurdisme.

Maar hoeveel kennis Plinius ook bezit, in vraagvorm beklaagt hij zich voortdurend over wat hij (nog) niet weet. ‘Wat is dat toch voor vocht dat bij verdriet zo rijkelijk vloeit en waar is het de rest van de tijd?’ Die vragen leveren vaak weer prachtige inzichten op. 'Dat wij mensen als enige wezens drinken wanneer we geen dorst hebben, moeten we maar aan de wijn toeschrijven.'

Lees het boek vooral. Als je een kater hebt, liefdesverdriet, of wratten. Voor de historische sensatie, ter relativering, om cool te doen of om wat op te steken. Maar vooral eigenlijk omdat de man zo fantastisch bizar schrijft, en omdat iedere bladzijde een tegeltje bevat.

Mail

Laura van der Haar is archeoloog en schrijver.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
het laatste
 O, Big Brother, Where Art Thou?

O, Big Brother, Where Art Thou?

Camera's op kruispunten en in gebouwen die je niet alleen volgen, maar zelfs herkennen en gegevens van je verzamelen. Hoe dichtbij is die dystopische toekomst? Lees meer

 1

Een radslag weg

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om een Ottolenghi-recept uit te proberen of de badkamer opnieuw te betegelen. Lees meer

Ons hulsel ligt verscholen

Emma Zuiderveen onderzoekt de digitale werkelijkheid in deze twee gedichten over performance, schijn en vega-worst. Lees meer

Tip: Ga een potje schaken

Ga een potje schaken

Jihane Chaara heeft een hobby uit de oude doos nieuw leven ingeblazen: het schaken. Het spel blijkt een grote metafoor voor het echte leven. Een tip om niet te haasten, je verbeelding in te zetten en natuurlijk om een vermakelijk spel te spelen. Lees meer

Kosmische Mixtape 1

Kosmische Mixtape

Een playlist met kosmische muziek om onze themaweek uit te luiden in stijl! Lees meer

Automatische concepten 36

So simple that we couldn't

Twee mannen zoeken antwoorden op vragen die ze niet begrijpen, om tot een allesomvattend inzicht te komen. Lees meer

 Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Als je je hoofd niet gebruikt, hoef je inderdaad geen mondkapje te dragen

Hemel en aarde worden bewogen om levens te redden, en je slaat aan het protesteren tegen het dragen van mondkapjes en de kortstondige inperking van je vrijheid. Illustrator Rueben Millenaar keek van boven op de aarde neer en zag een mensheid die elk gevoel van perspectief kwijt is. Lees meer

Hemellichaamgedichten

Alle sterrenstelsels drijven langzaam uit elkaar

Yentl van Stokkum is behoorlijk fan van sterrenkunde. Voor de Kosmische Week schreef ze een reeks gedichten over astronauten, zwarte gaten en afgebeeld worden met een stralenkrans (ook al ben je daar eigenlijk te bescheiden voor). Lees meer

Alles Vijf Sterrenbeelden: Een kosmische quarantaine 7

De kosmische kijk- en luisterhoroscoop

Onze mediums hebben een horoscoop gemaakt om je weer terug op aarde te brengen. Voor als je even uit je hoofd en in je scherm of je speakers wilt. Lees meer

De aarde als jukebox

De aarde als jukebox

Imre van Son nodigt je met dit verhaal uit om deel te nemen aan een kosmische Zoom-vergadering. Wees gewaarschuwd: ‘Subtiele signalen die je in een offline-gesprek opvangt – lichaamstaal gezichtsuitdrukkingen, robot-expressie – ontbreken of worden vertekend in een online conversatie.’ Lees meer

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Wat zich ontvouwt in de ruimte

Al jaren kijkt Marte Hoogenboom uit naar de lancering van James Webb, de opvolger van de beroemde Hubble-telescoop. We doen alles om onze plek in het heelal te begrijpen, terwijl we soms alleen maar willen horen dat het wel goedkomt met ons. Lees meer

Het Archief der Verloren Gedachten

Het Archief der Verloren Gedachten

Voor de Kosmische Week schreef Annemieke Dannenberg een kort verhaal over Gijsje Nachtegaal: een eenzame oudere die op zoek is naar een verloren gedachte... en daarbij wordt geholpen door een mysterieus call-center. Lees meer

 Kosmisch perspectief

Kosmisch perspectief

Tomas Mutsaers zoekt in zijn werk naar het wonderlijke van de wereld. Doelloos flanerend richt hij zijn lens met een kosmisch perspectief, zoals een telescoop door een wazige voorgrond van de atmosfeer kijkt, en scherpstelt op wat zich daarachter bevindt. Lees meer

Azul

Azul

'Azul', een kort verhaal van Nora van Arkel, verkent de uitwassen van een driehoeksverhouding. Hoe verwerk je verlies wanneer je aan de kant bent gezet? Lees meer

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Het staat in de sterren geschreven - het begrijpen is een ander verhaal

Wie leest er tegenwoordig nog een horoscoop om te weten wat de dag, de maand het jaar je brengt? Nou, best veel mensen dus. Het is zelfs een wereldwijde trend. Ook Else Boer geeft toe regelmatig de astrologie in te duiken. Op zoek naar een verklaring gaat ze na wat astrologie de moderne mens kan bieden. Lees meer

Tip: Bouw een tedere takkenhut

Bouw een tedere takkenhut

Rijk Kistemaker troost zich tijdens de coronacrisis met de kosmische vraagstukken die Lars von Triers Melancholia opwerpt. Hoe rouwen we om het verlies van de aarde of - iets kleiner - een achteloze manier van leven? Lees meer

Hard//hoofd gaat op een ruimte-odyssee

Hard//hoofd gaat op een ruimte-odyssee

Tijdens de Kosmische week stijgen we duizenden kilometers boven het aardoppervlak uit, om daar te reflecteren op het heelal en op onszelf, op de astrologie en op onze omgang met de aarde. Lees meer

 De ene bij is de andere niet

De ene bij is de andere niet

Wat als de ene bijensoort (onze geliefde honingbij) 299 andere bijensoorten verdrukt? Lees meer

Alles vijf sterren: 24

Nuttig gebruik van weinig wilskracht

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om de groeven van onze badkamer te poetsen of een muur uit te breken. Lees meer

 Damien Hirst is verknipt

Damien Hirst is verknipt

Ruim 30.000 dollar betaalde het New Yorkse kunstcollectief MSCHF voor een werk van Damien Hirst: een zeefdruk met 88 gekleurde stippen in elf rijen van acht. Geen weggegooid geld, als je het werk vervolgens in stukjes doorverkoopt. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers zo goed mogelijk kunnen ondersteunen. Een niet-commerciële vrije ruimte als Hard//hoofd is in deze tijd bijzonder, en jouw steun hieraan is onmisbaar. Als je vóór 1 juni aanmeldt dan ontvang je als dank een kunstwerk van Raquel van Haver en mag je gratis naar ons jubileumevenement. Sluit je nu aan bij Hard//hoofd!

Meer info