Asset 14

Museum Vrolik

Een beschimmeld babyhoofdje nog voor je eerste koffie van de dag? Die ervaring vinkte ik af in Museum Vrolik, een puike naam voor een uitspatting vol doormidden gezaagde babyhoofden op sterk water. Ongetwijfeld een zusteronderneming van bergingsbedrijf Vrolik BV, dat met hun felgele takelwagens kettingbotsingen van het asfalt komt schrapen.

In Museum Vrolik stond ik dus nog voor mijn ochtendkoffie oog in oog met een beschimmeld babyhoofdje. Het sterk water waar het baby'tje in dreef (of nou ja dreef, het kleintje was in een middelgrote weckfles gepropt waardoor het hard tegen het glas aan drukte) was vanaf het einde van de 19de eeuw niet meer bijgevuld. Heel langzaam, maar toch tot op een peil ver onder het neusje, was het sterkwatervolume geslonken. Boven dat sterkwaterpeil was alles van de baby zwartgroen geworden. Het hoofdje had daardoor precies de textuur en de kleur van een verse vijg, zoals je die tegenwoordig bij de Albert Heijn kunt kopen, keurig in een plastic schaaltje gelegd. Onder die vijg was het weer gewoon een baby. Of niet helemáál gewoon, want in de collectie van Museum Vrolik is niets helemaal gewoon. Deze baby was namelijk doodgeboren met zijn torso binnenstebuiten.

Hoe?

Doodgeboren, met zijn torso binnenstebuiten. Dat ziet er ongeveer uit als een enorme buikwond waardoorheen alle ingewanden (keurig netjes, dat wel) naar buiten zweven, vredig als een melkwegstelsel. De armpjes en de beentjes waren dan wel weer extreem normaal.

Wie een horrorfilm overweegt te maken (bijvoorbeeld) zou er goed aan doen dit museum eens te bezoeken. En de rest ook, want leerzaam en fascinerend is het zonder meer. En als je dat gaat doen, moet je niet alleen naar de ruimte naast de entree van het ziekenhuis dat zich officieel Museum Vrolik noemt, maar vooral ook naar de kelders van het museum, waar de échte collectie zich bevindt. De volledige collectie is daar namelijk verspreid over eindeloze stellingkasten die tot de metershoge nok zijn volgestouwd met weckpotten vol mensen- en dierenlichaamsdelen. Al het glaswerk is zeer goed afgesloten want je ruikt vrij weinig, terwijl je toch echt langs duizenden en nog eens duizenden extreem dode schepsels (en onderdelen van dode schepsels) loopt.

The water babies door Charles Kingsley. Evolutiebiologen Richard Owen en Thomas Huxley onderzoeken een 'waterbaby'.

Die kelderruimte is trouwens onwaarschijnlijk groot en dat komt, zo liet ik me vertellen, door de Koude Oorlog. Want bij een rampscenario zijn ziekenhuizen natuurlijk onontbeerlijk, dus die moesten onder alle omstandigheden feilloos blijven functioneren. De dreiging was ten tijde van de Koude Oorlog zó groot, dat daar praktisch op ingespeeld werd door het gehele AMC-ziekenhuis in de kelder zoetjes na te bootsen. Of niet eens zoetjes eigenlijk: het ziekenhuis in de Bijlmer heeft een ondergronds gangenstelsel waarin bijna de gehele capaciteit van het bovengrondse ziekenhuis weerspiegeld is.

En nu is dat dus de plek voor aangeboren afwijkingen op sterk water. Hersenen met opgespoten bloedvaten, bijvoorbeeld. Of skeletten, waarop de verwoestende effecten van syfilis zich uiterst gedetailleerd aftekenen. Met was geïnjecteerde lichaamsdelen, netjes afgewerkt met wat schellak. Ik noem een hart, ik noem een piemel (piemellakker was dus ooit een beroep!).

Een etage hoger, weer op de begane grond, haal je dan voor één euro vijfenzeventig een zeer matige koffie verkeerd uit de automaat.

Mail

Laura van der Haar is archeoloog en schrijver.

Verzamel kunst en steun ons
of word magazine abonnee

Sluit je aan

Wil je meer Hard//hoofd?
Meld je aan voor een nieuwsbrief!

Schrijf je in
test
het laatste
Meneer de dominee

Meneer de dominee

De vader van Martijn van Arkel werkt voor God. Als dominee zijn zijn dagen gevuld met de kerk, de gemeente, de Heilige Zoon, maar heeft daardoor minder tijd voor zijn andere twee zoons. In deze gedichten beschrijft Martijn het gemis, de verwijten, en vooral het verlangen naar een vader: geen dominee, geen herder, maar iemand die het licht uit doet en wiens fiets in de schuur staat. Lees meer

Batik Karas

Batik Karas

In dit verhaal van Ariane Waitz gaat de hoofdpersoon op een vervreemdende reis door Indonesië. Via de eeuwenoude Javaanse kunstvorm batik probeert zij zich te verbinden met het land van haar grootouders. Lees meer

Wat je niet zult zien op tv

Wat je niet zult zien op tv

Hoe links is linkse televisie? Marthe van Bronkhorst kwam achter de schermen en kon haar ogen eigenlijk niet geloven. Lees meer

Hoeveel romcoms tot ik het voel? 1

Hoeveel romcoms tot ik het voel?

De liefde is een onuitputtelijke bron van inspiratie. In films, boeken en muziek blijven mensen proberen haar te vangen, en al die creatieve expressie wordt gretig geconsumeerd – ook door Nouhaila el Khannoussi, die ondanks haar fascinatie voor fictieve liefdes zelf nog nooit verliefd is geweest. In dit persoonlijke essay vraagt ze zich af wat verliefdheid eigenlijk is. Lees meer

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Geïnspireerd door de blikken man uit The Wizard of Oz leidt Elise Vos je over het pad van gele klinkers. Ondanks de bescherming die ons harnas biedt, bevat het kieren die toelaten wat we niet zouden willen voelen. Bovendien: wie wil nu afgestompt raken? Lees meer

Rouw en haar contouren

Rouw en haar contouren

Wat gebeurt er als je grootste angst werkelijkheid wordt? Vorig jaar verloor Ivana Kalaš haar vader. In dit essay onderzoekt ze rouw en angst. Wat als juist het verlies je dichter bij het leven brengt? ‘Zoals je vroeger naar een eclips zou kijken via een cd, kom ik in contact met rouw: via haar contouren.’ Lees meer

Lucifers

Lucifers

‘Het begon met een gat, een gat in de zon.’ Terwijl de opa van Jung-hoo blind wordt, verdwijnt de zon langzaamaan uit de lucht. Met deze alternatieve geschiedenis duikt Siep Hendriks in de commercialisatie van het leven, de mens en diens karakter. Lees meer

Auto Draft 24

Een caleidoscoop van verlangen

‘De zoektocht naar een gemeenschap gaat door. Een gemeenschap die mijn caleidoscopische zijn kan accepteren, waarin ik niet hoef te kiezen tussen delen van mezelf, waarin ik niet exotisch, verdund of onverenigbaar ben.’ In dit essay beschrijft Rocher Koendjbiharie welke moeilijkheden hij ondervindt in zijn levenslange zoektocht naar een gemeenschap waarvan hij zich volwaardig onderdeel kan voelen. Lees meer

Eat the rich! Or get eaten?

Eat the rich! Or get eaten?

‘Munch Musk’, ‘bite Bezos’ of ‘suck Zuck’? Stijn Voogt onderzoekt hoe ook aan kapitaalkritiek flink geld verdiend kan worden. ‘Eat-the-rich-films wakkeren geen honger naar verandering aan, maar lijken deze vooral te stillen.’ Lees meer

Bubbel

Bubbel

‘Ik probeer te begrijpen waarom ik de hele tijd overal onderdoor glip, ook onder de term lesbie, het is een woord waarvan ik de ingang niet vind.’ Tijdens een schrijfresidentie in Parijs verkent Leonore Spee de spanning tussen identiteit, verlangen en lichamelijkheid. Het wordt een zoektocht naar het overbruggen van afstand – tussen mensen en steden, liefdes en labels, gedachten en ervaringen, en hoofd en lijf. Lees meer

Vlindereffect

Vlindereffect

Een wapenfabriek is van nature een harde, troosteloze plek, maar zo kleurrijk als in dit verhaal, heb je het nog nooit gezien. Drie dystopische levens komen samen rondom een fabriek, waardoor de donkerte van de oorlogsindustrie feilloos bloot komt te liggen. Fester Vogels geeft ons drie perspectieven op een vlijmscherpe ontwikkeling, kritisch en tegelijkertijd zó beeldend dat het aan je scherm wil ontsnappen. Lees meer

De stilte (is niet het antwoord)

De stilte (is niet het antwoord)

Stilte. Sinds Marthe van Bronkhorst die zelf niet meer kan horen, luistert ze er heel anders naar. Echte stilte is zeldzaam in ons leven, of lijkt dat maar zo? In delen van mijn oor is het stil. Na een ongelukje deze zomer zijn de trilhaartjes beschadigd. Dat hoor ik niet, want het lichaam overcompenseert daarvoor... Lees meer

Meehuilen met ijskruid

Meehuilen met ijskruid

‘We zijn zo ver verwijderd van ons eigen eten dat we kunst nodig hebben om die verbinding zichtbaar te maken.’ Lisanne Brouwer laaft zich aan (theater)kunst met voedsel in de hoofdrol en neemt je mee in de manieren waarop kunstenaars ecologisch bewustzijn aan de eettafel creëren. Het blijkt een ontdekking van zowel verlangen als walging. Lees meer

De gisting

De gisting

Mara van Herpen vertelt het poëtische en surrealistische verhaal van Toni. Hen werkt in een broodfabriek en begint daardoor te gisten en te schimmelen en verandert in… Ja, in wat eigenlijk? Lees meer

We moeten vaker synchroon dansen

We moeten vaker synchroon dansen

‘Ik betrap mezelf erop dat het moeilijk is hoopvol te zijn in deze tijden, soms voelt het zelfs verkeerd.’ Toch vindt Loïs in haar column ruimte voor hoop. Niet door ons terug te trekken, maar door ons uit te spreken én elkaar te vinden. Minder polarisatie, meer synchronisatie. Lees meer

Soms mis ik mijn handen

Soms mis ik mijn handen

‘Soms mis ik de magnetron / soep uit blik / ingevroren aardappels in partjes.’ Middels essay en poëzie illustreert Martijn van Bruggen met stekende precisie het verband tussen voedsel en klasse en wat het betekent je aan te moeten passen naar hiërarchisch geladen verwachtingen. Lees meer

Moeder van een mislukt idee

Moeder van een mislukt idee

‘Breek ik een idee echt af zoals een zwangerschap beëindigd wordt?’ Roosje van der Kamp voelt een grote noodzaak om iets blijvends te creëren, maar komt niet verder dan vluchtig neergepende fragmenten in haar notities. In dit essay onderzoekt ze – naast de vraag of ouderschap eventueel een valide, tweede optie is – haar worsteling met het professionele schrijverschap. Lees meer

Auto Draft 23

we verbleven in ledikanten / in het huis met zeventig kinderen

'Dat ik gil in een vreemde taal / elke moedertaal breekt zonder bekenden.' Wat voor sporen laat het na als je je moedertaal verliest? Waar blijft de taal en hoe verhoudt je je tot je eigen identiteit na gedwongen migratie? In dit gedicht vangt Bożena Kacica de rouw en de vervreemding die volgden. Lees meer

Als taal de werkelijkheid schept, wat doet oorlogstaal dan?

Als taal de werkelijkheid schept, wat doet oorlogstaal dan?

In de media wemelt het van oorlogstaal. Marthe van Bronkhorst laat zien hoe je de frames kan herkennen: 'Sterf je liever terwijl je je verdedigt of passief?' Lees meer

Denkbeeldige ruimte

Denkbeeldige ruimte

In dit essay onderzoekt Sytske Frederika van Koeveringe hoe schrijven een ruimte opent waarin kwetsbaarheid, verbinding en saamhorigheid zichtbaar worden. ‘Sinds ik ziek ben, voel ik bij vlagen een afgesneden gevoel van de medemens die geen kanker van binnenuit kent.’ Lees meer