Ze zijn bazig, verontwaardigd, geslepen, dictatoriaal, niet voor rede vatbaar, tergend traag en soms gewoon ronduit vervelend. Alsof fysiek en geestelijk verval nog niet wreed genoeg is, krijgen oude mensen ook nog eens een ‘andere’ geur. Het lijkt wel of de dood zijn buit voortijdig opeist, als een hond die zijn stuiptrekkende jachttrofee beplast: deze is van mij.
‘Dag fris veulen’, zeggen de krakende knoken en het muffe vlees, ‘draai nog maar eens met je kont, nu het nog kan, zo zonder luier.’ Dat de meeste jongeren deze boodschap (begrijpelijk) liever niet horen, is wellicht één oorzaak van het feit dat bejaarden weggestopt worden in duistere, naar urine geurende blokkendozen. Of erger.
Mijn eigen grootouders zijn overleden. Vooral met mijn opa en oma aan mijn vaders kant was ik erg close, en ik had hen graag nog een paar dingen gevraagd. Waarom ze apart sliepen. Of de aanschaf van die zonnebank mijn oma gelukkig heeft gemaakt. Of ze ergens spijt van hebben gehad. Hoe groot het cliché ook is: mensen die al een leven achter de rug hebben, zijn nu eenmaal reservoirs vol ervaring: je kunt er wat van leren.
De Amerikaanse gerontoloog Karl Pillemer besefte dat ook, en documenteert sinds 2004 levensadvies van zeventigplussers. Het resultaat is The Legacy Project, dat nog steeds loopt. De adviezen zijn meestal ontnuchterend eenvoudig: hoeveel je verdient is niet belangrijk, doe gewoon wat je graag doet. Een huwelijk overleeft niet op passie, wel op diepe vriendschap. Wees goed voor anderen. Verdoe je tijd niet aan wraak. Goed om aan te denken als je weer eens wakker ligt om iets pietluttigs.
Beeld: Louise De Hem
Oude mensen hebben vaak ook een heleboel praktische kennis in voorraad: hoe je bepaalde vlekken wegkrijgt, of hoe je bechamelsaus maakt. Concreet advies, direct toepasbaar: perfect voor ongeduldige jonge etters. Het beste praktische oma-advies dat ik in tijden hoorde, kwam van mevrouw Matthiessen, te horen in deze aflevering van This American Life. Het is een les in conversatie voeren en volgens haar zijn er zeven onderwerpen waarover je maar beter niet spreekt, simpelweg omdat ze niemand interesseren:
1. Je gezondheid
2. wat je hebt gedroomd
3. hoe je hebt geslapen
4. je dieet
5. je menstruatie
6. geld
7. en als belangrijkste: informatie over hoe je ergens geraakt bent en welke obstakels je tegenkwam onderweg.
Praat met je grootouders, luister naar bejaarden op de bus en wapen zo jezelf tegen vermijdbare fouten, maar als je één wijze raad kiest om op te volgen, laat het dan die van mevrouw Matthiessen zijn. Let er vanaf nu maar eens op, ik garandeer je dat je zult inzien dat zij gelijk heeft.
_________
Ik probeer sinds drie dagen volgens de wet-Matthiessen te leven. Moeilijker dan ik dacht.
Dag 1: Aan drie verschillende mensen verteld hoe moeilijk ik slaap. Eén verhaal verteld over een absurd hoge rekening. Shit.
Dag 2: Vertwijfeling. Enkele mensen zijn me nog g*ld verschuldigd. Hoe dat aan te pakken?
Dag 3: Nog eens naar mevr. Matthiessen geluisterd. Ze is cool. Blijven oefenen. Lijstje op mijn hand geschreven.
