Hard//hoofd en Vrij Nederland presenteren met trots Kopstuk. In deze maandelijkse podcast gaan Mea Dols de Jong (filmmaker) en Rutger Lemm (schrijver) op losse, open wijze in gesprek met mensen die ze bewonderen (onder bezielde begeleiding van redacteur Juul Op Den Kamp en in de thuisstudio van Rob Veugelaers). In deze 'mentorgesprekken', voorafgegaan door een tune van Herman in een bakje Geitenkwark, leggen de hosts om beurten hun kwetsbaarheid en onzekerheid als jonge makers op tafel en hopen ze dat de gast hen iets kan leren, hen kan inspireren of zelfs kan troosten in deze verwarrende tijden.
In deze vierde aflevering gaat Rutger in gesprek met journaliste Ariel Levy.
Het is soms verleidelijk te denken dat er in deze social media-tijd geen taboes meer bestaan. We doen immers niets anders dan delen, de hele dag. “Waar denk je aan?” vraagt Facebook. En Instagram wil toegang tot je foto’s. Toestaan?
Maar natuurlijk is die openheid slechts schijn. Je zou zelfs kunnen beweren dat er tegenwoordig meer taboes bestaan, omdat we voortdurend gedwongen worden om onszelf te laten zien – en bij voorkeur onze leukste kant.
In The Rules Do Not Apply (vertaald bij Atlas/Contact als De Regels Gelden Niet) beschrijft Ariel Levy, journalist van The New Yorker, hoe haar leven in duigen valt. Deels door verkeerde keuzes, maar grotendeels door pech. Ze gaat vreemd met haar ex die een sociopaat blijkt te zijn, haar echtgenote blijkt een alcoholist, en haar zwangerschap eindigt na vijf maanden in een hotelkamer in Mongolië.
Laatstgenoemde tragedie is de kern van het boek, en roept de belangrijkste vraag op: had dit voorkomen kunnen worden? Wie gaat er in godsnaam in het tweede trimester naar Mongolië om een verhaal over de opkomende economie te schrijven? Voor iemand als Levy, gewend om controle over het verhaal van haar leven te hebben, zijn dat dodelijke vragen.
Ik las Levy’s boek in het vliegtuig, op de terugweg van een zakenreis die ik niet kon afzeggen, terwijl mijn zoon net twee weken oud was – ik bekeek voortdurend de foto van zijn slapende gezichtje die als achtergrond van mijn telefoonscherm diende. Op een of andere manier vond ik het een goed idee om tegelijkertijd op mijn koptelefoon naar Skeleton Tree te luisteren, het album dat Nick Cave opnam na de dood van zijn zoon. Ik had Thanksgiving in Mongolia, het artikel waarop het boek gebaseerd is, al eens gelezen, maar toen ik op het punt belandde dat Levy op die hotelkamer haar vroeggeboren zoon in haar hand houdt en een foto maakt, brak ik toch weer.
Tijdens mijn interview met haar werd me duidelijk dat ons grootste taboe controleverlies is. Of beter gezegd: dierlijkheid. Onze maatschappij is zo ingericht dat je die kant van jezelf heel lang kunt ontkennen, zeker als je jong bent (en zeker onder Rutte-III). Maar dan maak je een bevalling mee, of een miskraam, of een sterfgeval, of word je zelf ziek, en dan weet je: ik had geen enkel houvast, het was allemaal maar een illusie. Vrouwen komen daar eerder mee in aanraking dan mannen. Maar ja, zet dat maar eens op Facebook.
Het grote voordeel van het overleven van dit soort momenten van controleverlies, en eerlijkheid over dit soort zaken, is dat het je een minder bang mens kan maken. Want dat krampachtige vasthouden aan onze regels en plannen, dat is natuurlijk eigenlijk angsthazerij. Zoals comedian Louis CK een show begon met de vrolijke opmerking: “There’s lot of people here. Chances are, at least two of you will be dead before Christmas.” Mijn Kopstuk-interview met Ariel Levy is dan ook absoluut niet zwaarmoedig. Sterker nog, hoe heftiger het onderwerp, hoe meer we een beetje moeten grinniken.
Surrender, zo noemde ze dat. Je overgeven aan de natuur en je sterfelijkheid, je lot accepteren. Het wordt dan niet minder triest, maar je waardeert de rest van je leven meer. Kalm, realistisch, met gevoel voor humor. En dat hoef je dan ook niet meer te delen.
Meer luisteren? Abonneer je dan op Kopstuk in iTunes of Stitcher (Android).
