Deze week: een museum zonder ruis, Bram M., vrouwen op tv en Project Verveling." /> Deze week: een museum zonder ruis, Bram M., vrouwen op tv en Project Verveling." />
Asset 14

Lekker buitenspelen

De wereld staat in brand en dat mag niet onbeschreven blijven. Hard//talk is de seismograaf die de trillingen van de tand des tijds registreert. Wat heeft ons afgelopen week bezig gehouden? Wat bespraken we bij de koffieautomaat en waar lagen we wakker van? Deze week vijf commentaren van onze redacteuren, in woord en beeld.

Commentaar

Terug naar de jaren vijftig

"Wat is dat voor achterlijk gedoe dat er vandaag in De Wereld Draait Door gewoon GEEN ENKELE VROUW aan het woord komt? Niet een! Mensen zonder piemel zijn blijkbaar alleen maar om naar te kijken als 'het meisje achter Matthijs'.” In mijn Facebooktimeline maakte iemand zich boos en velen volgden in de comments. Een goede zaak, maar met de bittere bijsmaak dat zo’n discussie op landelijk niveau – of, God verhoede, in en door de media zelf – nooit serieus en diepgravend wordt gevoerd. Alles wat er te zeggen valt, is al tientallen keren gezegd. "Er zitten te weinig vrouwen in talkshows" wordt gepareerd met "vrouwen zeggen vaker nee op uitnodigingen"; "Talkshows proberen het niet hard genoeg" krijgt – bijvoorbeeld door Pauw en Witteman – als weerwoord dat ze het er “elke redactievergadering over hebben”; en “mannen zijn kennelijk beter voor de kijkcijfers” wordt weggewuifd met “we volgen enkel de actualiteit".
Het dieperliggende probleem is dat ondervertegenwoordiging van vrouwen onbespreekbaar is geworden in Nederland, dat er zelfgenoegzaam wordt gedacht dat emancipatievraagstukken wel zo'n beetje zijn opgelost en we in een land van paradijselijke gelijkheid leven. Een blik naar de landen om ons heen laat echter zien dat er nog heel wat te halen valt. Zo blijft het opvallend dat bij de drie (of tegenwoordig eigenlijk twee) grote traditionele partijen altijd een man lijsttrekker wordt. In Duitsland is de Bondskanselier al jaren een vrouw, maar politiek in Nederland blijft voornamelijk een mannenspel. Om nog maar niet te spreken van de achterlijke (en discriminerende) regels voor ouderschapsverlof, waarbij mannen zich een krappe week met hun kind mogen bemoeien, voordat ze weer aan het werk moeten en vrouwen na hun verlof daarom meestal minder gaan werken. Dat hebben ze in Scandinavië beter geregeld.
Door de discussie te negeren, af te doen als een kleinigheid, of door deze te voeren op basis van bijzaken, worden zij die beweren dat er veel kan verbeteren, automatisch afgeschilderd als zielige zeurkousen – wanneer ze zich afvragen waarom er bij DWDD of Pauw en Witteman stelselmatig meer mannen aan tafel zitten bijvoorbeeld. En dat terwijl de emancipatie nog allerminst is voltooid en bovendien permanent bewaakt moet worden. Doen we dat niet, dan zakken we mijns inziens zo weer terug naar de jaren vijftig, of erger.

Door Melle Kromhout

Commentaar

Ga toch buitenspelen

In de Volkskrant van maandag stond een grote foto van twee grijnzende pubermeisjes in Haren, en ik kon alleen maar denken wat een desillusie het voor ze moet zijn geweest. Ze hadden het evenement vast al vroeg voorbij zien komen op Facebook, toen hun hele klas zich voor de gein had aangemeld. Voor ze het wisten had DJ Timur het erover, werd #projectxharen hartstikke trending en hapte ook De Wereld Draait Door. Dat beloofde lol. En jongens. Dus hadden ze hun strakste witte shirts laten bedrukken met PROJECT X HAREN, hun haren gestraight en hun tienerlippen een glosje gegeven. Na uren treinen bleek het vooral koud en saai, en wist geen van de feestgangers wat ze nou eigenlijk in Haren kwamen doen. Burgemeester Bats had niet eens een alternatief feestje verzorgd. Zaten ze daar in het hoge Noorden uiteindelijk opgescheept met precies het gevoel dat ze hier had gebracht: verveling.
Diezelfde verveling waardoor iedereen het überhaupt voortdurend en op alle kanalen tegelijk over Het Facebookfeestje had, die ertoe leidde dat hooligans (die zich het meest vervelen van allemaal) de boel weer eens kort en klein sloegen, en die er tot slot voor zorgt dat we het voorval tot vervelens toe analyseren, totdat het punt van absolute meta-verveling is bereikt.
En dat terwijl we de voorbije week zoveel andere dingen hadden kunnen doen om de verveling te bestrijden. Oktoberfest vieren in september, bijvoorbeeld. Ons samen met Jokertje aanmelden voor het Nationaal Verkeersexamen. Of net als Brenno de Winter een nep-ID maken en daarmee een ministerie binnengaan om aan te tonen hoe slecht er eigenlijk naar je pasje wordt gekeken. Of, en deze suggestie komt van Natuurmonumenten, gewoon 'ns lekker buiten gaan spelen. Handig: de vereniging maakte alvast een lijst met vijftig activiteiten voor wie niet meer weet hoe dat moet. Ik raad ‘m de verveelde pubermeisjes van harte aan, want is dat niet waarnaar ze diep in hun hart verlangden toen ze vrijdagavond naar Haren vertrokken? Gewoon eens lekker buitenspelen.

Kelli van der Waals

Nieuws in Beeld

"Relbook"

Illustratie: Gemma Pauwels

Commentaar

Gewoon even je bek houden

Op een enkele comapatiënt na zal het niemand zijn ontgaan dat het Stedelijk Museum weer open is: hoera! Ik had de festiviteiten graag in persona meegemaakt, maar een ijszak op een verzwikte enkel hield mij thuis. De feestvreugde beleven moest via krant en Twitter, maar gelukkig deed de publieke omroep op zaterdagavond live verslag van de opening.
Iedereen was blij, had zijn mooiste kloffie aangetrokken en nipte van glazen. Na acht jaar hadden we eindelijk weer toegang tot een van de belangrijkste moderne kunstcollecties ter wereld, maar op Nederland 2 werd vooral gezongen, gedanst, gerapt en (prachtig) harp gespeeld. Af en toe kwam er een doek of sculptuur in beeld, met een vluchtigheid alsof het een inhoudelijke discussie bij DWDD betrof.
Waarom kan beeldende kunst niet meer op zichzelf ervaren worden? Elk 'event' lijkt een soort verlengstuk van de Museumnacht te worden; kunst moet tegenwoordig altijd aangelengd worden met muziek, mode en Prosecco. Ik begrijp maar al te goed dat je na acht jaar even flink feest wil vieren in die badkuip, maar waarom moeten ‘de kijkers thuis’ lastig gevallen worden met te korte vraaggesprekken, het accent van Wende Snijders en het zweterige voorhoofd van Joost Zwagerman? Zoom liever drie minuten in op Willem de Kooning’s ‘Two Figures in a Landscape’, met hoogstens die harp op de achtergrond. Gewoon even aandachtig om Don Judd’s ‘Untitled’  heen lopen en je bek houden.
Burgervader Van der Laan sprak zijn bezorgdheid over ‘een hele generatie’ jongeren die tijdens hun schooltijd geen bezoek hebben kunnen brengen aan het Stedelijk. Om dat goed te maken is het een idee de huidige en toekomstige generaties te leren dat beeldende kunst iets is wat heel goed, misschien wel het beste, ervaren kan worden zonder dj’s, zonder moderne dans en zonder geouwehoer. Niet omdat kunst heilig is, maar omdat er niets mis is met wat rust en focus. Een museum zonder ruis: hoera!

Door Miriam van Ommeren

Commentaar

Witteboordencrimineel

Een "maffiamaatje" mag je hem van het Hooggerechtshof niet meer noemen. Laten we dan maar zeggen dat uit de Endstra-tapes en de rechtszaak tegen Willem Holleeder het beeld oprijst dat Bram Moszkowicz een consigliere-achtige relatie met zijn criminele klanten onderhoudt. Voeg daaraan toe dat hij zich vooraf grote sommen contant laat betalen die hij had moeten melden, daarover al jaren geen verantwoording heeft afgelegd in een jaarrekening, en dat de fiscus een hypotheek van 1 miljoen op zijn kantoor heeft gelegd wegens eerdere belastingontduiking. “Witteboordencrimineel” is toch wel de minste kwalificatie die van toepassing is op de handel en wandel van Neerlands bekendste strafpleiter.
Dat de deken van de Orde van Advocaten slechts een schorsing van een jaar eist, waarvan de helft voorwaardelijk, is dan ook wonderlijk. De affaire-Moszkowicz laat zien wat er gebeurt als je als advocaat het dienen van het recht verwart met het spekken van je portemonnee. Dat je contanten aanneemt die Geert Wilders buiten de wet op partijfinanciering om ontvangt van ronduit dubieuze geldschieters, is voor Moszkowicz niet meer dan business as usual. Dat je op je tuchtzaak reageert door weg te blijven en door Wilders-achtige retoriek tegen “bevooroordeelde” rechters te spuien, laat vooral zien dat je de rechtsstaat ten diepste minacht. En ook alles doet wat je als advocaat kunt doen om die rechtsstaat te ondermijnen.
Nu heeft Moszkowizc, zoals hij zelf klaagt, trial by media. En terecht. Ten tijde van de zaak-Holleeder moest hij nog onderduiken voor een dreigende liquidatie; nu wordt hij en plein public moreel, fiscaal en juridisch afgeserveerd. De schorsing van een half jaar is al genoeg om hem definitief te failleren. Zo blijkt de zaak-Holleeder in terugblik een keerpunt: toen bleek hoe gecriminaliseerd vastgoed en advocatuur waren, en sindsdien is dat actief teruggedrongen, met de affaire Bram M. als grootste succes. Dat Moszkowicz een nare patjepeeër is die je de rotte eieren van harte gunt, is bijzaak.

Door Floris Solleveld

Mail

Redactie

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Tmettigh x tseghnas 8

Tmettigh x tseghnas

'Ontvreemd en onthéémd,' schrijft Imane Karroumi El Bouchtati over Riffijnse sieraden. Wat betekent dit zilver voor haar en haar identiteit? Lees meer

Neil Armstrong (they/them) 1

Daar ben je, hier zijn we

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Ayden Carlo: 'Dit hier lijkt helemaal niet over jou te gaan en dat is precies waarom ik je schrijf.' Lees meer

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

We herkennen vroege signalen van partnergeweld, maar als een bevriende staat geweld pleegt zijn we ineens stekeblind

Wat als je ogen werken, maar je de patronen niet herkent? Marthe van Bronkhorst kijkt terug op een week van sneeuw en ICE. Lees meer

Neil Armstrong (they/them)

Neil Armstrong (they/them)

BredaPhoto, Pride Photo en Tilt organiseerden de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’ en vroegen vier queer auteurs een brief te schrijven aan een geportretteerde. Vandaag lees je de brief van Trijntje van de Wouw: ‘Ze zoeken zo hard naar buitenaardse wezens dat ze niet zien hoeveel er nog te ontdekken valt recht voor hun neus.’ Lees meer

 1

Beste Dimitri

In november 2025 organiseerden fotofestivals BredaPhoto en Pride Photo samen met Tilt de tentoonstelling ‘Levenslijnen – queer verhalen in beeld’. Daarin onderstreepten en vierden we het belang om in alle vrijheid te kunnen zijn wie je wilt zijn. Vier queer auteurs schreven een brief aan een van de geportretteerden. Lees meer

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

Taal als brug tussen AI en de menselijke creatie

In een wereld waarin talen verdwijnen en technologie oprukt, stelt Axel Van den Eynden de vraag: kan AI een dode taal weer tot leven wekken? In een reflectieve zoektocht onderzoekt hij de (on)macht van digitale vooruitgang, en de verbindende kracht van taal, verhalen en woorden. Lees meer

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Het is tijd om op een totaal andere manier naar de wereld te kijken

Wat is magie? Een mysterieuze familiering gaf Marthe van Bronkhorst een ander perspectief. Lees meer

Lees dit boek vooral niet

Lees dit boek vooral niet

Wat doe je als je een boek leest dat totaal schuurt met je wereldbeeld, maar wel goed geschreven is? Dit overkwam boekenblogger Maartje van Tessel, toen ze een berichtje kreeg van een debutant met de vraag of ze zijn boek wilde lezen. Het zet haar aan het denken over wat literatuur kan en mag zijn. Lees meer

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Waarom stellen journalisten zo weinig vragen?

Bij de media heerst ziekte, journalisten stellen te weinig vragen. Fausto en Marthe van Bronkhorst komen met een behandelplan. Lees meer

Essaywedstrijd: 'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

'Dat is dan jouw waarheid' Hooray for the Essay 2026

In deze editie van Hooray for the Essay dagen we je uit om na te denken over waarheid. Reageer voor 19 januari. Lees meer

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Politiek is de olifant in de kamer, maar modejournalistiek trekt de deur liever dicht

Mode lijkt glanzend en zorgeloos, maar er schuilt een wereld van politiek achter. Loïs Blank vraagt zich af: wie bepaalt eigenlijk welke verhalen verteld mogen worden? Wat gebeurt er met de progressieve stemmen van een bedrijf dat vooral voor de winst gaat? Lees meer

Suriname - van onafhankelijk land naar natie

Suriname - van onafhankelijk land naar natie

Op 25 november is het 50 jaar geleden dat Suriname onafhankelijk werd van Nederland. Kevin Headley bespreekt hoe de onafhankelijkheid van Suriname tot stand is gekomen en hoe het zich verder ontwikkelt tot natie: van politieke geschiedenis tot hedendaagse successen. Lees meer

De integratie-stok slaat wéér de ‘problematische Moslim’

De integratie-stok slaat wéér de ‘problematische Moslim’

'Een begrip als integratie lijkt een middel om te streven naar een inclusievere samenleving, maar dwingt in feite minderheden om hun culturele en religieuze identiteit op te geven.' Aslıhan Öztürk legt de retoriek bloot waarmee de integratie-stok dreigend boven het hoofd van generaties migranten wordt gehouden. Lees meer

Wifey material

Wifey material

Wifey of wervelwind, Madonna of hoer. Marthe van Bronkhorst had gehoopt dat dit binaire denken passé was, maar helaas, de emancipatietrein blijkt op dit spoor nog steeds haperen. Ik oefen een enorme aantrekkingskracht uit op één specifiek soort mensen: mensen van wie de favoriete contactfrequentie eens in het kwartaal is. Mensen van wie de love... Lees meer

Anders voel ik me zo oud 1

Anders voel ik me zo oud

In dit essay analyseert Loulou Drinkwaard de tegenstrijdige etiquetten die haar zijn geleerd of opgelegd: ‘Tussen u en jou in, zweef ik. De waarden van mijn vader in mijn ene hand en de waarheid van mijn moeder in mijn andere. Mijn oma deelt de kennis van ons moederland en ‘De Nederlander’ bepaalt wat hoort. Ondertussen vond ik een alternatief. Zullen wij elkaar vousvoyeren?’ Lees meer

:De herhaling van de zombie-apocalyps: Op zoek naar een alternatieve dystopie

De herhaling van de zombie-apocalyps: Op zoek naar een alternatieve dystopie

De zombie is een popcultuuricoon. En niet alleen tijdens Halloween! Series als The Walking Dead en The Last of Us volgen de gebaande zombiepaden. Volgens Anne Ballon hebben zombies méér narratief potentieel. In vernieuwende verhalen wordt onderzocht 'hoe wij als halfbewusten de wereld beleven, hoe we opgaan in systemen die we niet hebben gekozen, hoe we verlangen en met verlies omgaan.' Lees meer

Twee dagen

Twee dagen

Rocher Koendjbiharie belicht de verschillende paden die we tijdens de aankomende verkiezingen in kunnen slaan. Kiest Nederland opnieuw voor rechts, en strompelen we verder richting democratisch en moreel verval? Of kiest Nederland toch voor een samenleving waarin we omkijken naar elkaar? 'Alleen fascisten zien antifascisme als een bedreiging.' Lees meer

Vergeten vrouwen 1

Vergeten vrouwen

In dit essay schrijft Anne Louïse van den Dool over vrouwelijke kunstenaars die meer dan ooit in de schijnwerpers staan. Niet alleen hedendaagse makers, maar ook opvallend veel vrouwen die rond 1900 actief waren in de kunstwereld trekken veel aandacht. Met solotentoonstellingen over Suze Robertson, Coba Ritsema en Jo Koster laten musea zien waarom juist deze kunstenaars alsnog een plek in de canon verdienen. Lees meer

Wil de Nederlander opstaan alsjeblieft?

Wil de Nederlander opstaan alsjeblieft?

Wanneer de VVD pleit voor het bijhouden van gegevens over ‘culturele normen en waarden’ van mensen met een migratieachtergrond, over welke normen en waarden hebben ze het hier dan eigenlijk? Rocher Koendjbiharie neemt de eisen onder de loep die de politiek alleen stelt aan mensen die zichtbaar wortels elders ter wereld hebben. ‘Men wil geen vermenging van culturen en geen uitwisseling van gedachten. De echte eis is assimilatie en het afbreken van wortels.’ Lees meer

Roze, wit, blauw

Roze, wit, blauw

Rechtse en nationalistische partijen laten in hun nieuwste verkiezingsprogramma’s zien dat hun ruimte voor de lhbtqia+-gemeenschap altijd voorwaardelijk is geweest. Journalist Rocher Koendjbiharie legt uit: 'Homoseksualiteit en vrouwenrechten zijn binnen rechtse kringen vaak pas relevant wanneer ze in relatie tot migratie besproken worden.' Lees meer

Lees Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Schrijf je nu in voor slechts €3 per maand en ontvang in maart je eerste papieren tijdschrift. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer!