Asset 14

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Vanuit de verte is het net een vakantie in Frankrijk. Maar van dichtbij is de situatie minder rooskleurig. Evangeline Agape spendeerde een paar zomerse weken op de psychiatrische afdeling van een ziekenhuis. Tot haar eigen verbazing ontdekte zij daar de kracht van vriendschap en vond ze wat daarvoor zo ver te zoeken leek: plezier, verbinding en een einde aan de isolatie.

De verpleger die mijn bloed komt prikken heeft turquoise haar. Ik vraag hem naar zijn naam en zijn sterrenbeeld. ‘Bas en Waterman’, zegt hij. Maar hij gelooft meer in Chinese horoscopen.

Na het gebruikelijke rondje – temperatuur meten, bloeddruk etc. – blijven Romy en ik achter in onze ziekenhuiskamer. ‘Je hebt geluk', zegt ze. ‘We hebben een kamer voor vier en voorlopig blijven we met z’n tweetjes.' Ik weet dat ik dat heb, geluk. Ik heb de artikelen over maandenlange wachtlijsten in de psychiatrie ook gelezen.

De reacties vanuit mijn omgeving zijn onder te verdelen in twee kampen. De ene helft zegt ‘wat goed van je dat je dat doet, hopelijk helpt het’ en de andere helft is vol ongeloof: ‘Het ging toch hartstikke goed? Oké ja, je had even een dip, maar een opname is wel heel drastisch.’

En ja, het ging ook goed. Niet zo van mwah ja, het gaat wel op zich best oké. Nee, het ging écht goed. Nieuwe stad, nieuw huis, single… Het leven was mooi, spannend!

De hermetisch afgesloten dozen in mijn hoofd besloten allemaal tegelijkertijd te ontploffen. Ik had er geen grip meer op.

En toen kwam corona. En toen kwam de stilte. En toen kwam de hamer. De hermetisch afgesloten dozen in mijn hoofd besloten allemaal tegelijkertijd te ontploffen. Ik had er geen grip meer op, lag hele dagen in bed voor me uit te kijken. In eerste instantie ga je als ieder verstandig mens het rijtje af: zijn vast gewoon hormonen, ik moet eigenlijk ook gewoon meer groenten eten en op tijd naar bed. En al die schermen de hele tijd, dat kan vast niet goed zijn. Misschien ook eens een rondje meer hardlopen, dan is het zo over.

Alleen was het niet ‘zo’ over. Een maand ging voorbij, een tweede. Mijn moeders gemiste oproepen stapelden zich op. Ik was zo trots op het blijven rennen, blijven doorgaan, dat ik de betonnen muur niet zag opdoemen. En nu lag ik op de grond, uitgeput. Zo uitgeput dat ik soms dacht: als ik nou een ongeluk kreeg… een kleintje maar… waardoor ik even een maand in het ziekenhuis kon liggen en even helemaal niks meer hoef.

De psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis. In mijn hoofd zette ik me schrap voor een stoet aan mompelende oude vrouwtjes, een verstrooide professor en toch zeker één iemand in dwangbuis op de eerste dag. Niks lijkt minder waar. Van geen enkele persoon die ik op de eerste dag ontmoet kan ik raden wat er precies aan de hand is. Het lijkt een stilzwijgende afspraak dat je er niet naar vraagt.

‘Is dit je eerste keer hier?’ vraagt Maxime, een man van midden dertig. Het is de enige manier om te peilen wat iemand hier doet. Hij is er zelf sinds twee weken. Als later die week mijn zonnebloemen dreigen te verslappen, ontfermt hij zich erover. ‘Ik was vroeger bloemist.’

‘Maak je geen zorgen, iedereen helpt elkaar hier.’ Dat blijkt ook zo te zijn.

Zo val ik van de ene verbazing in de andere. ‘Het is je eerste dag hè?’ zegt een andere jongen tegen me in de tuin. ‘Maak je geen zorgen, iedereen helpt elkaar hier.’ Dat blijkt ook zo te zijn: ik krijg van verschillende mensen te horen welke douche het fijnste is, wie van de verpleegsters je het best kunt vermijden en dat je je toetjes kan bewaren in je koelkast, ook al mag dat niet (‘maar ze checken dat toch nooit’).

En dan, van de ene op de andere dag, mag er geen bezoek meer langskomen. Corona. Het nieuws slaat op de afdeling in als een bom. We zoeken manieren om het puin te ruimen. We helpen elkaar als iemand stiekem tóch bezoek ontvangt. We houden de wacht op een afgesproken plek, achter het hek van het ziekenhuis, en waarschuwen als er een verpleger aankomt.

Yara vraagt of ik een spelletje meespeel. De zon schijnt op het binnenplein. Als je ons zo zou zien zitten rond de tafel - voeten in slippers, verschillende flesjes zonnebrand om ons heen - lijkt het een doorsnee camping in Zuid-Frankrijk. Behalve als Eddy vraagt ‘of het al pillentijd’ is. Yara wint het gezelschapsspel. Maxime zegt: ‘Kijk hoe gelukkig ze erover is!’ Ze antwoordt: ‘Daarvoor zijn we hier toch?’

Het besef doemde in die periode bij ons allemaal op: meer dan medicijnen, dan therapie en schilderen over je gevoelens, hebben we andere mensen nodig.

Er worden vriendschappen gesmeed die zomer. Vriendschappen die nu, een half jaar later, nog steeds in stand worden gehouden. Het besef doemde in die periode bij ons allemaal op: meer dan medicijnen, dan therapie en schilderen over je gevoelens, hebben we andere mensen nodig. Mensen met wie je lacht om grappige filters, mensen die elkaars haar vlechten, mensen met wie je kan praten over de persoon met wie je aan het daten bent.

De coronacrisis heeft voor de hele wereld duidelijk gemaakt: isolatie maakt je ongelukkig. En depressie isoleert je. Doet je voelen alsof je de enige in de wereld bent met een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt. Daar, in de psychiatrie, merkte ik dat ik lang niet alleen ben. Dat het iedereen kan treffen en dat het oplucht om te weten: ik ben niet alleen. En dat klopt. Je bent niet alleen.

Mail

Evangeline Agape (@kriebelsessies) is illustrator en sociaal werker. Haar passies zijn kunst, kinderen, de kerk en karamel zeezout chocolade. Daarnaast vind je haar waarschijnlijk ergens op de trein tussen Utrecht en Antwerpen.

Femme ter Haar is illustrator en animator. Ze fietst rond door haar woonplaats Utrecht met een schetsboek vol krabbels en een hoofd vol ideeën. In haar werk zoekt ze naar manieren om juist datgene dat moeilijk onder woorden is te brengen te verbeelden, om zo de onbegrijpelijke wereld om haar heen iets beter te begrijpen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnChef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Wat een week

Wat een week

Zie het nieuws maar eens in beeld te brengen in een week waarin drama zich op drama stapelde. Illustrator Rueben Millenaar liet zich niet uit het veld slaan: hij maakte maar liefst 6 illustraties. Een rampweek in beeld. Lees meer

Nieuws in beeld: En nu met z'n allen

En nu met z'n allen

Sinds vorige week zondag schrijven 155 democratisch verkozen volksvertegenwoordigers een nieuwe grondwet voor Chili. Ze hebben negen maanden de tijd om een grondwet te schrijven waarin iederéén wordt gerepresenteerd. Lees meer

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Kunnen we de wandaden van een kunstenaar vergeten?

Critici en liefhebbers zitten in hun maag met de wandaden van hun culturele helden. Moeten ze worden vergeven of ‘gecanceld’? Stefanie is vooral blij met de democratisering van de kunstwereld. Lees meer

Vergeet de lelijke kanten van dementie niet

Vivian Mac Gillavry begon op haar 19de haar vader te verliezen aan dementie. Ze schrikt van hoe mediamakers met dementie omgaan: het is goed om te laten zien hoe ermee valt te leven, maar wat als we zóveel focus leggen op de kwaliteit van leven, dat we vergeten te praten over hoe moeilijk dementie kan zijn? Lees meer

Ook automobilist moet aan de bak

Ook automobilist moet aan (of uit) de bak

Illustrator Veerle van der Veer brengt het nieuws in beeld. Dat de rechter Shell opdraagt zijn CO2-uitstoot drastisch terug te dringen, leverde vooral instemming en leedvermaak op, zagen opiniemakers in de Volkskrant. En de klánten van Shell dan, vroegen zij zich af. Lees meer

Speech: Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Waarom activisten de ‘zomer van trans woede’ uitroepen

Honderden demonstranten protesteerden tegen de vernederende en dehumaniserende zorg voor transgender personen. Ze eisen hervorming van het zorgsysteem en riepen een ‘zomer van trans woede’ uit. Non-binaire trans vrouw Nilin gaf een openhartige toespraak. Lees meer

Filmtrialoog: Gunda

Gunda

Onze redacteuren Eva van den Boogaard, Nora van Arkel en Jozien Wijkhuijs bekeken de documentaire Gunda. Ze zijn onder de indruk van de unieke vorm van de film, maar er bleken ook wat dingen die iedereen anders interpreteerde. Lees meer

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

De ketenen zijn gebroken, maar de wonden zijn niet geheeld

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af in Suriname en op Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Althans, zo staat het in de geschiedenisboeken. Lees meer

Essay: Verslag van een mislukking

Verslag van een mislukking

In de essayreeks Boys don't cry onderzoekt Jonathan van der Horst mannelijkheid aan de hand van kunstwerken die hem ontroerden. Vandaag deel 2 met werk van de slam poet IN-Q. Lees meer

Maling aan de paling

Maling aan de paling

Met 60 duizend stuwen, gemalen en sluizen is ons land voor trekkende palingen de grootste hindernisbaan van Europa. Lees meer

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

Ik bekritiseer Israël omdat ik om haar geef

In gesprekken over Israël-Palestina bevindt Max Beijneveld zich afwisselend aan beide kanten. Voor hem is het bekritiseren van Israël juist een teken van hoop en vriendschap: hij uit kritiek omdat hij gelooft dat Israël kan verbeteren. Lees meer

Automatische concepten 56

Een Afrikaanse kritiek op het Antropoceen

In het Antropoceen zou 'de mens' een bepalende factor zijn in het verstoren van het klimaat en de biodiversiteit. Maar wie kan zich eigenlijk tot mens rekenen? En wie wordt als object behandeld? Grâce Ndjako verwerpt het Antropoceen als een eurocentrisch idee. Lees meer

Je partner slaan is nog geen doodvonnis voor je carrière

Je partner slaan is (nog) geen doodvonnis voor je carrière

Het onderscheid tussen de publieke en de privésfeer is soms vaag, maar geweld achter de voordeur zouden we nóóit door de vingers moeten zien, meent Jihane Chaara. Waarom komen zoveel publieke figuren ermee weg? Lees meer

Kunst is werk

Kunst is werk

Brood noemen we essentieel, theater niet. Maar wat als je in het theater je brood verdient? Lees meer

 Klop, klop, wie is waar?

Klop, klop, wie is waar?

De klopjacht op de voortvluchtige militair Jürgen Conings doet de in België woonachtige Amerikaanse illustrator Sebastian Eisenberg denken aan iets wat in zijn thuisland zou gebeuren; niet in Europa. Lees meer

Flaneur versus voyeur

Flaneur versus voyeur

Sarah Vergaerde onderzoekt het doelloos ronddwalen én het al dan niet onopgemerkt gluren naar de ander aan de hand van boeken, films, podcasts en documentaires, waaronder My Amsterdam van Ed van der Elsken. Lees meer

Filmtrialoog: Ruben Brandt: Collector

Ruben Brandt: Collector

Onze redacteuren Jorne Vriens en Oscar Spaans en illustrator Friso Blankevoort bekeken de animatiefilm Ruben Brandt: Collector en zagen een verhaal dat niet in een andere vorm had kunnen worden verteld. Lees meer

Nieuws in beeld: Is het kunst of geeft het winst?

Is het kunst of geeft het winst?

Illustrator Loes van Gils kijkt met afgrijzen naar de afwegingen die het kabinet maakt. Dierentuinen, sportscholen en binnenzwembaden werden geopend, culturele instellingen moesten de deuren gesloten houden. Lees meer

Lang leve de slush pile 1

Lang leve de slush pile

Hoe kan literair Nederland inclusiever worden als het steeds vaker weigert ongevraagde manuscripten aan te nemen? Een pleidooi voor een openboekbeleid. Lees meer

ALL-IN

Een levendig gebrek aan bescheidenheid

De allereerste kunsttrialoog op Hard//hoofd. Wat vonden redacteuren Jorne Vriens, Iris van der Werff en Vivian Mac Gillavry van de tentoonstelling ALL-INN in het HEM? Lees meer