Asset 14

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt

Vanuit de verte is het net een vakantie in Frankrijk. Maar van dichtbij is de situatie minder rooskleurig. Evangeline Agape spendeerde een paar zomerse weken op de psychiatrische afdeling van een ziekenhuis. Tot haar eigen verbazing ontdekte zij daar de kracht van vriendschap en vond ze wat daarvoor zo ver te zoeken leek: plezier, verbinding en een einde aan de isolatie.

De verpleger die mijn bloed komt prikken heeft turquoise haar. Ik vraag hem naar zijn naam en zijn sterrenbeeld. ‘Bas en Waterman’, zegt hij. Maar hij gelooft meer in Chinese horoscopen.

Na het gebruikelijke rondje – temperatuur meten, bloeddruk etc. – blijven Romy en ik achter in onze ziekenhuiskamer. ‘Je hebt geluk', zegt ze. ‘We hebben een kamer voor vier en voorlopig blijven we met z’n tweetjes.' Ik weet dat ik dat heb, geluk. Ik heb de artikelen over maandenlange wachtlijsten in de psychiatrie ook gelezen.

De reacties vanuit mijn omgeving zijn onder te verdelen in twee kampen. De ene helft zegt ‘wat goed van je dat je dat doet, hopelijk helpt het’ en de andere helft is vol ongeloof: ‘Het ging toch hartstikke goed? Oké ja, je had even een dip, maar een opname is wel heel drastisch.’

En ja, het ging ook goed. Niet zo van mwah ja, het gaat wel op zich best oké. Nee, het ging écht goed. Nieuwe stad, nieuw huis, single… Het leven was mooi, spannend!

De hermetisch afgesloten dozen in mijn hoofd besloten allemaal tegelijkertijd te ontploffen. Ik had er geen grip meer op.

En toen kwam corona. En toen kwam de stilte. En toen kwam de hamer. De hermetisch afgesloten dozen in mijn hoofd besloten allemaal tegelijkertijd te ontploffen. Ik had er geen grip meer op, lag hele dagen in bed voor me uit te kijken. In eerste instantie ga je als ieder verstandig mens het rijtje af: zijn vast gewoon hormonen, ik moet eigenlijk ook gewoon meer groenten eten en op tijd naar bed. En al die schermen de hele tijd, dat kan vast niet goed zijn. Misschien ook eens een rondje meer hardlopen, dan is het zo over.

Alleen was het niet ‘zo’ over. Een maand ging voorbij, een tweede. Mijn moeders gemiste oproepen stapelden zich op. Ik was zo trots op het blijven rennen, blijven doorgaan, dat ik de betonnen muur niet zag opdoemen. En nu lag ik op de grond, uitgeput. Zo uitgeput dat ik soms dacht: als ik nou een ongeluk kreeg… een kleintje maar… waardoor ik even een maand in het ziekenhuis kon liggen en even helemaal niks meer hoef.

De psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis. In mijn hoofd zette ik me schrap voor een stoet aan mompelende oude vrouwtjes, een verstrooide professor en toch zeker één iemand in dwangbuis op de eerste dag. Niks lijkt minder waar. Van geen enkele persoon die ik op de eerste dag ontmoet kan ik raden wat er precies aan de hand is. Het lijkt een stilzwijgende afspraak dat je er niet naar vraagt.

‘Is dit je eerste keer hier?’ vraagt Maxime, een man van midden dertig. Het is de enige manier om te peilen wat iemand hier doet. Hij is er zelf sinds twee weken. Als later die week mijn zonnebloemen dreigen te verslappen, ontfermt hij zich erover. ‘Ik was vroeger bloemist.’

‘Maak je geen zorgen, iedereen helpt elkaar hier.’ Dat blijkt ook zo te zijn.

Zo val ik van de ene verbazing in de andere. ‘Het is je eerste dag hè?’ zegt een andere jongen tegen me in de tuin. ‘Maak je geen zorgen, iedereen helpt elkaar hier.’ Dat blijkt ook zo te zijn: ik krijg van verschillende mensen te horen welke douche het fijnste is, wie van de verpleegsters je het best kunt vermijden en dat je je toetjes kan bewaren in je koelkast, ook al mag dat niet (‘maar ze checken dat toch nooit’).

En dan, van de ene op de andere dag, mag er geen bezoek meer langskomen. Corona. Het nieuws slaat op de afdeling in als een bom. We zoeken manieren om het puin te ruimen. We helpen elkaar als iemand stiekem tóch bezoek ontvangt. We houden de wacht op een afgesproken plek, achter het hek van het ziekenhuis, en waarschuwen als er een verpleger aankomt.

Yara vraagt of ik een spelletje meespeel. De zon schijnt op het binnenplein. Als je ons zo zou zien zitten rond de tafel - voeten in slippers, verschillende flesjes zonnebrand om ons heen - lijkt het een doorsnee camping in Zuid-Frankrijk. Behalve als Eddy vraagt ‘of het al pillentijd’ is. Yara wint het gezelschapsspel. Maxime zegt: ‘Kijk hoe gelukkig ze erover is!’ Ze antwoordt: ‘Daarvoor zijn we hier toch?’

Het besef doemde in die periode bij ons allemaal op: meer dan medicijnen, dan therapie en schilderen over je gevoelens, hebben we andere mensen nodig.

Er worden vriendschappen gesmeed die zomer. Vriendschappen die nu, een half jaar later, nog steeds in stand worden gehouden. Het besef doemde in die periode bij ons allemaal op: meer dan medicijnen, dan therapie en schilderen over je gevoelens, hebben we andere mensen nodig. Mensen met wie je lacht om grappige filters, mensen die elkaars haar vlechten, mensen met wie je kan praten over de persoon met wie je aan het daten bent.

De coronacrisis heeft voor de hele wereld duidelijk gemaakt: isolatie maakt je ongelukkig. En depressie isoleert je. Doet je voelen alsof je de enige in de wereld bent met een brein dat vergeet hoe geluk wordt gemaakt. Daar, in de psychiatrie, merkte ik dat ik lang niet alleen ben. Dat het iedereen kan treffen en dat het oplucht om te weten: ik ben niet alleen. En dat klopt. Je bent niet alleen.

Mail

Evangeline Agape (@kriebelsessies) is illustrator en sociaal werker. Haar passies zijn kunst, kinderen, de kerk en karamel zeezout chocolade. Daarnaast vind je haar waarschijnlijk ergens op de trein tussen Utrecht en Antwerpen.

Femme ter Haar is illustrator en animator. Ze fietst rond door haar woonplaats Utrecht met een schetsboek vol krabbels en een hoofd vol ideeën. In haar werk zoekt ze naar manieren om juist datgene dat moeilijk onder woorden is te brengen te verbeelden, om zo de onbegrijpelijke wereld om haar heen iets beter te begrijpen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Schijn bedriegt 2

Schijn bedriegt

Ons stemgedrag wordt (te) vaak bepaald door onderbuikgevoelens en eerste indrukken. Om ons daartegen te wapenen hebben we gedegen onderwijs nodig. Laat dat nu precies hetgeen zijn waar de politieke winnaar op bezuinigt. Lees meer

Nieuws in beeld: 12

'App me als je thuis bent'

Na de dood van de 33-jarige Sarah Everard uiten steeds meer Britse feministen hun woede over de mensen die hen zouden moeten beschermen: de politie is onderdeel van hun onveiligheid, zeggen zij. Lees meer

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling als verhullend eufemisme

Verveling kreeg het afgelopen jaar duizend gezichten. Rijk Kistemaker vraagt zich af: hoe herinneren we ons die gezichten, zodra de coronacrisis (min of meer) voorbij is? Lees meer

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Kolen en olie zwaaien ook in Nederland met de scepter 

Wanneer grote bedrijven landen uit het Globale Zuiden in een economische wurggreep houden, knijpt Nederland een oogje toe. Maar ons land is evengoed overgeleverd aan de wensen van grote bedrijven. Lees meer

Nieuws in beeld: 'Waarde Nederlanders'

'Waarde Nederlanders'

Immigranten moeten zich ‘de Nederlandse waarden’ aanleren, roept onder andere de ChristenUnie tijdens de verkiezingsstrijd. Illustrator Rueben Millenaar vraagt zich af wat hij zich daarbij voor moet stellen. Lees meer

Nieuws in beeld: Onder de (geluids)golven

Onder de (geluids)golven

Je staat er misschien niet bij stil, maar de mensheid maakt enórm veel herrie in zee. We boren naar gas en olie, heien voor windmolens en boorplatforms en onze schepen zijn ook niet bepaald stil. Terwijl water ontzettend goed en ver geluidsgolven doorgeeft - veel beter dan lucht. Lees meer

Filmtrialoog: Cold War

Cold War

De film Cold War is een verhaal over een onmogelijke liefde in Polen ten tijde van de Koude Oorlog. Onze redacteuren bespreken deze veelgeprezen film en beraden zich op de esthetiek, de diepgang van de liefdesrelatie en de raakvlakken met hun eigen leven. Lees meer

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoeveel doden voor ons feestje?

Hoe komt het toch dat we onze pleziertjes niet willen opgeven, zelfs al weten we dat ze aan de andere kant van de wereld levens kosten? Dennis Faase werd getroffen door een simpele manier om deze mensenlevens niet uit het oog te verliezen. Lees meer

Het verlaten café blijft een haven 1

Tijdens corona blijft het café een vangnet

Tijdens de lockdown bezoekt Joost Ingen-Housz een Berlijns café dat nog een aantal stamgasten toelaat. Door de plotselinge rust valt het hem op hoe onmisbaar de kroeg is voor de mensen die er nog steeds naartoe gaan. Al is het maar voor een praatje. Lees meer

Hard//talk: Eerdmans is niet beter dan Baudet

Eerdmans is niet beter dan Baudet

Waarom kwam Eerdmans antisemitisme niet ter sprake, in de onschatbare hoeveelheid televisie-interviews die hij de afgelopen maanden gaf over zijn nieuwe partij? Lees meer

Nieuws in beeld: In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

In Memoriam Daft Punk (1993-2021)

Illustrator Sebastian Eisenberg is aangedaan door het uit elkaar gaan van Daft Punk. Lees meer

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Geef de hoop niet op. Elke graad is er een.

Mannen die leven in luxe en vrede vertellen ons dat we de klimaatapocalyps moeten accepteren in plaats van ertegen te vechten. Onzin, vindt Harriët Bergman. Elke graad is er een, en elke graad is onze vrijheid waard. Lees meer

Blauwe maandagen

Blauwe maandagen

Max Beijneveld neemt de gevolgen van de coronamaatregelen onder de loep en observeert het gevoel van uitzichtloosheid dat hij zelf ervaart. Lees meer