Was Tristan van der V. slachtoffer van de valse geluksbelofte?" /> Was Tristan van der V. slachtoffer van de valse geluksbelofte?" />
Asset 14

Wat zijn we toch gelukkig

Bij Nieuwsuur zaten twee experts aan tafel om het winkelcentrumdrama te bespreken: een forensische psychiater en een veiligheidscoördinator. Beide heren droegen een ontroerende snor, een mooie halfronde hooiberg zoals Guus Hiddink ooit op zijn bovenlip had. Presentator Joost Karhof zat ietwat ongemakkelijk met zijn karakteristieke pruilmondje tussen Jansen en Janssen in. De psychiatersnor kwam op dreef. Hij trok een vergelijking met Karst T. en sprak over ‘de druk van het moderne leven’ waarin iedereen ‘succes moet hebben, een breed sociaal netwerk moet opbouwen, er goed uit moet zien en veel geld moet uitgeven’. “Iedereen lijkt gelukkig te zijn. Als je niet aan dat verhaal mee kunt doen, dan kom je onder ongelofelijk zware psychologische druk te staan. Met name jonge mensen zijn hier heel erg vatbaar voor. Uiteindelijk ben je zo wanhopig dat je om je heen gaat slaan.”

Iedereen lijkt gelukkig te zijn. Onlangs verscheen er weer een onderzoek van het CBS met als uitkomst dat Nederlanders tot de gelukkigste mensen van de wereld behoren. Volgens de Gelukwijzer van de Erasmusuniversiteit waren we het afgelopen jaar uitzonderlijk blij, met als hoogtepunt 6 juni 2010. Dit was de dag dat Nederland de finale van het WK bereikte. We gaven ons gevoel toen maar liefst een 7,9. Dat is een rapportcijfer waar je mee thuis kunt komen. Het gaat ook ongemeen goed met ons: de wereldwijde crises deren Nederland nauwelijks en voor de overgebleven problemen hebben we altijd nog onze Zuiderburen om alles te relativeren. Onze topbankieren kunnen het zich alweer veroorloven om een bonus te weigeren.

Maar wat is geluk? We zijn in elk geval niet tevreden. Een anti-establishment-partij is de derde grootste partij van het land - ook Tristan van der V. stemde op de immer boze partij van ‘hoop en optimisme’. Laatst berichtte een krant dat mensen niet blij waren met een klachtenlijn van de overheid. Dus werd er een tweede klachtenlijn geopend, voor klachten over de klachtenlijn. Het wachten is op een forum waar je je klachten over de klachten over de klachtenlijn kwijt kunt. We zijn dus gelukkig en ontevreden tegelijk? CBS-directeur Paul Schnabel legde deze tegenstelling uit: “Mensen zeggen: het gaat goed met mij, maar slecht met ons.” Maar dit verklaart toch niet dat een miljoen mensen antidepressiva slikken.

Op de dag van het drama in Alphen aan de Rijn stond in de Volkskrant een interview met Pascal Bruckner. Volgens deze Franse filosoof is het persoonlijke geluk sinds de jaren zestig een obsessie geworden. “We hebben het duizend keer beter dan een eeuw geleden. Maar waar vroeger ongeluk de norm was, eisen we nu dat geluk het is. Dus proberen we het geluk te vangen (…), maar zo werkt dat niet. Geluk zit niet in een potje, het is niet meetbaar.” Dit verlangen is zo nooit te bevredigen. “Dat is de hel waarin we leven. (…) Elke verkregen bevrediging is discutabel, want we weten niet zeker of het niet toch beter had gekund en of iemand anders niet toch gelukkiger is dan wij.” Het interview eindigde met een citaat van Voltaire: “De mens is geboren om of gek van onrust, of lamgeslagen door verveling te leven.”

Misschien had de psychiatersnor gelijk. We zijn boos op alles en iedereen omdat we ondanks (of dankzij) alle vrijheid en welvaart nog steeds iets missen. De nieuwe spiritualiteit speelt hier handig op in; de yogamatjes zijn niet aan te slepen en zelfs de meest nuchtere graanboeren lopen met een handboekje voor Mindfulness op zak. De Scientologykerk speelt hier prachtig op in met de religie-reclame getiteld The Search waarin beloofd wordt dat ‘that aching desire, that unexplainable emptiness’ bevredigd zal worden. Maar de belofte wordt nooit helemaal ingelost, en ondertussen lijkt het alsof we helemaal alleen zijn met dit gevoel. In de krant staat dat je gelukkig bent, Facebook is een grote goed-nieuws-show en dankzij realityshows kan iedereen beroemd worden, maar jij zit thuis in versleten ondergoed op een krukje te jongleren met drie mandarijnen - en zelfs dat lukt je niet. Dat moet wel de schuld van de gevestigde orde zijn.

Geluk valt niet te meten. Sterker nog: het bestaat helemaal niet. Bruckner zegt: “Geluk slaat toe op de momenten dat je het niet verwacht. En dan is het weer weg.” Tristan van der V. was een gek, een eenling. Maar misschien draaien we langzaam allemaal een beetje door. Niets is zo gevaarlijk als een valse belofte.

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Column: Weten of je ooit moeder wil worden

Weten of je ooit moeder wil worden

Eva wordt geconfronteerd met de beruchte wel-of-geen-kinderen-vraag en zet de voor- en nadelen tegenover elkaar. Lees meer

Vrees de cocon niet: ze is nog warm

Vrees de cocon niet

Nu de feestjes voorzichtig weer op gang komen, beseft Rijk Kistemaker hoeveel hij níet heeft gemist. Gestrand tussen veganistische sneakers en gesprekken over Jeff Bezos verzint hij voor zichzelf een stiller leven. Een tip over verlangen naar lauwe thee en warme cocons. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Steek die maar in je zak!

Steek die maar in je zak!

Deze week worden onze redacteurs blij van enthousiaste opstekers (op gepast volume), kunst in je broekzak en een wisselaccount op Twitter. Lees meer

De maakbare mens

De maakbare mens

Zijn mensen net als machines? Het bezoek van een monteur laat Marthe van Bronkhorst nadenken over haar eigen bedrading. Lees meer

Column: Tot op het bot

Tot op het bot

Een oude brief van een vriendin voert Eva terug naar een periode waarin het wat minder lekker met haar ging. Lees meer

Framer geframed

Framer geframed

Marthe van Bronkhorst ziet haar angst onder ogen en besluit haar ervaring als psycholoog te verrijken door zelf de patiënt te worden. De belangrijkste les? Ook therapeuten weten niet alles. Lees meer

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Hoe goedgelovig mag een mens eigenlijk zijn? Waar Eva van den Boogaard soms dwangmatig eerlijk is, blijkt haar neef F. regelmatig informatie aan haar te verstrekken die niet klopt. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Column: More is more

More is more

Eva reflecteert op haar ambivalente relatie met matigheid. Lees meer

Neem je ouders mee naar het museum

Neem je ouders mee naar het museum

De idealen van ouders en hun kinderen komen niet altijd overeen. Schrijver Michael ter Maat legt zich daar niet bij neer en neemt zijn vader mee naar het Krölller Müller. Een tip om het niet bij 'ok, boomer' te laten.  Lees meer

Column: Over geld

Over geld

Eva vergelijkt de manier waarop ze toen en nu tegen geld aankijkt en hoe het verschil in inkomen binnen haar vriendengroep de verhoudingen heeft veranderd. Lees meer

Stukje

Stukje

Marthe van Bronkhorst gelooft het niet: Al die schrijfadviezen van grote namen die beweren hun muze gevonden te hebben. Een oude Griekse visie op inspiratie was dat je zelf niet de inspiratie op moest zoeken, maar dat de muze jóú moest vinden. Ach, wat je maar vooruit brengt. En anders ga je gewoon net zolang boodschappen doen totdat je een ''stukje'' gevonden hebt? Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Marthe van Bronkhorst verdiept zich ter voorbereiding van de verkiezingen in de Archieven der Vergeten Partijen. Ook dit jaar zijn er maar liefst 37 verkiesbare partijen. Wie zijn hen voorgegaan, en zat er dan echt niet een bij die de tand des tijds had moeten overleven? Lees meer

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Dingen die we niet gehoord hebben

Een gehoorbeschadiging is wat Eva van den Boogaard met haar opa gemeen heeft. Verder weet ze niet veel over hem en zijn oorlogsverleden, behalve dat het opgelopen trauma ook zijn nageslacht raakte. Lees meer