"Ik hou van alle mensen. Daar zouden die klote-yuppies wat van moeten leren!"" /> "Ik hou van alle mensen. Daar zouden die klote-yuppies wat van moeten leren!"" />
tickets
Asset 14

Verschrikkelijke, lieve mensen

In mijn eentje pretendeer ik een ruimdenkend, tolerant, ja aardig persoon te zijn. Ik lees hoofdschuddend krantenberichten over discriminatie en voel woede opborrelen als iemand een racistische grap maakt. Och, wat een domheid; zo zal ik nooit zijn. Maar zodra ik naar buiten ga, merk ik dat het tegendeel waar is. Ik ben een bevooroordeelde, eenkennige, zure zeikerd die alleen openstaat voor een handjevol echte vrienden. Ik loop met een strakke blik door winkelstraten of supermarkten. Als ik op de fiets bijna tegen iemand opbots, rijd ik door zonder oogcontact te maken. Ik zeg meestal geen gedag als ik een café of winkel verlaat – wat me onlangs op een licht beledigd ‘Nou doei hè!’ van een barman kwam te staan. Alsof we zo’n emotionele band hadden opgebouwd toen hij me hielp om mijn pinpas goed door het apparaat te halen.

Ik leef dus naar Sartre’s beroemde uitspraak ‘De hel, dat zijn de anderen’. Ik hou helemaal niet van mijn medeburgers. Andere mensen zijn verschrikkelijk. Ze dringen voor, ze snijden af, ze stinken, ze schreeuwen, ze doen rare pakjes aan en ze kijken naar je vriendin. Als je dan eens via-via met zo’n vreemde moet praten, dan is hun saaiheid en ongemak meestal een bevestiging van het feit dat je je sociale leven beperkt tot een kleine groep mensen - die heel erg op jou lijken.

Deze afkeer is niet zo vreemd: in zekere zin is tolerantie tegennatuurlijk. Voor het vormen van onze identiteit hebben we behoefte aan kaders, aan de lijst waar het schilderij in kan hangen. Door je te ergeren aan anderen weet je wat je niet bent en dus ook een beetje meer wat je wel bent. Als land hebben we vijanden nodig om de grenzen van onze nationaliteit aan te kunnen geven, en als individuen evenzeer. Die lul van je werk lijkt te bevestigen dat jij geen lul bent – dat hij precies hetzelfde denkt, is niet belangrijk. Zo kan onze sociale afkeer ons in deze grotendeels kaderloze wereld nog enige houvast bieden.

Intolerantie biedt ons dus de exclusieve geborgenheid waar we als sociale wezens naar op zoek zijn. In die zin is het helemaal geen negatief gegeven en zelfs een basisvoorwaarde voor een gelukkig leven. Niemand ontsnapt hieraan en iedereen die ruimdenkendheid voorstaat, vervalt onvermijdelijk in hypocrisie. Het hippiemeisje dat ik laatst ontmoette vatte het goed samen: “Ik hou van alle mensen. Daar zouden die klote-yuppies wat van moeten leren!”

Het is goed om te erkennen dat vooroordelen erbij horen. Ik ben een eenkennige cynicus, omdat ik anders helemaal geen identiteit zou hebben. Toch moet je ervoor waken dat je mensbeeld niet al te zeer vastroest. Sociale kieskeurigheid is goed, maar voor je het weet heb je evenveel empathisch vermogen als Maxime Verhagen. Daarom moet je af en toe een deuk in die kaders slaan.

Onlangs besloot ik in een nogal impulsieve daad om mee te gaan met een fietstour door mijn eigen stad. Er waren maar twee andere deelnemers: een moeder en dochter uit Veenendaal. De moeder was een wat tuttige vrouw met een uilenbril, die haar rugzakje voor op haar fiets bond en haar toch zeker dertigjarige dochter belerend toesprak. De dochter had een iets te grote regenjas aan op deze zonnige dag en sprak met een lijzige stem, waardoor ik even dacht dat ze verstandelijk gehandicapt was. De gesprekken gingen meteen over koetjes en kalfjes (“Eerste keer in Amsterdam?” “Nee… derde keer.”).

Ik fietste dus drie meter achter de groep, terwijl ik hevig twijfelde over deze beslissing. Op een gegeven moment was het echter onvermijdelijk dat ik een gesprekje voerde met de moeder. Ik vroeg haar dan in godsnaam maar naar haar beroep. Ze bleek als verpleegster in een hospice te werken, waar ze stervende mensen begeleidde in hun laatste levensfase. Opeens hadden we een heel interessant gesprek over lijden en de dood. In het park vertelde de dochter me dat ze met verstandelijk gehandicapten werkte en dat ze binnenkort ging trouwen met iemand uit haar korfbalteam. Ze glunderde toen ik naar zijn naam vroeg. “Peter.”

Echte tolerantie is waarschijnlijk een illusie. Maar als je het af en toe probeert, zie je dat mensen toch wel lief zijn. Nu de zomer weer aantreedt en we ons massaal op het grasveld en het terras storten, probeer ik in mijn achterhoofd te houden dat die irritante serveerster met haar nasale stem heel misschien wel de moeder van mijn kinderen wordt. En als ik vertrek zeg ik iets te zacht: “Nou… dag!”

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
Tip: Wees een exoot

Wees een exoot

Eva van den Boogaard ontwaakt in een onbekend huis. Is zij hier de vreemdeling? Of is het vooral vreemd dat haar gastheer haar dat laat denken? Een tip om je niet neer te leggen bij xenofobie. Lees meer

 Wat betekent het om erbij te horen?

Wat betekent het om erbij te horen?

In deze extra Beeldspraak, speciaal voor de Trotse week, zoomt Alex Avgud in op de lichamen van zij die zich niet aan de norm wensen te houden: migranten, lhbt'ers of beide. Lees meer

Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Ga zweven

Ga zweven

Ooit had ze er weinig mee, maar tegenwoordig staat Jihane Chaara open voor het zweverige. Ze maakt plezier met tarotkaarten en voelt de vibes van mensen op een feestje. Een tip om ‘de’ waarheid wat minder te serieus te nemen. Lees meer

Column: En zo is het goed?

En zo is het goed?

‘De toekomst ligt niet vast, ze ligt open,’ concludeert Iduna Paalman tijdens een intergalactische reis op 1 januari. 'Meer verantwoordelijkheid in 2020, en meer sterren zien.' Lees meer

 2020, tijd om te spelen met eten!

2020, tijd om te spelen met eten!

In Beeldspraak richt Hard//hoofd de lens op de wereld en biedt een andere kijk op het dagelijks leven. Deze keer met Marc Elisabeth, die tegen de 30 loopt, maar het spelen met eten nooit verleerd is! Lees meer

Luister naar je coupé

Luister naar je coupé

Nora van Arkel las het liefst een boek in de trein, maar stoorde zich aan pratende mensen in de stiltecoupé. Tot ze besloot de gesprekken in haar voordeel te gebruiken. Een tip om je niet te ergeren in het OV. Lees meer

Tip: Zeg je reisverzekering op

Zeg je reisverzekering op

Redacteur Wieneke van Koppen is er klaar mee, ze sluit geen speciale reisverzekering meer af als ze op avontuur gaat. 'Brave burgers betalen in vrijwel alle gevallen meer aan reisverzekeringen dan ze in hun leven uitgekeerd krijgen.' Lees meer

Column: So nice

So nice

Iduna Paalman heeft een VIP-kaart voor het concert van Guy Sebastian in de Melkweg in Amsterdam. 'Naast een korte meet-en-greet mag ik op de foto en eventueel een handtekening.' Lees meer

Tip: Geef jezelf een winterbeurt

Geef jezelf een winterbeurt

Ruby Sanders voelt zich ouder dan ooit en vraagt zich af: waarom geven we onze auto en fiets een winterbeurt, maar niet ons lichaam? Om daad bij woord te voegen maakt ze een afspraak bij Dr. Wang. Een tip om je eens te laten doorlichten bij een acupuncturist. Lees meer

Column: Een traan op de kerstbal

Een traan op de kerstbal

Voor Trudy zijn kerst en afscheid onlosmakelijk met elkaar verbonden, vertelt ze in haar laatste column op Hard//hoofd. Zoals tijdens de kerstvakantie 22 jaar geleden, toen er een postbode aanbelde met een onheilspellende expresbrief. Lees meer

 De dingen in de kamer zouden levenloze dingen zijn, zonder jou

De dingen in de kamer zouden levenloze dingen zijn, zonder jou

In Beeldspraak richt Hard//hoofd de lens op de wereld en biedt een andere kijk op het dagelijks leven. In deze Beeldspraak van Lotte van Uittert is niemand zo aanwezig als de afwezige mens in zijn eigen kamer. Lees meer

Tip: Luister eens echt naar tips

Luister eens echt naar tips

De Tip is 10! Anouk Evertse kijkt terug op haar favoriete tips en vraagt zich af waarom we zo verlangen naar tips van vreemden, terwijl adviezen van mensen die dichtbij ons staan vaak afschrikken. Een tip voor liefhebbers van tips. Lees meer

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze tip uit 2018 geeft Emma Stomp een onmisbaar advies voor de feestdagen. Lees meer

Tip: 1

Maak een toetje

De kleine keuken van Lotte Akkerman weerhoudt haar er niet van om toetjes te maken. Een tip voor winteravonden (inclusief recept). Lees meer

Column: Ongehoorzaam watje 1

Ongehoorzaam watje

Iduna Paalman ziet de IDFA-documentaire Objector en denkt na over de mens in opstand. Lees meer

Tip: Leren om het leren

Leren om het leren

Else Boer is het leren nog niet verleerd. Op YouTube is namelijk een schat aan smakelijke en nutteloze informatie te vinden, waar je toch een stuk wijzer van wordt. Een tip om eens wat te leren van de onvolprezen video-essays. Lees meer

Column: Een nieuwe man

Een nieuwe man

Trudy poetste haar tanden en dacht: 'als ik het nú niet probeer, hoeft het niet meer. Hoeveel jaar heb ik nog? Moet ik wachten tot ik achter een rollator loop? Tot ik mijn huis heb opgegeten? Nou dan!' Lees meer

Tip: Vraag het je filmpersonage 1

Vraag het je filmpersonage

'Hebben jullie wel eens goed geluisterd naar wat acteurs in films eigenlijk zeggen? En vooral ook hoe mooi ze dat in woorden weten te vangen?' Emma Stomp tipt de magie van dialogen. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan