"Ik hou van alle mensen. Daar zouden die klote-yuppies wat van moeten leren!"" /> "Ik hou van alle mensen. Daar zouden die klote-yuppies wat van moeten leren!"" />
Asset 14

Verschrikkelijke, lieve mensen

In mijn eentje pretendeer ik een ruimdenkend, tolerant, ja aardig persoon te zijn. Ik lees hoofdschuddend krantenberichten over discriminatie en voel woede opborrelen als iemand een racistische grap maakt. Och, wat een domheid; zo zal ik nooit zijn. Maar zodra ik naar buiten ga, merk ik dat het tegendeel waar is. Ik ben een bevooroordeelde, eenkennige, zure zeikerd die alleen openstaat voor een handjevol echte vrienden. Ik loop met een strakke blik door winkelstraten of supermarkten. Als ik op de fiets bijna tegen iemand opbots, rijd ik door zonder oogcontact te maken. Ik zeg meestal geen gedag als ik een café of winkel verlaat – wat me onlangs op een licht beledigd ‘Nou doei hè!’ van een barman kwam te staan. Alsof we zo’n emotionele band hadden opgebouwd toen hij me hielp om mijn pinpas goed door het apparaat te halen.

Ik leef dus naar Sartre’s beroemde uitspraak ‘De hel, dat zijn de anderen’. Ik hou helemaal niet van mijn medeburgers. Andere mensen zijn verschrikkelijk. Ze dringen voor, ze snijden af, ze stinken, ze schreeuwen, ze doen rare pakjes aan en ze kijken naar je vriendin. Als je dan eens via-via met zo’n vreemde moet praten, dan is hun saaiheid en ongemak meestal een bevestiging van het feit dat je je sociale leven beperkt tot een kleine groep mensen - die heel erg op jou lijken.

Deze afkeer is niet zo vreemd: in zekere zin is tolerantie tegennatuurlijk. Voor het vormen van onze identiteit hebben we behoefte aan kaders, aan de lijst waar het schilderij in kan hangen. Door je te ergeren aan anderen weet je wat je niet bent en dus ook een beetje meer wat je wel bent. Als land hebben we vijanden nodig om de grenzen van onze nationaliteit aan te kunnen geven, en als individuen evenzeer. Die lul van je werk lijkt te bevestigen dat jij geen lul bent – dat hij precies hetzelfde denkt, is niet belangrijk. Zo kan onze sociale afkeer ons in deze grotendeels kaderloze wereld nog enige houvast bieden.

Intolerantie biedt ons dus de exclusieve geborgenheid waar we als sociale wezens naar op zoek zijn. In die zin is het helemaal geen negatief gegeven en zelfs een basisvoorwaarde voor een gelukkig leven. Niemand ontsnapt hieraan en iedereen die ruimdenkendheid voorstaat, vervalt onvermijdelijk in hypocrisie. Het hippiemeisje dat ik laatst ontmoette vatte het goed samen: “Ik hou van alle mensen. Daar zouden die klote-yuppies wat van moeten leren!”

Het is goed om te erkennen dat vooroordelen erbij horen. Ik ben een eenkennige cynicus, omdat ik anders helemaal geen identiteit zou hebben. Toch moet je ervoor waken dat je mensbeeld niet al te zeer vastroest. Sociale kieskeurigheid is goed, maar voor je het weet heb je evenveel empathisch vermogen als Maxime Verhagen. Daarom moet je af en toe een deuk in die kaders slaan.

Onlangs besloot ik in een nogal impulsieve daad om mee te gaan met een fietstour door mijn eigen stad. Er waren maar twee andere deelnemers: een moeder en dochter uit Veenendaal. De moeder was een wat tuttige vrouw met een uilenbril, die haar rugzakje voor op haar fiets bond en haar toch zeker dertigjarige dochter belerend toesprak. De dochter had een iets te grote regenjas aan op deze zonnige dag en sprak met een lijzige stem, waardoor ik even dacht dat ze verstandelijk gehandicapt was. De gesprekken gingen meteen over koetjes en kalfjes (“Eerste keer in Amsterdam?” “Nee… derde keer.”).

Ik fietste dus drie meter achter de groep, terwijl ik hevig twijfelde over deze beslissing. Op een gegeven moment was het echter onvermijdelijk dat ik een gesprekje voerde met de moeder. Ik vroeg haar dan in godsnaam maar naar haar beroep. Ze bleek als verpleegster in een hospice te werken, waar ze stervende mensen begeleidde in hun laatste levensfase. Opeens hadden we een heel interessant gesprek over lijden en de dood. In het park vertelde de dochter me dat ze met verstandelijk gehandicapten werkte en dat ze binnenkort ging trouwen met iemand uit haar korfbalteam. Ze glunderde toen ik naar zijn naam vroeg. “Peter.”

Echte tolerantie is waarschijnlijk een illusie. Maar als je het af en toe probeert, zie je dat mensen toch wel lief zijn. Nu de zomer weer aantreedt en we ons massaal op het grasveld en het terras storten, probeer ik in mijn achterhoofd te houden dat die irritante serveerster met haar nasale stem heel misschien wel de moeder van mijn kinderen wordt. En als ik vertrek zeg ik iets te zacht: “Nou… dag!”

Mail

Rutger Lemm is schrijver, grappenmaker en scenarist. In 2015 verscheen zijn debuut, 'Een grootse mislukking'. Hij is een van de oprichters van Hard//hoofd.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Column: Weten of je ooit moeder wil worden

Weten of je ooit moeder wil worden

Eva wordt geconfronteerd met de beruchte wel-of-geen-kinderen-vraag en zet de voor- en nadelen tegenover elkaar. Lees meer

Vrees de cocon niet: ze is nog warm

Vrees de cocon niet

Nu de feestjes voorzichtig weer op gang komen, beseft Rijk Kistemaker hoeveel hij níet heeft gemist. Gestrand tussen veganistische sneakers en gesprekken over Jeff Bezos verzint hij voor zichzelf een stiller leven. Een tip over verlangen naar lauwe thee en warme cocons. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Steek die maar in je zak!

Steek die maar in je zak!

Deze week worden onze redacteurs blij van enthousiaste opstekers (op gepast volume), kunst in je broekzak en een wisselaccount op Twitter. Lees meer

De maakbare mens

De maakbare mens

Zijn mensen net als machines? Het bezoek van een monteur laat Marthe van Bronkhorst nadenken over haar eigen bedrading. Lees meer

Column: Tot op het bot

Tot op het bot

Een oude brief van een vriendin voert Eva terug naar een periode waarin het wat minder lekker met haar ging. Lees meer

Framer geframed

Framer geframed

Marthe van Bronkhorst ziet haar angst onder ogen en besluit haar ervaring als psycholoog te verrijken door zelf de patiënt te worden. De belangrijkste les? Ook therapeuten weten niet alles. Lees meer

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Hoe goedgelovig mag een mens eigenlijk zijn? Waar Eva van den Boogaard soms dwangmatig eerlijk is, blijkt haar neef F. regelmatig informatie aan haar te verstrekken die niet klopt. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Column: More is more

More is more

Eva reflecteert op haar ambivalente relatie met matigheid. Lees meer

Neem je ouders mee naar het museum

Neem je ouders mee naar het museum

De idealen van ouders en hun kinderen komen niet altijd overeen. Schrijver Michael ter Maat legt zich daar niet bij neer en neemt zijn vader mee naar het Krölller Müller. Een tip om het niet bij 'ok, boomer' te laten.  Lees meer

Column: Over geld

Over geld

Eva vergelijkt de manier waarop ze toen en nu tegen geld aankijkt en hoe het verschil in inkomen binnen haar vriendengroep de verhoudingen heeft veranderd. Lees meer

Stukje

Stukje

Marthe van Bronkhorst gelooft het niet: Al die schrijfadviezen van grote namen die beweren hun muze gevonden te hebben. Een oude Griekse visie op inspiratie was dat je zelf niet de inspiratie op moest zoeken, maar dat de muze jóú moest vinden. Ach, wat je maar vooruit brengt. En anders ga je gewoon net zolang boodschappen doen totdat je een ''stukje'' gevonden hebt? Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Marthe van Bronkhorst verdiept zich ter voorbereiding van de verkiezingen in de Archieven der Vergeten Partijen. Ook dit jaar zijn er maar liefst 37 verkiesbare partijen. Wie zijn hen voorgegaan, en zat er dan echt niet een bij die de tand des tijds had moeten overleven? Lees meer

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Dingen die we niet gehoord hebben

Een gehoorbeschadiging is wat Eva van den Boogaard met haar opa gemeen heeft. Verder weet ze niet veel over hem en zijn oorlogsverleden, behalve dat het opgelopen trauma ook zijn nageslacht raakte. Lees meer