Asset 14

Spiegelbeeld

Als je jezelf lang en indringend aankijkt in de spiegel, kan het zijn dat je het omhulsel van je lichaam even vergeet en een diepgaand metafysisch bewustzijn bereikt. Toen ik zeven was had ik zo’n spiegelmoment. Ik tuurde naar mijn spiegelbeeld en werd overvallen door een kraakhelder inzicht: dat ik net zo goed een slak had kunnen zijn.

Ja, een slak. Ik zag dat mensenschepseltje tegenover me aandachtig naar zichzelf kijken en bedacht: mijn wezen, mijn cellen, de moleculen waaruit ik besta, ze hadden net zo goed kunnen bestaan in de vorm van een klein, slijmerig, pindavormig organisme met ogen op stokjes. Wat is nou eigenlijk het verschil?

Het lag waarschijnlijk aan mijn filosoferende vader dat ik hier plotseling zo ernstig over nadacht. Mijn vader studeerde natuurkunde en wetenschapsfilosofie en is er al zo lang als ik hem ken van overtuigd dat de werkelijkheid die wij waarnemen, niet de werkelijkheid is zoals hij werkelijk is. Hij was nooit te beroerd om deze uit de kwantummechanica voortgekomen postkantiaanse theorie met mij te delen. "De wereld is opgebouwd uit heel kleine deeltjes", vertelde hij kleine Maite, "die noemen we elementaire deeltjes. Alles op aarde is daarvan gemaakt." "Dat krijg je ervan", zei mijn moeder, "nu denkt ze dat ze een slak is."

Foto: Thomas Leuthard.

Maar denken dat je net zo goed een slak had kunnen zijn is zo erg nog niet. Het metafysische aspect van de slakgedachte zet je gek genoeg ook weer met twee benen op de grond. Terwijl je zo lang naar jezelf kijkt dat je geest zich van zijn lichaam abstraheert, besef je hoe relatief alles is. Dat je een dier bent te midden van andere dieren. Dat de meeste van je zorgen – of je haar wel goed zit, of het jaarverslag wel op tijd af komt – niet zo heel belangrijk zijn. Het punt is dat je leeft, met allemaal andere wezens op een planeet in de ruimte. En al die wezens zijn opgebouwd uit dezelfde elementaire deeltjes. En dat is tegelijkertijd fantastisch en angstaanjagend. (Waarschuwing: op slechte dagen kan een spiegelmoment ook heel noodlottig uitpakken.)

Misschien zijn die spiegelmomenten wel juist momenten waarop je je bij uitstek heel erg mens en heel erg dier tegelijk voelt. Mensen kunnen op zichzelf reflecteren, dieren niet. Maar door die reflectie op jezelf kun je als mens plotseling heel sterk beseffen dat je een dier bent, een organisme zoals alle andere. Dit heeft een religieuze connotatie; het dwingt je tot nederigheid. Waarom zou een mens beter zijn dan een slak?

Sinds God door de meesten van ons is doodverklaard kennen we nauwelijks nog buitenzinnelijke ervaringen. Af en toe een spiegelmoment helpt je om alles weer even in perspectief te zien. En de volgende keer als je ’s zomers in de tuin zit en een naaktslak ziet losgaan op een klaverblad, bedenk dan: "dat had ik net zo goed zelf kunnen zijn."

Mail

Maite Karssenberg is schrijfster, historica en programmamaker. Ze houdt van vergeten geschiedenissen en idem reisbestemmingen, de zee en zelfreflectie. Maar het meest nog houdt ze van boeken lezen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Hard//talk: het nieuwste EU-migratiepact houdt ongelijkheid in stand

Het EU-migratiepact versterkt ongelijkheid

Het nieuwe EU-migratiepact is geen ‘oplossing’ voor het ‘probleem’ van migratie. Lees meer

 Kerkgangers gaan viraal

Kerkgangers gaan viraal

Voor fervente kerkgangers is het te hopen dat het virus zich deze maand niet van zijn vrome kant laat zien. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Niet direct vangbaar

Niet direct vangbaar

Deze week worden onze redacteurs blij van de lokale Perzische supermarkt, een tentoonstellingsruimte die er nu nog is en unnanaaanikotoq. Lees meer

Het Waait 5

Het Waait

'Een groot gedeelte van ouder zijn is voor mij niet begrijpen waarom iedereen hetzelfde klinkt.' Daniëlle Zawadi onderzoekt in deze poëtische monoloog de eenzaamheid van in het midden staan, het begrip Sonder en hoe je moet praten met een zielenknijper. Lees meer

Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Het Vertrek (2) - Alles brokkelt

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de tweede aflevering. Lees meer

 Kolven tegen corona

Kolven tegen corona

Vanaf volgende week wordt de moedermelk van zo'n 7500 oud-coronapatiënten opgehaald. Die bevat antistoffen, en is dus een perfect ingrediënt in - bijvoorbeeld - ijsjes! Lees meer

 1

Eenzaamheid ontleden in 'A-Lonely Show'

Met de pop-uptentoonstelling ‘A-Lonely Show’ nodigen Ka-Tjun Hau en Nanine van Smoorenburg ons uit om van een afstand te reflecteren op onze eigen eenzaamheid. Roos Wolthers nam de uitnodiging aan en zag: ‘A-Lonely Show’ deed veel meer dan eenzaamheid in beeld brengen. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Proeven en zien

Proeven en zien

Deze week worden onze redacteurs (en een spontane inzender) blij van pittige patat, een dansdocumentaire en het laatste nummer van een kunstmagazine. Lees meer

Vacature Chef Kunst 1

Hard//hoofd zoekt kunstcritici!

Krijgt jouw toetsenbord ervanlangs, elke keer dat je een expo of voorstelling hebt bezocht? Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

 Inktviswijsheid

Inktviswijsheid

Gaat de inktvis ons een pijnstillend medicijn leveren, beter leren plannen of de oorzaken van autisme blootleggen? Lees meer

Trialoog: Antebellum

Antebellum

Onze redacteuren durfden het aan om de horrorfilm Antebellum te gaan zien. Ze hopen op een golf aan sociaalbewuste horror, maar twijfelen of deze film een van de klassiekers van die stroming wordt. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 34

Als het regent

Deze week geven onze redacteurs tips voor druilerig weer. Lees meer

Kind zonder uitknop

Kind zonder uitknop

Frederike Luijten schreef een experimentele reeks gedichten over ADHD, waarin mensen in bomen veranderen en lucky paper stars vouwen als oplossing voor hun angsten. Lees meer

Column: Boomstronk-achtig

Boomstronk-achtig

‘Is dit een gouden match of settelen we voor less omdat we te druk en niet wanhopig genoeg zijn om verder te zoeken?’, vraagt Iduna Paalman aan haar geliefde. Lees meer

Oproep: Hard//hoofd zoekt opiniemakers!

Hard//hoofd zoekt opiniemakers!

Voor de vaste rubriek Hard//talk zijn wij op zoek naar scherpe schrijvers met een mening die durven te verrassen en weten te overtuigen. Lees meer

Het Vertrek (1) - Het Raam 1

Het Vertrek (1) - Het Raam

Klankkunstenaar Marieke van de Ven wekt met audio bestaande en imaginaire plekken tot leven. Ze maakte een podcastserie over vertrekken: betekent vertrekken weggaan, of juist ruimtes om je in thuis te voelen? Vandaag de eerste aflevering. Lees meer

Tip: Bereken je deadline

Bereken je deadline

Else Boer kreeg een deadline opgelegd waar niet alleen een kersverse roman uit voortkwam, maar ook een ontnuchterend inzicht. Een tip over stilstaan bij je eigen sterfelijkheid. Lees meer

 Zij kozen níet voor deze mannen

Zij kozen níet voor deze mannen

Over iets meer dan vijf weken mogen de Amerikanen ja zeggen tegen een van deze mannen. Illustrator Veerle van der Veer toont ons de mensen die dat eerder níet deden. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan