Asset 14

Veertig dagen zonder beeldschermen

Veertig dagen zonder beeldschermen

Veertig dagen lang stopte de redactie van hard//hoofd met zelfverkozen slechte gewoonten. Zo ook Maite: veertig dagen probeerde ze te leven zonder beeldschermen. Dat bleek lastiger dan verwacht, maar leverde nuttige inzichten op. Een pleidooi voor het ongemak.

"Hallo mijn dierbare online community, hard//hoofd gaat ter ere van de vastentijd stoppen. En dus ook ik. Ik stop met het van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat staren naar schermen. Maite gaat schermloos, 40 (!!!) dagen lang.
Nouja, behalve tijdens werktijd dan, want anders word ik ontslagen. Dus: buiten mijn kantooruren ben ik NIET bereikbaar op Facebook, Whatsapp, Twitter, of via mail. Buiten kantooruren leef ik analoog.
Wat moet ik in godsnaam doen?? Een boek lezen?? De afwas?? We gaan het meemaken.
Heb je me nodig? Bellen of sms'en mag en kan altijd. Ik beschouw mijn smartphone buiten werktijd als een Nokia 3310 #backtothefuture."

Ik postte bovenstaand bericht op Facebook, sloot mijn werkcomputer af en fietste naar huis. En oh ironie, die avond barstte ik haast uit elkaar van nieuwsgierigheid naar de reacties. Maar ik hield me in. Dit was een uitdaging die ik aankon, ik wist het zeker. Ik zou mijn blik losscheuren van mijn beeldschermen en naar buiten richten. Mijn televisie verhuisde naar het balkon, ik borg mijn laptop op en zette het internet van mijn telefoon uit. Vastberaden en vol vertrouwen begon ik aan de veertig dagen.

Weldadige rust… of toch niet

Aanvankelijk voelde ik bij het thuiskomen na een drukke werkdag een weldadige rust. Ik werd niet meer constant opgepiept als een dokter in een druk ziekenhuis. Ik las de krant, deed de afwas en schreef wat in mijn notitieboekje. Wat een aangename rust en stilte, dacht ik bij mezelf. Relatief vroeg dook ik mijn bed in met een boek en viel al gauw in slaap.

Hoe anders verliepen mijn doordeweekse avonden nu ik geen beschikking meer had over mijn schermen. Waar ik eerder in slaperige staat nog uren naar een scherm kon staren, vielen mijn ogen tijdens het lezen in bed gewoon dicht. Waar ik eerder mijn huishouden liet voor wat het was, maakte ik alles nu sneller schoon en netjes – ik moest er tenslotte de hele avond tegenaan kijken. En waar ik me eerder constant liet afleiden door Whatsapp- en Facebookpiepjes, had ik nu alle aandacht voor een boek of tijdschrift, of om in mijn eentje te mijmeren over het leven. Ik sliep lang en werd ’s ochtends rustig wakker met een kopje thee en de krant.

Maar terwijl ik zo heerlijk van mijn rust aan het genieten was, diende het eerste beeldschermloze weekend zich aan en sijpelden de schermverlangens als kruipolie mijn hersens in. Steeds vaker deden zich situaties voor die erom smeekten er een beeldscherm bij te pakken. Ik stond in de supermarkt en wist niet wat ik zou koken. Ik wilde even iets aan mijn acht huisgenoten vragen. Ik moest naar een onbekende winkel bellen. Ik zag een uitzonderlijk mooie zonsondergang. Ik wilde een ingenieuze pop-upkaart voor mijn zieke opa knutselen. Ik kon een adres niet vinden. Ik voelde me eenzaam.

Op zondag, na veertig uur onafgebroken schermloosheid, kreeg ik het heel zwaar. Ik noteerde in mijn dagboek: “Dit is het dan. Het is zondag, het regent pijpenstelen en ik heb nergens zin in. Wat moet je op zo’n dag zonder schermen??? Ik word steeds chagrijniger…” Gedesillusioneerd en teleurgesteld stelde ik vast: hier zit ik, op een stoel aan een tafel, niks te doen en te wensen dat ik mijn ogen op bewegend beeld kon richten.

En toen kwam het verlossende idee: laat ik mijn hele balkon redesignen en lenteklaar maken. Ik pakte potlood en papier en ging aan de slag. Toen mijn vader die avond aan de telefoon opbiechtte dat hij “de hele dag een beetje voor de tv en achter Facebook had gezeten”, voelde ik me trots en blij dat ik mijn dag anders had ingevuld. Dat ik echt iets had gedáán, helemaal alleen en zonder afleiding.

De ondergang

Op maandagochtend logde ik met een haast kinderlijke opgewondenheid na meer dan zestig uur schermloosheid in op mijn computer en zette het internet op mijn smartphone aan. Stante pede kreeg ik een tsunami van berichten en notificaties over me heen. Het begon me te duizelen; ik moest mijn werkmail behandelen, maar wilde ook alles lezen en op berichtjes reageren. Als een razende deed ik alles door elkaar. Voor ik het wist was de tijd op en zat ik weer schermloos thuis. Uit alle macht probeerde ik weer heerlijk rustig de krant te lezen, maar dat lukte niet. Ik was te onrustig, te nieuwsgierig naar de Facebookberichtjes, te moe van een stressvolle dag om me ergens anders op te concentreren. Om de steeds sterker wordende behoefte aan schermen uit de weg te gaan, liep ik naar het café op de hoek om een boek te lezen. Tevergeefs. Eenmaal weer thuis kon ik me niet meer beheersen en zwichtte ik voor mijn verlangen. Uit mijn dagboek, op maandag 16 februari om 21:50 uur:

“Ik zou sloom tv willen kijken, of ook maar het weerbericht willen checken! (…)
Dit is niet zondigen, mijn internet is uit. Wel echt wanhopig, dat gescroll door offline apps… (…)
Ik heb net foto’s en filmpjes gekeken op mijn telefoon. Is dat zondigen??
Ok shit. Ik hield het niet meer en heb gefacebookt en geïnternet. Heb ook illegaal het YouTube-filmpje ‘14 old guys on a giant see saw in Arosa, Switzerland’ gekeken (en dat was geweldig).”

Ik, met mijn doorgaans ijzersterke discipline, had gefaald. Op dag 6 al. Maar, zei ik tegen mezelf, dit was een ongekend moment van zwakte. Ik zat duidelijk even helemaal niet lekker in mijn vel. Met frisse moed ging ik de tweede week in.

Het ging niet beter. Ik werd laks. Af en toe gebruikte ik toch Whatsapp, of zocht snel iets op. Vaak was de oorzaak praktisch; dan voelde ik me alsof ik na de uitvinding van het wiel weigerde het wiel te gebruiken. Maar minstens zo vaak was het omdat ik psychologisch op de proef werd gesteld. Zo werd ik langzamerhand geconfronteerd met mijn pijnlijke onvermogen om in stilte te leven. Voor geluid was ik aangewezen op een krakende analoge radio die alleen maar rotzenders scheen te kunnen vinden. Ik heb in alle hoeken van mijn kamer staan zwaaien met de antenne als een soort toverstok, maar het mocht niet baten. Wanhopig schakelde ik maar naar AmsterdamFM, met achtereenvolgens goa trance, doowop jazz en een man die met doorrookte stem een volledig Portugees boerenkoolrecept voorlas.

Daarnaast kwam ik tot de beschamende conclusie dat er niets zo ontspannend is als leeghoofdig naar een serie of tv-programma kijken, en dat ik niet ontkwam aan de verslavende werking van Wie is de Mol. Elk weekend weer was het een crime. Overal moest ik nieuws over de serie ontlopen, of "nietvertellennietvertellen!!!" roepen. Toen er ook nog een nieuw seizoen van Girls verscheen en iedereen de mond vol had van Langs de oevers van de Yangtze, voelde ik me af en toe knap buitengesloten.

Drang naar controle

Op de derde zondag moest ik met de trein. Ondanks dat vriend Ruben de avond tevoren met potlood uiterst secuur mijn reisschema op een papiertje had uitgetekend, had ik constant de neurotische neiging 9292OV te checken. Het idee dat er een mogelijkheid was om precies mijn reis uit te stippelen, te volgen en eventuele vertragingen voor te zijn, maakte de frustratie van het daarvan afgesloten zijn des te groter. Ik voelde me overgeleverd aan de omstandigheden, terwijl die omstandigheden een doodgewoon ritje met de trein betroffen.

Plotseling realiseerde ik me waarom het me zoveel moeite kostte om van mijn beeldschermen af te blijven: controle. Ik was gewend aan controle, gewend bijna elke situatie de baas te zijn. Dat geldt voor een treinreis, maar ook voor allerhande ongemakkelijke ervaringen. Vermoeidheid, verveling, verdwalen, wachten, alleen zijn, iets niet weten. De mogelijkheid van controle vergrootte mijn onvermogen om los te laten, om de situatie te aanvaarden zoals hij was.

Dat terwijl het loslaten van je controledrang en het je laten meevoeren door de omstandigheden juist ongelofelijk fijn kan zijn. Het herinnerde me aan mijn vakantiegevoel: vrolijk rondzwerven door een onbekend land, niet wetend wat de dag gaat brengen. Waarom had ik die mindset in mijn dagelijks leven niet? Waarom wilde ik steeds weten hoe het zat, al mijn vrije tijd vullen met prikkels?

Ongemak, eenzaamheid en verveling

Als je beslist om je schermen even te laten voor wat ze zijn, dan kies je voor ongemak, voor eenzaamheid, voor verveling. Dat klinkt misschien ellendig, en dat is het af en toe zeker ook, maar vaak is het ook fijn. Het geeft je de kans je gedachten de vrije loop te laten. Het levert rust, aandacht voor je omgeving en creativiteit op. De afwezigheid van prikkels schept ruimte voor iets nieuws. En waar het soms ongemakkelijk voelt om met een vriend of geliefde verstoken te zijn van gespreksstof, kunnen juist uit die momenten gesprekken ontstaan die in de nabijheid van een scherm geen kans hadden gekregen.

Het is me tot mijn spijt niet gelukt om mijn schermloosheid de volledige veertig dagen vol te houden. Daarvoor heb ik mijn schermen te veel nodig voor praktische zaken, communicatie, inspiratie en ontspanning. Maar ik heb wel geconcludeerd dat het geen kwaad kan ze wat vaker uit te zetten en mijn aandacht te richten op andere dingen; op de mensen om me heen, op mijn omgeving of gewoon op mezelf. Ik kan het iedereen aanraden.

Waar wacht je nog op?

Mail

Maite Karssenberg is schrijfster, historica en programmamaker. Ze houdt van vergeten geschiedenissen en idem reisbestemmingen, de zee en zelfreflectie. Maar het meest nog houdt ze van boeken lezen.

XF&M zijn een illustratie duo uit Groningen. Vanuit hun studio/huis werken zij samen aan hun illustraties, laag voor laag, met pen en papier, wat potlood, verf, krijt, inkt, stiften…en misschien nog wat spuitbus…

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Marthe van Bronkhorst verdiept zich ter voorbereiding van de verkiezingen in de Archieven der Vergeten Partijen. Ook dit jaar zijn er maar liefst 37 verkiesbare partijen. Wie zijn hen voorgegaan, en zat er dan echt niet een bij die de tand des tijds had moeten overleven? Lees meer

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Dingen die we niet gehoord hebben

Een gehoorbeschadiging is wat Eva van den Boogaard met haar opa gemeen heeft. Verder weet ze niet veel over hem en zijn oorlogsverleden, behalve dat het opgelopen trauma ook zijn nageslacht raakte. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Zonder mijn moeder

Zonder mijn moeder

Het wel of niet aanschaffen van een kunstwerk voert Eva van den Boogaard terug naar tijden waarin ze nog niet alle beslissingen zelf nam. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer

Schuldig

Schuldig

Marthe van Bronkhorst maakt een innerlijke reis om haar overleden grootvader te gedenken, die met andere bedoelingen naar Indonesië reisde dan zij lange tijd dacht. Lees meer

 Vergeet de zomer maar (niet)

Vergeet de zomer maar (niet)

Nu fysiek reizen wereldwijd onmogelijk is, rest de verbeelding: fotograaf Cleo Goossens neemt ons mee naar de zonnige uithoeken van onze fantasie. Lees meer

Column: Rommelklanken

Rommelklanken

Het vele videobellen van de afgelopen tijd doet Eva van den Boogaard de waarde inzien van zogenaamde 'rommelklanken'. Lees meer

Tip: Laat alles vallen 1

Laat alles vallen

Annelies van Wijk onderzoekt haar fascinatie voor alledaagse objecten die onverwacht te pletter vallen. Een tip om zelf ook eens als een brokstuk te gronde te gaan, wie weet welke schoonheid er nog oprijst uit de scherven. Lees meer

Column: Zolang je maar geen zware machines bedient

Zolang je maar geen zware machines bedient

Als kind vond Iduna Paalman opvatting dat slapen voor grote mensen was en zij het dus niet nodig had. Nog steeds probeert ze af te komen van haar vooroordeel dat alleen mensen die niet genoeg van het leven houden, van slapen houden. Lees meer

Column: The mask is the face

The mask is the face

Een versleten meubelstuk zet Eva van den Boogaard tijdens haar verhuizing aan het denken over de betekenis van uiterlijk vertoon. Lees meer

Beeldspraak: The City is a Choreography

Vraag de stad eens ten dans

Fotograaf Melissa Schriek heeft oog voor het subtiele en eigenaardige ritme van de stad. 'Zodra we de straat op gaan, worden we daar deel van.' Lees meer

Column: Onherroepelijk nee

Onherroepelijk nee

Iduna Paalman leest brieven uit 1764 en herkent daar iets in: de angst voor het verlies van vrijheid. Lees meer

Tip: Tinder toch maar

Tinder toch maar

Nog geen jaar geleden schreef Emma Stomp de dating app af als een grabbelton zonder prijs. Maar na een succesvolle Tinder-date, slikt ze haar woorden weer in. Waar anders maak je in crisistijd kans op romantiek? Lees meer