Illustratie: Irene Wiersma

Kasper is op downloaden overgestapt, maar heeft medelijden met de goede oude videotheek." />

Illustratie: Irene Wiersma

Kasper is op downloaden overgestapt, maar heeft medelijden met de goede oude videotheek." />
Asset 14

Requiem voor de videotheek

Niemand had mij iets verteld. Ik liep naar de Primera om rode pennen te kopen; als docent zonder etui moet ik om de week die wandeling maken. Onderweg passeerde ik de bakker, de viswinkel, de Turkse kapper, en de videotheek. Bij laatstgenoemde werden mijn zolen afgeremd door een veranderd beeld. Achter de etalage hingen grote gele vellen papier. ‘Totale opheffingsuitverkoop! Alles moet weg! Drie films voor een tientje!’ schreeuwden de letters. Normaal ben ik geneigd om dat soort boodschappen te negeren. Voor je het weet kom je thuis met een complete winkel onder je arm en geen rode pen op zak. Maar in dit geval riep een morele plicht vanuit het diepst van mijn maag dat ik de videotheek binnen moest stappen.

Er was een tijd, nog niet eens zo heel erg lang geleden, dat ik zeker eens per week door deze zaak doolde om mijn filmbehoefte te kunnen bevredigen. Maar in de afgelopen paar jaar leefde ik steeds meer in de veronderstelling dat het internet de ultieme videotheek was en ik de fysieke evenknie niet meer nodig had. Illegaal downloaden is immers gratis, je hoeft er de deur niet voor uit en alle titels zijn voorradig. Bepaalde risico’s neem je daarbij voor lief. Al blijft het frustrerend om dagenlang de status van een trage torrent te checken, en als je je dan eindelijk hebt geïnstalleerd voor een portie cinematografisch genot te moeten constateren dat je de nieuwe Coen Brothers in het Swahili op je harde schijf hebt staan.

Toch waren dat soort ongemakken niet de reden dat ik de laatste tijd steeds vaker met de gedachte speelde om mijn oude gewoonte weer op te pakken en de verwaterde vriendschap tussen mij en mijn videotheek nieuw leven in te blazen. Het was vooral het ritueel dat ik miste. Besluiteloos de zijkanten van de hoesjes scannen, titels oppakken en weer terugleggen, bedenken of ik nou eigenlijk meer in de stemming was voor flauwe humor, afgerukte ledematen, of existentiële dialogen, en fluitend huiswaarts keren met twee of drie dvd’tjes en een bak ijs of zak popcorn in mijn tas voor een avondje uitgestrekt op de bank. De voorpret was het ware geluk.

Illustratie: Irene Wiersma

Met elk filmbestand dat zich naar mijn computer laadde, bleef mijn heimwee naar vroegere tijden groeien. Maar ik bleef de videotheek harteloos passeren. Tot de gele papieren mij met hun verwijtende kreten vertelden dat het te laat was, onherroepelijk te laat. Omdat ik de videotheek de rug had toegekeerd, zonder ook maar ooit fatsoenlijk afscheid te nemen, ging die vriend die mij nooit iets had aangedaan nu weg om nooit meer terug te keren. Het minste wat ik kon doen was een stapeltje dvd’s afrekenen, maar het voelde als een huichelachtige aflaat.

De videotheekman begreep mijn tegenstrijdige emoties wel. Hij leek zich bij het noodlot te hebben neergelegd. "Je hoeft helemaal geen sorry te zeggen hoor", zei hij vanachter de meterhoge stapel die ik op de toonbank had gezet, terwijl hij mij een zakdoek probeerde aan te reiken. "Ik download zelf ook. Dat is de moderniteit. Voor het eind van het jaar zijn alle videotheken in de stad vertrokken." Ik slikte. Waarom was niet elke pasjeshouder opgebeld, met de vriendelijk maar dwingend gestelde vraag waar wij ooit zo trouwe klanten toch waren gebleven? Ik zou toch niet de enige zijn die open stond om zich te laten overhalen tot een terugkeer naar de goede ouwe tijd? Zouden er op z’n minst in de eerste dagbladen van 2012 'in memoria' worden geplaatst aan een tijdperk dat nu voorgoed achter ons lag? Of zouden we net doen alsof dat tijdperk nooit bestaan had? Omdat de wereld toch altijd verandert, omdat die dingen nu eenmaal zo gaan, omdat het gewoon niet belangrijk is?

Laten we de videotheek nooit vergeten. Laten we haar eren in onze herinneringen, in gesprekken en in literatuur. De videotheek was een unieke plek en elke videotheek was weer anders. Er was de bij-gebrek-aan-beter-videotheek, de hier-kan-je-niet-onbeschimpt-een-lekkere-slechte-film-huren-videotheek, de je-moet-hier-een-Engelstalige-titel-langzaam-spellen-videotheek, de je-wordt-hier-ongevraagd-getrakteerd-op-hoorcolleges-over-de-paradoxen-van-tijdreizen-videotheek, de ze-verkopen-hier-vast-vuurwapens-onder-de-toonbank-videotheek, en ga zo maar door. Het waren kleine werelden waar zich van alles afspeelde, werelden waar je geuren rook en stemmen hoorde, werelden waar je verrast kon worden en geïrriteerd kon raken en waar je nooit te lang wilde blijven hangen, maar steeds weer naar terugkeerde. Al die werelden (videotheken, boekwinkels, platenzaken) verdwijnen en wat resteert is de onuitputtelijkheid en eenzaamheid van een wereldwijd web in je woonkamer. Is dat web de wereld zelf, of speelde het ware leven zich nu juist af tussen de mensen?

Ik wil niet verbitterd raken door nostalgie, maar weiger dat wat ooit was onopgemerkt te laten gaan.

Mail

Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Alfa's en Omega's

Alfa's en Omega's

Marthe van Bronkhorst verkent de verhoudingen in het dierenrijk, waarin de mens als absolute alfa de wereld domineert. Lees meer

Schrödingers Donnie

Schrödingers Donnie

De dood van Eva's kat Donnie beweegt haar tot filosofisch mijmeren over een natuurkundig experiment. Lees meer

Column: Boomstronk-achtig

Boomstronk-achtig

‘Is dit een gouden match of settelen we voor less omdat we te druk en niet wanhopig genoeg zijn om verder te zoeken?’, vraagt Iduna Paalman aan haar geliefde. Lees meer

Tip: Bereken je deadline

Bereken je deadline

Else Boer kreeg een deadline opgelegd waar niet alleen een kersverse roman uit voortkwam, maar ook een ontnuchterend inzicht. Een tip over stilstaan bij je eigen sterfelijkheid. Lees meer

Automatische concepten 46

Demoontjes

Marthe van Bronkhorst laat haar demoontjes uit. Dat scheelt, want dan hoeft ze ze even niet zelf te dragen. Lees meer

Fantoompijn Evangeline Habarurema

Fantoompijn

Alle dingen gaan voorbij, de mooiste, maar ook de pijnlijkste dingen. Een troostvolle tip voor iedereen die verliest en rouwt, en het officiële Hard//hoofd-debuut van schrijver en illustrator Evangeline Agape. Lees meer

Als het doek valt

Als het doek valt

De gevoelens van heimwee waardoor Eva als kind geteisterd werd, ervaart ze als volwassen vrouw van tijd tot tijd nog steeds. Lees meer

 Samen alleen op de wereld

Samen alleen op de wereld

Speciaal voor de Heimweek delen tien fotografen beelden die hen doen terugverlangen naar een plek of een moment in hun leven. Het resultaat is een uniek inkijkje in de diversiteit van heimwee en nostalgie; misschien wel de allerindividueelste emoties. Lees meer

Slentermijmeringen uit Oxford

Slentermijmeringen uit Oxford

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneken Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Oxford. Lees meer

Komt een gangster bij de dokter

Komt een gangster bij de dokter

Nu ze zelf psycholoog is, kijkt Marthe van Bronkhorst heel anders naar een van haar favoriete series. Lees meer

Column: Een Bert of een Ernie

Een Bert of een Ernie

Eva van den Boogaard is met vrienden op vakantie in de Ardèche. Liggend bij het zwembad stelt één van haar vrienden een vraag die in alle eenvoud doet nadenken over de groepsverhoudingen. Lees meer

Column: Volhouden stoppen volhouden 3

Volhouden stoppen volhouden

Iduna Paalman bezoekt haar zieke hond, en hoort haar 's nachts onrustig ademen. 'Ze jankt een beetje, dat doen honden als ze dromen. Of heeft ze pijn?' Lees meer

Complete overgave

Complete overgave

Marthe van Bronkhorst liet zich meevoeren door de Waddenzee - om zichzelf te herontdekken. De rustgevende bezigheid maakt haar al snel doodsbenauwd. Lees meer

Slentermijmeringen uit Brussel

Slentermijmeringen uit Brussel

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneke Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Brussel. Lees meer

Onder de vraagprijs

Onder de vraagprijs

Vragen als ‘Wat doe jij nu?’ en ‘Waar woon je tegenwoordig?’ bezorgen Eva van den Boogaards vriend M. een rood hoofd en het gevoel te willen verdwijnen. Zij snapt hem maar al te goed. Lees meer

Slentermijmeringen uit Rotterdam

Slentermijmeringen uit Rotterdam

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneke Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Rotterdam. Lees meer

Column: Vervuilde idylle

Vervuilde idylle

Iduna Paalman belt vanuit de camping in Frankrijk met haar oma. Net daarvoor las ze nog in de dichtbundel van de Duitse Monika Rinck. Lees meer

Slentermijmeringen uit Londen

Slentermijmeringen uit Londen

In de zomerserie ‘Slentermijmeringen’ reist Annelies van Wijk naar vier Europese steden. Dolend langs Manneke Pis, reuzencitroenen en pijnlijke herinneringen, treedt ze in een sprankelende dialoog met de plekken, hun taal en hun bewoners, maar vooral ook met zichzelf. Vandaag: Londen. Lees meer

Tip: zoek je partner in zelfontplooiingscrime

Zoek je partner in zelfontplooiingscrime

Wat te doen als je gelooft dat ieder mens bestaansrecht heeft, behalve jij? Op grijze dagen verliest ook Annelies van Wijk zichzelf weleens uit het oog. Een tip om je ondermijnende gedachtes 180 graden te draaien. Lees meer

Column: Het is tijd

Strijdlied voor een nieuwe tijd

In haar eerste column op Hard//hoofd toont Marthe van Bronkhorst zich meteen onverschrokken: ze heft een strijdlied aan voor de nieuwe wereld. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan