Vroeger was alles voorhanden. Alle muziek die ooit gemaakt was, alle films, met een paar muisklikken waren ze van jou." /> Vroeger was alles voorhanden. Alle muziek die ooit gemaakt was, alle films, met een paar muisklikken waren ze van jou." />
Asset 14

Download- nostalgie

We leven in duistere tijden. Soms vraag ik mij af in wat voor wereld mijn dochter volwassen zal worden. Zullen de verworvenheden die voor onze generatie zo vanzelfsprekend leken, niet een fata morgana uit een onbereikbaar verleden zijn voor haar? “Vroeger,” zo zal ik haar zeggen, wanneer ze de leeftijd heeft bereikt om de waarheid aan te kunnen, “was alles voorhanden. Alle muziek die ooit gemaakt was, alle films, met een paar muisklikken waren ze van jou. Voor nop.”

Met grote ogen zal ze me aankijken. “Maar hoe kan dat nou?” zal ze dan met een vies gezicht zeggen. “Wie kon daar dan iets aan verdienen?” Ik zal glimlachend mijn hoofd schudden. “Niemand. Daarom noemden sommigen het ook diefstal. Maar wij vonden dat een verouderde manier van denken. Een dief heb ik mij nooit gevoeld, want er was geen plek waar ik liever mijn geld uitgaf dan in een platenzaak. Dat was een plek waar je muziek kon kopen, waarvoor je de deur uit moest. Nu zijn ze verdwenen, want te veel mensen bleven liever thuis. Al die gekke schijfjes en plaatjes die wij in de kast hebben staan, pas als ik ze in mijn hand kon houden had ik het idee dat ze echt van mij waren. Maar misschien was ik wel ouderwets. Bijna alles wat ik kocht kende ik echter al via een upload- of torrentsite - wat dat zijn leg ik je nog wel een keertje uit. Nu is het internet één grote winkel, maar ooit was het een plek waar bezit niet bestond, een wereldwijd web waar iedereen naar hartelust in mocht verdwalen. Misschien was het naïef van ons om te denken dat dit zou kunnen voortbestaan, maar heel even leek het toch echt te werken.” Nors staat mijn dochter op van tafel. “Ik blijf je een vuile dief vinden papa, en een hebberd. Als alles gratis is, dan wordt het toch waardeloos.”

Illustratie: Tejo Verstappen

Wat het eerste liedje was dat ik downloadde weet ik niet meer, wel dat het een hele onderneming moet zijn geweest. Om het internet überhaupt op te kunnen moest ik eerst bij mijn ouders nagaan of zij geen belangrijke telefoontjes verwachtten. Als dat niet zo was, ging ik er eens goed voor zitten. Tegenwoordig kan men constant en overal online zijn – op de fiets, in bad, u zegt het maar - het is zoiets als ademen. Maar in vroegere tijden moest ik mij hiervoor terugtrekken in een aparte kamer. Daar was waar het gebeurde, waar ik het wereldwijde web betreden kon. Met ingehouden adem maakte ik verbinding. Dat heerlijke piep-brom-tuut-geluid droeg de belofte in zich van een misselijkmakende gelukzaligheid. Tergend traag ging het allemaal. Via Kazaa of Napster, of hoe het ook heette, klikte ik dan op een nummer dat ik op mijn harde schijf wilde hebben staan. Ik wachtte, met mijn neus tegen het scherm gedrukt, tot het balkje steeds verder gevuld was. Soms kon dat dagen duren. Er waren geen sociale media of grappige filmpjes om in de tussentijd te bekijken, er was alleen het wachten tot het liedje kon worden afgespeeld.

En als het dan eindelijk zo ver was, draaide ik het zo’n honderd keer achter elkaar, door mijn logge krakende computerboxen. Soms klonk er ‘oh oh’ door die boxen, dan stuurde een schoolvriend via ICQ een berichtje. Maar dat was meestal geen verrassing, we spraken doorgaans ruim van tevoren af dat we elkaar daar zouden treffen. Als ik genoeg liedjes op mijn computer had staan brandde ik ze op een cd. Vol trots stopte ik die in de stereo om mijn ouders te laten horen wat de reden was geweest van onze wekenlange telefonisch onbereikbaarheid. Vaak bleek die cd dan niet afspeelbaar, of zat het vol met irritante tikjes. Soms bleken het heel andere nummers te zijn dan erbij stond vermeld. Maar ik wist dat alles alleen maar mooier, sneller en makkelijker zou worden, dat we op weg waren naar een nieuwe wereld.

Tegenwoordig is mijn laptop in een constante sessie geruisloos muziek en films aan het binnenhalen. Ik heb een externe harde schijf gevuld met complete discografieën en filmografieën die ik grotendeels weer in de digitale prullenmand zal smijten zonder ze ooit een blik te hebben gegund. Alles heb je voordat je hebt kunnen bedenken of je het wel wil, in de allerhoogste kwaliteit. Maar ondanks de overdaad die dit gemak met zich meebrengt, blijft de gratis toegang tot wat ik wil zien of horen voor mij een onschatbare waarde hebben. Geld betalen voor downloaden of streamen gaat tegen alles in waar het internet ooit voor stond, de belofte die het in zich droeg. Dat was het idee dat iedereen overal ter wereld informatie en content kon plaatsen, delen en halen, zonder dat verdiensten een rol speelden.

Dat tijdperk lijkt nu ten einde te zijn. Steeds vaker stuit ik tijdens het surfen op sites die uit de lucht zijn gehaald, omdat daarop ‘illegale content’ werd gedeeld. Het gaat dan niet om kinderporno, maar om de liedjes waarvoor ik twaalf jaar geleden dagenlang met mijn neus tegen het scherm zat gedrukt. Uiteindelijk overwint de oude wereld en zal het lijken alsof die nieuwe wereld nooit bestaan heeft.

Maar misschien dat we nu slechts met een oprispring van die oude wereld te maken hebben en de toekomst de toekomst zal mogen zijn. Misschien zal het gesprek tussen mij en mijn dochter, waaruit de generatiekloof van een omgekeerde wereld blijkt, nooit plaatsvinden. Ik zal immers niet de enige zijn die dezer dagen geconfronteerd wordt met een nostalgie naar iets wat even zo vanzelfsprekend leek. Wanneer mijn generatiegenoten, opgegroeid met de opwinding van het downloaden, het voor het zeggen hebben, blijken de waarden wellicht toch omkeerbaar te zijn, Maar misschien is niet iedereen zo nostalgisch aangelegd als ik, en zijn we morgen onze jeugdige opwinding weer vergeten. Met copyright en verdienmodellen had die opwinding niets te maken, met een liefde om werelden te ontdekken des te meer.

Mail

Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Column: Over geld

Over geld

Eva vergelijkt de manier waarop ze toen en nu tegen geld aankijkt en hoe het verschil in inkomen binnen haar vriendengroep de verhoudingen heeft veranderd. Lees meer

Stukje

Stukje

Marthe van Bronkhorst gelooft het niet: Al die schrijfadviezen van grote namen die beweren hun muze gevonden te hebben. Een oude Griekse visie op inspiratie was dat je zelf niet de inspiratie op moest zoeken, maar dat de muze jóú moest vinden. Ach, wat je maar vooruit brengt. En anders ga je gewoon net zolang boodschappen doen totdat je een ''stukje'' gevonden hebt? Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Marthe van Bronkhorst verdiept zich ter voorbereiding van de verkiezingen in de Archieven der Vergeten Partijen. Ook dit jaar zijn er maar liefst 37 verkiesbare partijen. Wie zijn hen voorgegaan, en zat er dan echt niet een bij die de tand des tijds had moeten overleven? Lees meer

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Dingen die we niet gehoord hebben

Een gehoorbeschadiging is wat Eva van den Boogaard met haar opa gemeen heeft. Verder weet ze niet veel over hem en zijn oorlogsverleden, behalve dat het opgelopen trauma ook zijn nageslacht raakte. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer

Hoe je de maanden op je knokkels telt en andere vragen

Hoe je maanden op knokkels telt en andere vragen

Voor welke simpele zaken heb jij nooit meer opnieuw naar uitleg durven vragen? Voor Vivian MacGillavry was het maanden tellen op haar knokkels. Maar toen ze dat aan een vriendin durfde op te biechten, ontdekte ze iets moois. Lees meer

Interfriention

Interfriention

Eva van den Boogaard viert een vriendschapsjubileum met vriendin I. en blikt terug op een andere vriendschap, die kort daarvoor ten einde moest komen. Lees meer

Tip van Else Boer Wees een meeloper

Wees een meeloper

Soms is een meeloper zijn gewoon een heel goed plan. Schrijver Else Boer legt uit waarom aan de hand van haar nieuwste niet-originele hobby: schaken. Lees meer

Zonder mijn moeder

Zonder mijn moeder

Het wel of niet aanschaffen van een kunstwerk voert Eva van den Boogaard terug naar tijden waarin ze nog niet alle beslissingen zelf nam. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Column: Veelzeggende kiepau

Veelzeggende kiepauto

In haar laatste column op Hard//hoofd deelt Iduna Paalman een mistroostig inzicht: hoe beter we kunnen praten, hoe minder we kunnen zeggen. Toch brengt het haar tot een hartverwarmende conclusie. Lees meer

Schuldig

Schuldig

Marthe van Bronkhorst maakt een innerlijke reis om haar overleden grootvader te gedenken, die met andere bedoelingen naar Indonesië reisde dan zij lange tijd dacht. Lees meer

 Vergeet de zomer maar (niet)

Vergeet de zomer maar (niet)

Nu fysiek reizen wereldwijd onmogelijk is, rest de verbeelding: fotograaf Cleo Goossens neemt ons mee naar de zonnige uithoeken van onze fantasie. Lees meer

Column: Rommelklanken

Rommelklanken

Het vele videobellen van de afgelopen tijd doet Eva van den Boogaard de waarde inzien van zogenaamde 'rommelklanken'. Lees meer

Tip: Laat alles vallen 1

Laat alles vallen

Annelies van Wijk onderzoekt haar fascinatie voor alledaagse objecten die onverwacht te pletter vallen. Een tip om zelf ook eens als een brokstuk te gronde te gaan, wie weet welke schoonheid er nog oprijst uit de scherven. Lees meer