Vroeger was alles voorhanden. Alle muziek die ooit gemaakt was, alle films, met een paar muisklikken waren ze van jou." /> Vroeger was alles voorhanden. Alle muziek die ooit gemaakt was, alle films, met een paar muisklikken waren ze van jou." />
Asset 14

Download- nostalgie

We leven in duistere tijden. Soms vraag ik mij af in wat voor wereld mijn dochter volwassen zal worden. Zullen de verworvenheden die voor onze generatie zo vanzelfsprekend leken, niet een fata morgana uit een onbereikbaar verleden zijn voor haar? “Vroeger,” zo zal ik haar zeggen, wanneer ze de leeftijd heeft bereikt om de waarheid aan te kunnen, “was alles voorhanden. Alle muziek die ooit gemaakt was, alle films, met een paar muisklikken waren ze van jou. Voor nop.”

Met grote ogen zal ze me aankijken. “Maar hoe kan dat nou?” zal ze dan met een vies gezicht zeggen. “Wie kon daar dan iets aan verdienen?” Ik zal glimlachend mijn hoofd schudden. “Niemand. Daarom noemden sommigen het ook diefstal. Maar wij vonden dat een verouderde manier van denken. Een dief heb ik mij nooit gevoeld, want er was geen plek waar ik liever mijn geld uitgaf dan in een platenzaak. Dat was een plek waar je muziek kon kopen, waarvoor je de deur uit moest. Nu zijn ze verdwenen, want te veel mensen bleven liever thuis. Al die gekke schijfjes en plaatjes die wij in de kast hebben staan, pas als ik ze in mijn hand kon houden had ik het idee dat ze echt van mij waren. Maar misschien was ik wel ouderwets. Bijna alles wat ik kocht kende ik echter al via een upload- of torrentsite - wat dat zijn leg ik je nog wel een keertje uit. Nu is het internet één grote winkel, maar ooit was het een plek waar bezit niet bestond, een wereldwijd web waar iedereen naar hartelust in mocht verdwalen. Misschien was het naïef van ons om te denken dat dit zou kunnen voortbestaan, maar heel even leek het toch echt te werken.” Nors staat mijn dochter op van tafel. “Ik blijf je een vuile dief vinden papa, en een hebberd. Als alles gratis is, dan wordt het toch waardeloos.”

Illustratie: Tejo Verstappen

Wat het eerste liedje was dat ik downloadde weet ik niet meer, wel dat het een hele onderneming moet zijn geweest. Om het internet überhaupt op te kunnen moest ik eerst bij mijn ouders nagaan of zij geen belangrijke telefoontjes verwachtten. Als dat niet zo was, ging ik er eens goed voor zitten. Tegenwoordig kan men constant en overal online zijn – op de fiets, in bad, u zegt het maar - het is zoiets als ademen. Maar in vroegere tijden moest ik mij hiervoor terugtrekken in een aparte kamer. Daar was waar het gebeurde, waar ik het wereldwijde web betreden kon. Met ingehouden adem maakte ik verbinding. Dat heerlijke piep-brom-tuut-geluid droeg de belofte in zich van een misselijkmakende gelukzaligheid. Tergend traag ging het allemaal. Via Kazaa of Napster, of hoe het ook heette, klikte ik dan op een nummer dat ik op mijn harde schijf wilde hebben staan. Ik wachtte, met mijn neus tegen het scherm gedrukt, tot het balkje steeds verder gevuld was. Soms kon dat dagen duren. Er waren geen sociale media of grappige filmpjes om in de tussentijd te bekijken, er was alleen het wachten tot het liedje kon worden afgespeeld.

En als het dan eindelijk zo ver was, draaide ik het zo’n honderd keer achter elkaar, door mijn logge krakende computerboxen. Soms klonk er ‘oh oh’ door die boxen, dan stuurde een schoolvriend via ICQ een berichtje. Maar dat was meestal geen verrassing, we spraken doorgaans ruim van tevoren af dat we elkaar daar zouden treffen. Als ik genoeg liedjes op mijn computer had staan brandde ik ze op een cd. Vol trots stopte ik die in de stereo om mijn ouders te laten horen wat de reden was geweest van onze wekenlange telefonisch onbereikbaarheid. Vaak bleek die cd dan niet afspeelbaar, of zat het vol met irritante tikjes. Soms bleken het heel andere nummers te zijn dan erbij stond vermeld. Maar ik wist dat alles alleen maar mooier, sneller en makkelijker zou worden, dat we op weg waren naar een nieuwe wereld.

Tegenwoordig is mijn laptop in een constante sessie geruisloos muziek en films aan het binnenhalen. Ik heb een externe harde schijf gevuld met complete discografieën en filmografieën die ik grotendeels weer in de digitale prullenmand zal smijten zonder ze ooit een blik te hebben gegund. Alles heb je voordat je hebt kunnen bedenken of je het wel wil, in de allerhoogste kwaliteit. Maar ondanks de overdaad die dit gemak met zich meebrengt, blijft de gratis toegang tot wat ik wil zien of horen voor mij een onschatbare waarde hebben. Geld betalen voor downloaden of streamen gaat tegen alles in waar het internet ooit voor stond, de belofte die het in zich droeg. Dat was het idee dat iedereen overal ter wereld informatie en content kon plaatsen, delen en halen, zonder dat verdiensten een rol speelden.

Dat tijdperk lijkt nu ten einde te zijn. Steeds vaker stuit ik tijdens het surfen op sites die uit de lucht zijn gehaald, omdat daarop ‘illegale content’ werd gedeeld. Het gaat dan niet om kinderporno, maar om de liedjes waarvoor ik twaalf jaar geleden dagenlang met mijn neus tegen het scherm zat gedrukt. Uiteindelijk overwint de oude wereld en zal het lijken alsof die nieuwe wereld nooit bestaan heeft.

Maar misschien dat we nu slechts met een oprispring van die oude wereld te maken hebben en de toekomst de toekomst zal mogen zijn. Misschien zal het gesprek tussen mij en mijn dochter, waaruit de generatiekloof van een omgekeerde wereld blijkt, nooit plaatsvinden. Ik zal immers niet de enige zijn die dezer dagen geconfronteerd wordt met een nostalgie naar iets wat even zo vanzelfsprekend leek. Wanneer mijn generatiegenoten, opgegroeid met de opwinding van het downloaden, het voor het zeggen hebben, blijken de waarden wellicht toch omkeerbaar te zijn, Maar misschien is niet iedereen zo nostalgisch aangelegd als ik, en zijn we morgen onze jeugdige opwinding weer vergeten. Met copyright en verdienmodellen had die opwinding niets te maken, met een liefde om werelden te ontdekken des te meer.

Mail

Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Ik ook op jou

Ik ook op jou

Op een avond zegt iemand tegen Eva dat hij verliefd op haar is. Terwijl hij wacht op een antwoord, denkt Eva na over wat verliefd zijn eigenlijk is. Lees meer

Herhaalrecept

Herhaalrecept

Op een ochtend wordt Aisha Mansaray wakker in een parelmoeren bubbel. Ze onderzoekt hoe ze met haar depressie op de randen van de realiteit kan leven, zonder de grip erop te verliezen. ‘Mijn aandoening was een zuigend ding geweest dat zich om mij heen had gewikkeld, lelijk, en meer levend dan ik.’ Lees meer

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Marthe van Bronkhorst maakt de balans op tussen S en M, die beide alles kwijt zijn: de een is ingebed in het zorgsysteem, de ander moet niks hebben van de verzorgingsstaat. Lees meer

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

Grootgebracht met het idee dat 'natuurlijke' oplossingen de voorkeur hebben boven synthetische medicatie stond Eva niet te springen om angstremmers te gaan gebruiken. Maar wat als het nou gewoon werkt? Lees meer

Column: Keihard chillen 2

Keihard chillen

Eva zet haar vraagtekens bij het fenomeen chillen. 'Eerlijk gezegd denk ik dat een wereld als deze, waarin fascisme oprukt, waarin genocide nog steeds bestaat, waarin het onrecht en de pijn en het verdriet van mijn schermen afspat, weinig reden geeft tot chillen.' Lees meer

We zijn tenminste allemaal nog mensen

We zijn tenminste allemaal nog mensen

In een overvolle trein ontwaart Aisha de eerste tekenen van het nieuwe verhaal waar ze - of iedereen? - naar op zoek is. Lees meer

Column: Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Als een vriendin van Eva op date gaat met een man waarmee Eva zelf al eerder afsprak, is ze erg benieuwd naar haar bevindingen. Lees meer

Column: Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Twee jaar geleden vroeg Eva nog aan een collega waarom ze niet dronk. Inmiddels laat ook zij de alcohol links liggen en is ze zelf degene die wordt bevraagd. Lees meer

(Ont)hechting

(Ont)hechting

Als Aisha op proef intrekt bij haar geliefde en haar eigen gekoesterde plek achterlaat, is het net het alsof ze een onvaste vorm aanneemt. Lees meer

Hypnose

Op een dag breng ik alle wereldleiders onder hypnose

Een betere wereld begint bij een andere gedachte en daarom besluit Marthe van Bronkhorst hypnotiseur te worden. Lees meer

Column 1

Je opnemen in mijn testament

Een lugubere ontdekking tijdens een boswandeling doet Eva nadenken over wat we achterlaten voor onze nabestaanden als we overlijden. Lees meer

Automatische concepten 71

We hebben een probleem met de derde helft

Een voetbalwedstrijd stopt officieel misschien op het veld, maar Marthe van Bronkhorst merkt in de trein dat het slinkse spel doorgaat. Lees meer

Zeker weten dat hij een super goede vader wordt

Zeker weten dat hij een supergoede vader wordt

Eva wil blij zijn voor haar vriend, die na een halfjaar weer van zich liet horen, maar merkt dat het haar moeite kost. Lees meer

Ondraaglijk gewicht

Ondraaglijk gewicht

Een opmerking van een kennis activeert bij Aisha een stroom van onzekere gedachten. Waarom wordt ons zelfbeeld zo beïnvloed door externe standaarden? Lees meer

Wegwerpliefde

Wegwerpliefde

Liefde overwint niet alles, en zeker niet het kapitalisme, merkt Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Zomercolumn: Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen 7

Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen

In een zinderende zomerhitte deelt Stefanie Gordin, in een reeks van vier columns, haar persoonlijke gedachten en ervaringen over liefde, identiteit en kwetsbaarheid. Dit is deel vier. Lees meer

Une Belle Histoire

Une Belle Histoire

Als Aisha haar moeder vertelt over haar vakantieplannen in Bretagne reageert ze nuchter. ‘Dan kun je gelijk wel tante Ans uitstrooien’. Lees meer

Zomercolumn: Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen 6

Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen

In een zinderende zomerhitte deelt Stefanie Gordin, in een reeks van vier columns, haar persoonlijke gedachten en ervaringen over liefde, identiteit en kwetsbaarheid. Dit is deel drie. Lees meer

Zomercolumn: Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen 3

Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen

In een zinderende zomerhitte deelt Stefanie Gordin, in een reeks van vier columns, haar persoonlijke gedachten en ervaringen over liefde, identiteit en kwetsbaarheid. Dit is deel twee. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer