Ook Kasper wilde het uitschreeuwen op 4 mei. Maar hij deed het niet." /> Ook Kasper wilde het uitschreeuwen op 4 mei. Maar hij deed het niet." />
nieuwsbrief
Asset 14

De schreeuw

Op 4 mei ben ik altijd braaf twee minuten stil. Ik probeer aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog te denken, ik probeer het zo erg, maar het lukt me nooit. In plaats daarvan denk ik aan wat ik deze week nog allemaal moet doen, zoals een T-biljet invullen, de wc schoonmaken, mijn moeder bellen, mijn column schrijven. En als ik die gedachten heb kunnen verdrijven begin ik te piekeren over mijn verdere toekomst. En aan het verleden, maar dan wel mijn eigen onbetekenende verleden, dingen die ik anders had moeten aanpakken. In de verte hoor ik vogels fluiten en een auto opstarten. God, wat duren twee minuten toch lang. Hoeveel tijd is er nog over om toch nog even aan die slachtoffers te denken? Het is toch vreselijk dat me dat maar niet lukt? Zo direct beginnen de toeters te schellen en is het te laat, dan is het mij dit jaar wéér niet gelukt.

Mail

Het is niet zo dat ik ongevoelig ben voor wat er in de jaren ’40 – ’45 is gebeurd. Ik trek het me juist heel erg aan, wanneer ik er een boek over lees, of een film over zie. Dan kan ik er nachten van wakker liggen. Maar op het moment dat het zou moeten, kan die oorlog mijn gedachten maar niet binnendringen. Het komt denk ik ook door het ritueel, de symboliek. Ik kan daar moeilijk in meegaan. Ik ben diep van binnen een zwaar religieus persoon, maar zodra ik bij mensen voor het eten moet bidden, heb ik het idee dat God scheten onder de tafel laat. Terwijl ik juist zo graag mee zou gaan in die verbinding van geestelijke sereniteit. Op begrafenissen pers ik hard om te kunnen huilen, omdat dat zo mooi zou staan. En omdat het toch ook gewoon heel mooi ís dat je je liefde voor een dierbare die je voor altijd zal moeten missen publiekelijk mag uiten. Maar in plaats daarvan kan ik alleen aan smerige moppen denken en moet ik met alle kracht van de wereld een grijns van mijn gezicht – of nog erger: een aanval van de slappe lach - tegenhouden. Ik ben een ernstig persoon, maar zo gauw ernst van mij verwacht wordt – omdat iedereen ernstig is en dat zo hoort, omdat je er simpelweg respect mee toont – voel ik mij een onuitstaanbare puber die overal tegenaan wil trappen, alles kapot wil maken. En dat terwijl ik juist hartgrondig neerkijk op dat soort infantiele recalcitrantie.

Om heel eerlijk te zijn kan ik mij er geen voorstelling van maken dat iemand in die jaarlijkse twee minuten daadwerkelijk op een betekenisvolle manier kan denken aan het leed dat de mensheid zichzelf heeft toegebracht. Maar voor hetzelfde geld zijn er mensen die juist het ritueel nodig hebben om te kunnen gedenken, die pas in het stilzwijgende collectief toegang tot hun diepte weten te vinden, tot hun verbondenheid met de wereld en de geschiedenis. Ik voel mij geconfronteerd in de stilte met een niets, dat ik spastisch probeer op te vullen met niet ter zake doende egocentrische terzijdes. En ja, wanneer ik me daar dan weer bewust van raak, moet ik een schreeuw onderdrukken. Ik heb herrie, chaos en paniek om mij heen nodig. Dan pas voel ik mij verbonden.

Toch ben ik allerminst een tegenstander van het 4 mei-ritueel, zoals ik ook geen tegenstander van begrafenissen of het gebed ben. Zelfs als iedereen zou zijn zoals ik, en niet kan stilstaan in de stilte, is de verwachting die we van elkaar hebben en die wellicht een onmogelijke verwachting is, in zichzelf waardevol. De schreeuwer overschreeuwt zijn angst, zijn leegte, maar daarmee ook zijn menselijkheid. Want de stap die mij weerhoudt om totale anarchie te veroorzaken is schaamte. En die schaamte is er niet voor niets. Die schaamte is wat ons misschien wel allemaal verbindt, omdat het laat zien dat we zijn wat we zijn doordat we nooit kunnen zijn wat we willen zijn. Daar doorheen breken vergt moed, maar het is een destructieve moed, een moed zonder enkele gerichtheid. Er is geen alternatief voorhanden. Je bent een verstoorder van de openbare orde, veroorzaker van lichamelijk letsel, een ‘on-mens’. Dat was natuurlijk allemaal nou ook weer niet de bedoeling, maar je motieven doen er niet meer toe als het reeds te laat is en de pleuris is uitgebroken. Je bent een alcoholistische gek en het wordt net te gretig als een opluchting ervaren dat je ontoerekeningsvatbaar blijkt te zijn. Je bent de mogelijkheid die ons constant verleidt en die we daarom moeten verwerpen.

Het onderdrukken van een schreeuw is misschien wel de enige gepaste en oprechte manier waarop we onze doden kunnen herdenken.

Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.

Steun ons en word kunstverzamelaar

Hard//hoofd is al bijna tien jaar een vrijhaven voor jonge en experimentele kunst, journalistiek en literatuur. Een walhalla voor hemelbestormers en constructieve twijfelaars, een speeltuin voor talentvolle dromers en ontheemde jonge honden. Elke dag verschijnen op onze site eigenzinnige artikelen, verhalen, poëzie, kunst, fotografie en illustraties van onze jonge makers. Én onze site is helemaal gratis.

Zonder jou kunnen we dit niet blijven doen. Als je ons steunt, dan maken wij jou meteen kunstverzamelaar door je speciaal geselecteerde kunstwerken toe te sturen. Verzamel kunst en help je favoriete tijdschrift het volgende decennium door.

Steun ons
het laatste
Tip: Leer elkaars taal van de liefde

Leer elkaars taal van de liefde

Kiki Bolwijn heeft een bijzondere manier van communiceren met haar vader: zonder veel woorden te wisselen begrijpen ze elkaar heel goed. Een tip om elkaars taal van de liefde te leren spreken, ook als dat soms niet de jouwe is. Lees meer

Tip: Ga saneren

Ga saneren

De nachtmerrie van elke boekenliefhebber: Esmé van den Boom moet voor haar werk in de bibliotheek boeken wegdoen. Of word je hier juist ook wel zen van? Lees meer

Alles vijf sterren: Over straat in een andere wereld

Over straat in een andere wereld

Deze week worden we blij van een ontroerende, grappige bewerking van Oorlog en Vrede, een hilarische podcast over porno, en een app die hardlopen combineert met zombies. Lees meer

Column: Een brief op de schoorsteenmantel

Een brief op de schoorsteenmantel

In de jaren '70 hadden veel dertigers iets uit te vechten met hun moeder. Zo ook Trudy, die de hare speciaal daarvoor uitnodigde voor een weekend op het strand. Lees meer

Tip: Neem geen kat 1

Neem geen kat

Eva van den Boogaard heeft een kat. Een hele mooie, die het goed doet op Instagram. Maar toch had ze hem liever niet gehad. Een tip om niet onwillekeurig te gaan houden van een dier. Lees meer

Column: Joh wat origineel

Joh wat origineel

Iduna Paalman had een zinnelijke droom over iemand die niet haar vriend is. Wat moet ze daarvan maken? Lees meer

Tip: Maak zinloze lijstjes

Maak zinloze lijstjes

Het schrijven gaat Jozien Wijkhuis niet altijd even makkelijk af, terwijl ze eigenlijk niets liever doet. Een podcast van Tim Clare bood soelaas. Een tip om het schrijven te demystificeren. Lees meer

Column: Gemaakt om te scharrelen

Gemaakt om te scharrelen

Op alle dingen die Trudy leuk, lekker of gemakkelijk vindt rust tegenwoordig een taboe. Als pensionado geniet ze volop van het leven, en daar drinkt ze graag een wijntje bij. En haar gezonde verstand krijgt weer eens gelijk. Lees meer

Tip: Kijk slechte televisie

Kijk slechte televisie

Josephine Keuter kijkt graag slechte televisie en schaamt zich daar niet voor. Het is verblijdend, helend en ultiem ontspannend. Lees meer

Tip: Leer een ambacht

Leer een ambacht

Nora van Arkel ging spontaan een dag in de leer bij een Berlijnse Meisterbacker. Daar leerde ze minder te denken en meer te doen. Een tip om eens te vragen of iemand je een ambacht wil leren. Lees meer

Tip: Geef het voordeel van de twijfel

Geef het voordeel van de twijfel

Redacteur Else Boer schippert tussen cynisme en naïviteit. 'Om naïviteit te vermijden, besloot ik dat cynisme een adequate reactie op de wereld was. Maar het continu bevragen van mensen en hun beweegredenen is vermoeiend.' Lees meer

Automatische concepten 26

Over de column (niets dan goeds?)

Iduna schrijft al jaren columns voor Hard//hoofd en vraagt zich af: hoe komt het toch dat ze ergens alsnog verwarde gevoelens heeft bij het fenomeen 'column'? Een overpeinzing die terugvoert naar Iduna's jaren op de universiteit en de twijfel over de plek die ze in mag nemen in de wereld. Lees meer

Tip: Durf hardop te dromen

Durf hardop te dromen

Rose Doolan vertrok jaren geleden naar San Francisco, met wilde plannen en weinig budget. Lees meer

Column: Mammie

Mammie

'Arme mammie, sorry mammie!', hoort Trudy in de wachtkamer van het ziekenhuis. De irritatie die dit oproept komt vanuit een nooit gedichte kloof in het verleden. En dat heeft alles met het woord 'mammie' te maken. Lees meer

Zien en gezien worden

Zien en gezien worden

Polderdiva Tim Fraanje deelt weer eens een anekdote uit zijn leven als bijna doorgebroken rockster. Hij maakt daarmee schaamteloos reclame voor de nieuwe elpee (+ videoclip!) van Big Hare, het synthpopduo waarvan hij de helft is. ‘Gaat u hier maar staan,’ wordt er afgemeten tegen uw eigen bijna doorgebroken rockster gezegd als ik binnenloop bij... Lees meer

Tip: Flirt gewoon

Flirt gewoon

'Misschien kom je wel niemand tegen omdat je op al die apps zit.' Lees meer

Column: ‘Mijn Ritalin-dealer is op vakantie’

‘Mijn Ritalin-dealer is op vakantie’

Iduna Paalman wordt regelmatig geconfronteerd met de als nonchalance verpakte onzekerheden van de jonge generatie. Lees meer

Tip: It takes a village

It takes a village

Een tip om een dorp te bouwen met de leukste mensen om je heen. Lees meer

Tip: Ga rennen

Ga rennen

Soms zegt het stemmetje in Eva van den Boogaards achterhoofd precies op tijd: 'Eet een banaan, drink een glas water, trek je sportbeha en je hardloopschoenen aan, en ga.' Lees meer

Column: Klein leed

Klein leed

De vriend van Trudy kan zich goed opwinden over de grote thema's in het leven. Zijzelf ligt eerder wakker van een eenzaam oud vrouwtje of een kippenstal die afbrandt. Lees meer

Steun ons en word kunstverzamelaar
Hardhoofd vecht voor de vrijheid van jonge makers om te kunnen maken wat ze willen. Word nu kunstverzamelaar en ontvang de interessantste Hard//hoofd kunstwerken.

Steun ons vanaf €5