Asset 14

Puddingtaart met worst

Het was al met al best een prima kerst. Op de eerste dag was ik met Annika bij mijn ouders. ‘Laat maar weten of jullie een van die dagen langs willen komen hoor,’ had mijn moeder een week eerder gezegd, om daar nadrukkelijk aan toe te voegen dat het natuurlijk echt niet hoefde. Dat zei ze elk jaar en altijd weer bracht mij dat in vertwijfeling of het haar daadwerkelijk niks uitmaakte, of dat ze graag de indruk wilde wekken dat alles best was. En welk van die twee mogelijkheden te prefereren zou zijn was ook een vraag waar ik nooit uitkwam.

Als kind vond ik kerst al een wat onbestemd feest. Van Sinterklaas kreeg je cadeautjes, met oudjaar mocht je opblijven om het vuurwerk te zien, met Pasen zocht je eieren. Maar met kerst gebeurde er in mijn ogen niet zoveel bijzonders. We hadden wel een boom, maar die stond dan al een tijdje. De dag dat de boom het huis binnenkwam en werd versierd voelde eigenlijk bijzonderder dan de werkelijke kerstdagen. Op die dagen kwam er wel familie eten en mijn moeder stond dan de hele dag in de keuken. Maar er kwam wel vaker familie eten en dan stond ze ook de hele dag in de keuken.

Echt een grote familie had ik ook niet. Een tante en twee oma’s, dan had je het wel een beetje gehad. Een van die oma’s was christelijk, die las dan wat voor uit de Bijbel. Maar dat deed ze eigenlijk ook altijd. ‘Als we maar niet vergeten waar deze dag eigenlijk voor is,’ sprak ze zuur wanneer mijn moeder een gevulde zwanenhals op tafel zette. Die negeerde haar schoonmoeder en somde op waarmee de hals zoal gevuld was, waarmee het was gemarineerd, hoe lang het in de oven had gezeten, wat andere manieren waren geweest om het te bereiden en waarom ze uiteindelijk toch had gekozen voor dit specifieke recept. Mijn vader raakte al gauw ongeduldig. Hij was te beleefd om een hap te nemen voor zijn vrouw was uitgepraat, maar verkeerde in een constante angst dat het eten zou afkoelen. Ik deed mijn best om niet te vergeten waar de dag eigenlijk voor was, maar zag niet in hoe dat met de zwanenhals - of wat mijn moeder dan ook maar bereid had – op gespannen voet zou staan.

Mijn familie is altijd wars geweest van tradities. Voor mijn afgelopen verjaardag vroeg mijn moeder wat ik wilde eten en ik gaf aan te verlangen naar het gehaktbrood dat zij vroeger maakte. Die avond kwam ze met een geheel ander gehaktbrood aanzetten. ‘Ik heb wat dingen aan de receptuur veranderd,’ fluisterde ze me vol trots toe, ‘hij is nu veel smaakvoller en sappiger, proef maar.’ Ik proefde dat het inderdaad een verbetering was, maar toch voelde het niet zo. Pech gehad. Mijn sentimentaliteit mocht mijn moeders culinaire ontwikkeling vooral niet in de weg zitten.

Pas in de afgelopen tien jaar is het kerstgevoel tot mij doorgedrongen. Dat kwam door mijn ex-schoonfamilie, bestaande uit tientallen neven en nichten en ooms en tantes, waarvan ik volgens mij uiteindelijk nooit iedereen heb ontmoet. Het programma voor de feestdagen was altijd hetzelfde. Op de kerstochtenden kreeg ik puddingtaart zonder worst voorgeschoteld, ’s avonds stond er Chinees op het menu en het oudjaarsdiner bestond uit puddingtaart mét worst en een oliebol. Het leven was overzichtelijk, want ik was onderdeel van een familie die aan tradities deed.

De puddingtaart werd al generaties lang door deze familie rond de feestdagen bereid. De herkomst van het gele geval – feitelijk pudding noch taart – was onduidelijk, maar stamde waarschijnlijk uit de hongerwinter. Toen waren precies die ingrediënten voorhanden die met enige inventiviteit en een hele hoop familieliefde uiteindelijk de puddingtaart gingen vormen. En vlak voor de jaarwisseling zal dan een of andere voedselbonnensparende neef wel met een braadworstje zijn komen aanzetten, die ze er toen maar bij hebben geserveerd.

puddingtaart

Illustratie: Jesse Strikwerda

Deze op papier onmogelijke combinatie van vet vlees en zachte zoetigheid is in de afgelopen tien jaar een vast onderdeel van mijn smaakpapillen gaan vormen. De oliebol scheen niet noodzakelijk te zijn, maar werd op die laatste avond van het jaar meestal toch ook maar op je bordje gelegd. De bedoeling was dan dat je van alle drie die etenswaren een stukje op je vork prikte, om vervolgens deze smakenchaos je bakkes binnen te schuiven. Hoe dichter de decembermaand naderde, hoe meer ik ernaar ging verlangen. Minstens zoveel als naar de puddingtaart zelf, zag ik uit naar alle gesprekken die er steevast mee gepaard gingen. Zoals de vraag of er nou wel of niet rozijnen in hoorden en de schande die werd gesproken over de Canadese tak, die het ook op verjaardagen durfde te serveren en naar het scheen godbetert met slagroom.

En altijd was er weer die vraag die, hoe lang ik ook al tot deze familie dacht te behoren, op licht-plagende wijze aan mij – de eeuwige nieuweling - werd gesteld: ‘begin je het al een beetje lekker te vinden?’ Steeds moest ik weer uitleggen dat ik de puddingtaart – zowel met als zonder worst – van begin af aan heerlijk had gevonden. Ik zei dit niet uit beleefdheid, ik vond dat echt, en liet me graag een tweede of een derde stuk serveren, soms zelfs een vierde, alsof ik iets te bewijzen had, tot ik met een opgeblazen buik en hyper van de suiker me over liet halen mee te doen aan gezangen en gezelschapsspelletjes. Want aan gezangen en gezelschapsspelletjes deed deze familie ook.

Er waren leden van de familie die eigenlijk walgden van hun eigen kerstontbijt, maar toch plichtsgetrouw een stukje wegwerkten, uit respect voor de traditie. Ook van Chinees was niet iedereen per se een groot liefhebber, maar aangezien voor dit maal enkel iemand er op uitgestuurd hoefde te worden om de gigantische stapel bakjes af te halen, kon iedereen de rest van de dag betrokken blijven bij alle gezangen en gezelschapsspelletjes. Ik heb mij altijd graag voorgedaan als gezelligheidshatende einzelgänger, maar naar dit vredig samenzijn leefde ik stiekem het hele jaar toe. Het valt mij zwaar dat ik dit nu moet gaan leren missen. De feestdagen zijn voor mij weer net zo onbestemd als ze ooit waren, maar waar die onbestemdheid ooit voor zich sprak spreekt nu een gapend gat.

Op tweede kerstdag was ik dozen aan het inpakken, want de volgende dag zou ik gaan verhuizen. Terwijl ik snikkend mijn dochters speelgoed sorteerde ging mijn telefoon. Het was mijn ex-schoonmoeder.
‘Kan ik jou met oudjaar verwachten voor puddingtaart met worst?’ vroeg ze zakelijk.
Met overslaande stem bevestigde ik de uitnodiging. Daarna informeerde ik hoe laat mijn ex er zou zijn.
‘Oh, die heb ik nog niet gevraagd. Maar ik denk eigenlijk niet dat ze komt. Je weet toch dat ze nooit zo’n liefhebber is geweest van ons oudejaarsmaal. Ze deed volgens mij alleen maar mee voor jou.’

Het was al met al best een prima kerst, maar het echte feest moet nog beginnen.

Op 5 augustus jongstleden las Kasper een embryonale versie van deze column voor op #houdjemonddichter, een driemaandelijks literair programma in ArtDeli te Amsterdam dat die avond het thema ‘pudding’ had. Dat stuk bevatte weer elementen van Kaspers bijdrage aan een hard//hoofd-artikel over kersttradities.

Deze gezellige decemberrecycling is Kaspers laatste column voor een korte winterstop waarin hij zich op zijn boek moet storten. Medio februari is Kasper weer terug op hard//hoofd.

Mail

Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.

Jesse Strikwerda is illustrator en één van de drie winnnaars van de Fiep Westendorp stimuleringsprijs 2015.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef literair
  • Foto van Gatool Katawazi
    Gatool KatawaziAdjunct-uitgever
het laatste
Automatische concepten 39

Vraag geen cadeaus (en krijg iets beters)

Jarig zijn én wereldproblematiek willen aanpakken, Jozien Wijkhuis leed eronder. Haar tip aan de (virtuele) verjaardagsbezoeker: geef cadeaus die geen geld kosten, of stort een bedrag dat de jarige zelf cadeau kan doen aan een medemens in nood. Lees meer

Tip: Ga naar je werk

Ga naar je werk

Ook als je kantoortuin of favoriete koffietentje met laptopaansluiting gesloten is, kun je naar werk. Nora van Arkel liet zich betoveren door het sprankje magie dat nodig is om onszelf van eindeloze pyjamadagen te bevrijden. Lees meer

Tip: Ga een potje schaken

Ga een potje schaken

Jihane Chaara heeft een hobby uit de oude doos nieuw leven ingeblazen: het schaken. Het spel blijkt een grote metafoor voor het echte leven. Een tip om niet te haasten, je verbeelding in te zetten en natuurlijk om een vermakelijk spel te spelen. Lees meer

Alles Vijf Sterrenbeelden: Een kosmische quarantaine 7

De kosmische kijk- en luisterhoroscoop

Onze mediums hebben een horoscoop gemaakt om je weer terug op aarde te brengen. Voor als je even uit je hoofd en in je scherm of je speakers wilt. Lees meer

 Kosmisch perspectief

Kosmisch perspectief

Tomas Mutsaers zoekt in zijn werk naar het wonderlijke van de wereld. Doelloos flanerend richt hij zijn lens met een kosmisch perspectief, zoals een telescoop door een wazige voorgrond van de atmosfeer kijkt, en scherpstelt op wat zich daarachter bevindt. Lees meer

Tip: Bouw een tedere takkenhut

Bouw een tedere takkenhut

Rijk Kistemaker troost zich tijdens de coronacrisis met de kosmische vraagstukken die Lars von Triers Melancholia opwerpt. Hoe rouwen we om het verlies van de aarde of - iets kleiner - een achteloze manier van leven? Lees meer

Alles vijf sterren: 24

Nuttig gebruik van weinig wilskracht

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om de groeven van onze badkamer te poetsen of een muur uit te breken. Lees meer

Tip: zoek de rebel in jezelf (die zonder applaus kan)

zoek de rebel in jezelf (die zonder applaus kan)

Sinds de boekenmaand vraagt Ruby Sanders zich af of echte rebellie nog wel bestaat, want als iedereen een rebel is, is niemand het. Een tip om je ijdele tegendraadsheid te laten varen nu in thuisisolatie niemand nog ziet waar je tegenaan schopt. Lees meer

Tip: Zet je angst voor vlogs opzij voor bestdressed

Zet je angst voor vlogs opzij voor bestdressed

Emma Stomp heeft in quarantaine iets nieuws ontdekt: ze houdt van vlogs. Niet alle vloggers komen door haar selectie heen, maar de New Yorkse Ashley heeft haar hart veroverd. Een tip om te gaan kijken naar Ashleys bestdressed: een vlog vol oneliners, hysterie en het hoognodige stijladvies. Lees meer

Tip: leer van de zombie-apocalyps 2

Leer van de zombie-apocalyps

Marthe van Bronkhorst liet zich verleiden tot het kijken van zombie-apocalyps films. Met het oog op de grimmige coronatoestand stak ze er wat van op. Een tip om te leren van rampen uit het (fictieve) verleden. Lees meer

Tip: Vind je eigen pantser

Vind je eigen pantser

Iris Blaak denkt terug aan de tijd dat ze nog vrij was de wereld over te reizen en kennismaakte met haar privéchauffeur Elliot in Oeganda. Om heel andere redenen schermde hij zich af van de buitenwereld, op zoek naar een pantser dat hem bescherming bood. Een tip om vrijheid en geborgenheid in één te vinden. Lees meer

Tip: Waarom ik geen arts ben

Waarom ik geen arts ben

Eva van den Boogaard ergerde zich tot voor kort aan de koelbloedige ‘artsenpraat’ van haar huisgenoot. Nu hij op de corona-afdeling over levens beslist, blijkt dat de mensheid niet zonder kan. Een tip om het rationele doktersbrein te koesteren. Lees meer

Alles vijf sterren: Buitengevoel en bingewatchcoma

Buitengevoel en bingewatchcoma

Deze week worden we blij van kleine dingen die je tijdens je zelfisolatie kan doen. Zonder dat we de druk voelen deze tijd te gebruiken om een sixpack te kweken of alles volgens een productiviteitsschema te doen. Lees meer

Tip: Vier je halve verjaardag

Vier je halve verjaardag

De geboortedag van Marit Schilling valt té ongelukkig voor een feestje. Er zit maar een ding op: de verjaardagstraditie chirurgisch bewerken. Marit deelt haar vondst graag met alle (corona)verjaardagsslachtoffers, want aan taart en knuffels heeft een mens nooit genoeg. Lees meer

Tip: Herlees een stoffige plankvrucht 1

Herlees een stoffige plankvrucht

Ook voor Rijk Kistemaker ligt quarantaine op de loer. Waar we je vorige week nog enthousiast naar de boekenwinkel stuurden, blijven we nu thuis om een stoffig boek van de plank te plukken. Want voor Rijk opent herlezen evengoed nieuwe werelden. Lees meer

Alles vijf sterren: Zullen we een hut bouwen?

Zullen we een hut bouwen?

Deze boekenweek worden we blij van lievelingsboeken: ze zijn melancholisch, sprookjesachtig en prachtig imperfect. Lees meer

Tip: Rebelleer in je lokale boekhandel

Rebelleer in je lokale boekhandel

Kiki Bolwijn werkt als boekverkoper en pleit deze boekenweek voor rebellie en verzet in je lokale boekwinkel. Koop er een boek, want een plek waar een veelheid aan verhalen mag bestaan, is in onze tijd nog veel waardevoller dan ooit. Lees meer

Alles vijf sterren: Hetzelfde als onverwacht een cadeautje krijgen

Hetzelfde als onverwacht een cadeautje krijgen

Deze week worden we blij van met liefde in elkaar getimmerde minibiebs, een film die onze ogen opent en de perfectie van oefenende ijsdansers. Lees meer

Tip: Maak slecht werk

Maak slecht werk

Imre van Son liep als kind over van vreugde en energie om dingen te maken. Nu hij 31 is, lijkt de onbevangen geest van zijn jongere ik ingeruild te zijn door een meedogenloos oordeel over alles wat hij maakt. Een tip om gewoon weer eens een keer iets slechts te maken. Lees meer

 Solastalgia, of: Heimwee naar hier

Solastalgia, of: Heimwee naar hier

Zindzi Zwietering werd gegrepen door solastalgia, of heimwee naar een plek die je nooit hebt verlaten, maar die door klimaatverandering voor altijd is veranderd. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan