Asset 14

Puddingtaart met worst

Het was al met al best een prima kerst. Op de eerste dag was ik met Annika bij mijn ouders. ‘Laat maar weten of jullie een van die dagen langs willen komen hoor,’ had mijn moeder een week eerder gezegd, om daar nadrukkelijk aan toe te voegen dat het natuurlijk echt niet hoefde. Dat zei ze elk jaar en altijd weer bracht mij dat in vertwijfeling of het haar daadwerkelijk niks uitmaakte, of dat ze graag de indruk wilde wekken dat alles best was. En welk van die twee mogelijkheden te prefereren zou zijn was ook een vraag waar ik nooit uitkwam.

Als kind vond ik kerst al een wat onbestemd feest. Van Sinterklaas kreeg je cadeautjes, met oudjaar mocht je opblijven om het vuurwerk te zien, met Pasen zocht je eieren. Maar met kerst gebeurde er in mijn ogen niet zoveel bijzonders. We hadden wel een boom, maar die stond dan al een tijdje. De dag dat de boom het huis binnenkwam en werd versierd voelde eigenlijk bijzonderder dan de werkelijke kerstdagen. Op die dagen kwam er wel familie eten en mijn moeder stond dan de hele dag in de keuken. Maar er kwam wel vaker familie eten en dan stond ze ook de hele dag in de keuken.

Echt een grote familie had ik ook niet. Een tante en twee oma’s, dan had je het wel een beetje gehad. Een van die oma’s was christelijk, die las dan wat voor uit de Bijbel. Maar dat deed ze eigenlijk ook altijd. ‘Als we maar niet vergeten waar deze dag eigenlijk voor is,’ sprak ze zuur wanneer mijn moeder een gevulde zwanenhals op tafel zette. Die negeerde haar schoonmoeder en somde op waarmee de hals zoal gevuld was, waarmee het was gemarineerd, hoe lang het in de oven had gezeten, wat andere manieren waren geweest om het te bereiden en waarom ze uiteindelijk toch had gekozen voor dit specifieke recept. Mijn vader raakte al gauw ongeduldig. Hij was te beleefd om een hap te nemen voor zijn vrouw was uitgepraat, maar verkeerde in een constante angst dat het eten zou afkoelen. Ik deed mijn best om niet te vergeten waar de dag eigenlijk voor was, maar zag niet in hoe dat met de zwanenhals - of wat mijn moeder dan ook maar bereid had – op gespannen voet zou staan.

Mijn familie is altijd wars geweest van tradities. Voor mijn afgelopen verjaardag vroeg mijn moeder wat ik wilde eten en ik gaf aan te verlangen naar het gehaktbrood dat zij vroeger maakte. Die avond kwam ze met een geheel ander gehaktbrood aanzetten. ‘Ik heb wat dingen aan de receptuur veranderd,’ fluisterde ze me vol trots toe, ‘hij is nu veel smaakvoller en sappiger, proef maar.’ Ik proefde dat het inderdaad een verbetering was, maar toch voelde het niet zo. Pech gehad. Mijn sentimentaliteit mocht mijn moeders culinaire ontwikkeling vooral niet in de weg zitten.

Pas in de afgelopen tien jaar is het kerstgevoel tot mij doorgedrongen. Dat kwam door mijn ex-schoonfamilie, bestaande uit tientallen neven en nichten en ooms en tantes, waarvan ik volgens mij uiteindelijk nooit iedereen heb ontmoet. Het programma voor de feestdagen was altijd hetzelfde. Op de kerstochtenden kreeg ik puddingtaart zonder worst voorgeschoteld, ’s avonds stond er Chinees op het menu en het oudjaarsdiner bestond uit puddingtaart mét worst en een oliebol. Het leven was overzichtelijk, want ik was onderdeel van een familie die aan tradities deed.

De puddingtaart werd al generaties lang door deze familie rond de feestdagen bereid. De herkomst van het gele geval – feitelijk pudding noch taart – was onduidelijk, maar stamde waarschijnlijk uit de hongerwinter. Toen waren precies die ingrediënten voorhanden die met enige inventiviteit en een hele hoop familieliefde uiteindelijk de puddingtaart gingen vormen. En vlak voor de jaarwisseling zal dan een of andere voedselbonnensparende neef wel met een braadworstje zijn komen aanzetten, die ze er toen maar bij hebben geserveerd.

puddingtaart

Illustratie: Jesse Strikwerda

Deze op papier onmogelijke combinatie van vet vlees en zachte zoetigheid is in de afgelopen tien jaar een vast onderdeel van mijn smaakpapillen gaan vormen. De oliebol scheen niet noodzakelijk te zijn, maar werd op die laatste avond van het jaar meestal toch ook maar op je bordje gelegd. De bedoeling was dan dat je van alle drie die etenswaren een stukje op je vork prikte, om vervolgens deze smakenchaos je bakkes binnen te schuiven. Hoe dichter de decembermaand naderde, hoe meer ik ernaar ging verlangen. Minstens zoveel als naar de puddingtaart zelf, zag ik uit naar alle gesprekken die er steevast mee gepaard gingen. Zoals de vraag of er nou wel of niet rozijnen in hoorden en de schande die werd gesproken over de Canadese tak, die het ook op verjaardagen durfde te serveren en naar het scheen godbetert met slagroom.

En altijd was er weer die vraag die, hoe lang ik ook al tot deze familie dacht te behoren, op licht-plagende wijze aan mij – de eeuwige nieuweling - werd gesteld: ‘begin je het al een beetje lekker te vinden?’ Steeds moest ik weer uitleggen dat ik de puddingtaart – zowel met als zonder worst – van begin af aan heerlijk had gevonden. Ik zei dit niet uit beleefdheid, ik vond dat echt, en liet me graag een tweede of een derde stuk serveren, soms zelfs een vierde, alsof ik iets te bewijzen had, tot ik met een opgeblazen buik en hyper van de suiker me over liet halen mee te doen aan gezangen en gezelschapsspelletjes. Want aan gezangen en gezelschapsspelletjes deed deze familie ook.

Er waren leden van de familie die eigenlijk walgden van hun eigen kerstontbijt, maar toch plichtsgetrouw een stukje wegwerkten, uit respect voor de traditie. Ook van Chinees was niet iedereen per se een groot liefhebber, maar aangezien voor dit maal enkel iemand er op uitgestuurd hoefde te worden om de gigantische stapel bakjes af te halen, kon iedereen de rest van de dag betrokken blijven bij alle gezangen en gezelschapsspelletjes. Ik heb mij altijd graag voorgedaan als gezelligheidshatende einzelgänger, maar naar dit vredig samenzijn leefde ik stiekem het hele jaar toe. Het valt mij zwaar dat ik dit nu moet gaan leren missen. De feestdagen zijn voor mij weer net zo onbestemd als ze ooit waren, maar waar die onbestemdheid ooit voor zich sprak spreekt nu een gapend gat.

Op tweede kerstdag was ik dozen aan het inpakken, want de volgende dag zou ik gaan verhuizen. Terwijl ik snikkend mijn dochters speelgoed sorteerde ging mijn telefoon. Het was mijn ex-schoonmoeder.
‘Kan ik jou met oudjaar verwachten voor puddingtaart met worst?’ vroeg ze zakelijk.
Met overslaande stem bevestigde ik de uitnodiging. Daarna informeerde ik hoe laat mijn ex er zou zijn.
‘Oh, die heb ik nog niet gevraagd. Maar ik denk eigenlijk niet dat ze komt. Je weet toch dat ze nooit zo’n liefhebber is geweest van ons oudejaarsmaal. Ze deed volgens mij alleen maar mee voor jou.’

Het was al met al best een prima kerst, maar het echte feest moet nog beginnen.

Op 5 augustus jongstleden las Kasper een embryonale versie van deze column voor op #houdjemonddichter, een driemaandelijks literair programma in ArtDeli te Amsterdam dat die avond het thema ‘pudding’ had. Dat stuk bevatte weer elementen van Kaspers bijdrage aan een hard//hoofd-artikel over kersttradities.

Deze gezellige decemberrecycling is Kaspers laatste column voor een korte winterstop waarin hij zich op zijn boek moet storten. Medio februari is Kasper weer terug op hard//hoofd.

Mail

Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.

Jesse Strikwerda is illustrator en één van de drie winnnaars van de Fiep Westendorp stimuleringsprijs 2015.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Ik ook op jou

Ik ook op jou

Op een avond zegt iemand tegen Eva dat hij verliefd op haar is. Terwijl hij wacht op een antwoord, denkt Eva na over wat verliefd zijn eigenlijk is. Lees meer

Herhaalrecept

Herhaalrecept

Op een ochtend wordt Aisha Mansaray wakker in een parelmoeren bubbel. Ze onderzoekt hoe ze met haar depressie op de randen van de realiteit kan leven, zonder de grip erop te verliezen. ‘Mijn aandoening was een zuigend ding geweest dat zich om mij heen had gewikkeld, lelijk, en meer levend dan ik.’ Lees meer

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Marthe van Bronkhorst maakt de balans op tussen S en M, die beide alles kwijt zijn: de een is ingebed in het zorgsysteem, de ander moet niks hebben van de verzorgingsstaat. Lees meer

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

Grootgebracht met het idee dat 'natuurlijke' oplossingen de voorkeur hebben boven synthetische medicatie stond Eva niet te springen om angstremmers te gaan gebruiken. Maar wat als het nou gewoon werkt? Lees meer

Column: Keihard chillen 2

Keihard chillen

Eva zet haar vraagtekens bij het fenomeen chillen. 'Eerlijk gezegd denk ik dat een wereld als deze, waarin fascisme oprukt, waarin genocide nog steeds bestaat, waarin het onrecht en de pijn en het verdriet van mijn schermen afspat, weinig reden geeft tot chillen.' Lees meer

We zijn tenminste allemaal nog mensen

We zijn tenminste allemaal nog mensen

In een overvolle trein ontwaart Aisha de eerste tekenen van het nieuwe verhaal waar ze - of iedereen? - naar op zoek is. Lees meer

Column: Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Als een vriendin van Eva op date gaat met een man waarmee Eva zelf al eerder afsprak, is ze erg benieuwd naar haar bevindingen. Lees meer

Column: Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Twee jaar geleden vroeg Eva nog aan een collega waarom ze niet dronk. Inmiddels laat ook zij de alcohol links liggen en is ze zelf degene die wordt bevraagd. Lees meer

(Ont)hechting

(Ont)hechting

Als Aisha op proef intrekt bij haar geliefde en haar eigen gekoesterde plek achterlaat, is het net het alsof ze een onvaste vorm aanneemt. Lees meer

Hypnose

Op een dag breng ik alle wereldleiders onder hypnose

Een betere wereld begint bij een andere gedachte en daarom besluit Marthe van Bronkhorst hypnotiseur te worden. Lees meer

Column 1

Je opnemen in mijn testament

Een lugubere ontdekking tijdens een boswandeling doet Eva nadenken over wat we achterlaten voor onze nabestaanden als we overlijden. Lees meer

Automatische concepten 71

We hebben een probleem met de derde helft

Een voetbalwedstrijd stopt officieel misschien op het veld, maar Marthe van Bronkhorst merkt in de trein dat het slinkse spel doorgaat. Lees meer

Zeker weten dat hij een super goede vader wordt

Zeker weten dat hij een supergoede vader wordt

Eva wil blij zijn voor haar vriend, die na een halfjaar weer van zich liet horen, maar merkt dat het haar moeite kost. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer