tickets
Asset 14

Puddingtaart met worst

Het was al met al best een prima kerst. Op de eerste dag was ik met Annika bij mijn ouders. ‘Laat maar weten of jullie een van die dagen langs willen komen hoor,’ had mijn moeder een week eerder gezegd, om daar nadrukkelijk aan toe te voegen dat het natuurlijk echt niet hoefde. Dat zei ze elk jaar en altijd weer bracht mij dat in vertwijfeling of het haar daadwerkelijk niks uitmaakte, of dat ze graag de indruk wilde wekken dat alles best was. En welk van die twee mogelijkheden te prefereren zou zijn was ook een vraag waar ik nooit uitkwam.

Als kind vond ik kerst al een wat onbestemd feest. Van Sinterklaas kreeg je cadeautjes, met oudjaar mocht je opblijven om het vuurwerk te zien, met Pasen zocht je eieren. Maar met kerst gebeurde er in mijn ogen niet zoveel bijzonders. We hadden wel een boom, maar die stond dan al een tijdje. De dag dat de boom het huis binnenkwam en werd versierd voelde eigenlijk bijzonderder dan de werkelijke kerstdagen. Op die dagen kwam er wel familie eten en mijn moeder stond dan de hele dag in de keuken. Maar er kwam wel vaker familie eten en dan stond ze ook de hele dag in de keuken.

Echt een grote familie had ik ook niet. Een tante en twee oma’s, dan had je het wel een beetje gehad. Een van die oma’s was christelijk, die las dan wat voor uit de Bijbel. Maar dat deed ze eigenlijk ook altijd. ‘Als we maar niet vergeten waar deze dag eigenlijk voor is,’ sprak ze zuur wanneer mijn moeder een gevulde zwanenhals op tafel zette. Die negeerde haar schoonmoeder en somde op waarmee de hals zoal gevuld was, waarmee het was gemarineerd, hoe lang het in de oven had gezeten, wat andere manieren waren geweest om het te bereiden en waarom ze uiteindelijk toch had gekozen voor dit specifieke recept. Mijn vader raakte al gauw ongeduldig. Hij was te beleefd om een hap te nemen voor zijn vrouw was uitgepraat, maar verkeerde in een constante angst dat het eten zou afkoelen. Ik deed mijn best om niet te vergeten waar de dag eigenlijk voor was, maar zag niet in hoe dat met de zwanenhals - of wat mijn moeder dan ook maar bereid had – op gespannen voet zou staan.

Mijn familie is altijd wars geweest van tradities. Voor mijn afgelopen verjaardag vroeg mijn moeder wat ik wilde eten en ik gaf aan te verlangen naar het gehaktbrood dat zij vroeger maakte. Die avond kwam ze met een geheel ander gehaktbrood aanzetten. ‘Ik heb wat dingen aan de receptuur veranderd,’ fluisterde ze me vol trots toe, ‘hij is nu veel smaakvoller en sappiger, proef maar.’ Ik proefde dat het inderdaad een verbetering was, maar toch voelde het niet zo. Pech gehad. Mijn sentimentaliteit mocht mijn moeders culinaire ontwikkeling vooral niet in de weg zitten.

Pas in de afgelopen tien jaar is het kerstgevoel tot mij doorgedrongen. Dat kwam door mijn ex-schoonfamilie, bestaande uit tientallen neven en nichten en ooms en tantes, waarvan ik volgens mij uiteindelijk nooit iedereen heb ontmoet. Het programma voor de feestdagen was altijd hetzelfde. Op de kerstochtenden kreeg ik puddingtaart zonder worst voorgeschoteld, ’s avonds stond er Chinees op het menu en het oudjaarsdiner bestond uit puddingtaart mét worst en een oliebol. Het leven was overzichtelijk, want ik was onderdeel van een familie die aan tradities deed.

De puddingtaart werd al generaties lang door deze familie rond de feestdagen bereid. De herkomst van het gele geval – feitelijk pudding noch taart – was onduidelijk, maar stamde waarschijnlijk uit de hongerwinter. Toen waren precies die ingrediënten voorhanden die met enige inventiviteit en een hele hoop familieliefde uiteindelijk de puddingtaart gingen vormen. En vlak voor de jaarwisseling zal dan een of andere voedselbonnensparende neef wel met een braadworstje zijn komen aanzetten, die ze er toen maar bij hebben geserveerd.

puddingtaart

Illustratie: Jesse Strikwerda

Deze op papier onmogelijke combinatie van vet vlees en zachte zoetigheid is in de afgelopen tien jaar een vast onderdeel van mijn smaakpapillen gaan vormen. De oliebol scheen niet noodzakelijk te zijn, maar werd op die laatste avond van het jaar meestal toch ook maar op je bordje gelegd. De bedoeling was dan dat je van alle drie die etenswaren een stukje op je vork prikte, om vervolgens deze smakenchaos je bakkes binnen te schuiven. Hoe dichter de decembermaand naderde, hoe meer ik ernaar ging verlangen. Minstens zoveel als naar de puddingtaart zelf, zag ik uit naar alle gesprekken die er steevast mee gepaard gingen. Zoals de vraag of er nou wel of niet rozijnen in hoorden en de schande die werd gesproken over de Canadese tak, die het ook op verjaardagen durfde te serveren en naar het scheen godbetert met slagroom.

En altijd was er weer die vraag die, hoe lang ik ook al tot deze familie dacht te behoren, op licht-plagende wijze aan mij – de eeuwige nieuweling - werd gesteld: ‘begin je het al een beetje lekker te vinden?’ Steeds moest ik weer uitleggen dat ik de puddingtaart – zowel met als zonder worst – van begin af aan heerlijk had gevonden. Ik zei dit niet uit beleefdheid, ik vond dat echt, en liet me graag een tweede of een derde stuk serveren, soms zelfs een vierde, alsof ik iets te bewijzen had, tot ik met een opgeblazen buik en hyper van de suiker me over liet halen mee te doen aan gezangen en gezelschapsspelletjes. Want aan gezangen en gezelschapsspelletjes deed deze familie ook.

Er waren leden van de familie die eigenlijk walgden van hun eigen kerstontbijt, maar toch plichtsgetrouw een stukje wegwerkten, uit respect voor de traditie. Ook van Chinees was niet iedereen per se een groot liefhebber, maar aangezien voor dit maal enkel iemand er op uitgestuurd hoefde te worden om de gigantische stapel bakjes af te halen, kon iedereen de rest van de dag betrokken blijven bij alle gezangen en gezelschapsspelletjes. Ik heb mij altijd graag voorgedaan als gezelligheidshatende einzelgänger, maar naar dit vredig samenzijn leefde ik stiekem het hele jaar toe. Het valt mij zwaar dat ik dit nu moet gaan leren missen. De feestdagen zijn voor mij weer net zo onbestemd als ze ooit waren, maar waar die onbestemdheid ooit voor zich sprak spreekt nu een gapend gat.

Op tweede kerstdag was ik dozen aan het inpakken, want de volgende dag zou ik gaan verhuizen. Terwijl ik snikkend mijn dochters speelgoed sorteerde ging mijn telefoon. Het was mijn ex-schoonmoeder.
‘Kan ik jou met oudjaar verwachten voor puddingtaart met worst?’ vroeg ze zakelijk.
Met overslaande stem bevestigde ik de uitnodiging. Daarna informeerde ik hoe laat mijn ex er zou zijn.
‘Oh, die heb ik nog niet gevraagd. Maar ik denk eigenlijk niet dat ze komt. Je weet toch dat ze nooit zo’n liefhebber is geweest van ons oudejaarsmaal. Ze deed volgens mij alleen maar mee voor jou.’

Het was al met al best een prima kerst, maar het echte feest moet nog beginnen.

Op 5 augustus jongstleden las Kasper een embryonale versie van deze column voor op #houdjemonddichter, een driemaandelijks literair programma in ArtDeli te Amsterdam dat die avond het thema ‘pudding’ had. Dat stuk bevatte weer elementen van Kaspers bijdrage aan een hard//hoofd-artikel over kersttradities.

Deze gezellige decemberrecycling is Kaspers laatste column voor een korte winterstop waarin hij zich op zijn boek moet storten. Medio februari is Kasper weer terug op hard//hoofd.

Mail

Kasper van Royen is Hard//hoofd-redactielid, is naast vader ook filosoof, ex-docent, ex-dichter, ex-echtgenoot, popfetisjist en postbode.

Jesse Strikwerda is illustrator en één van de drie winnnaars van de Fiep Westendorp stimuleringsprijs 2015.

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Zonder advertenties en helemaal gratis.

En dat heeft resultaat. Hard//hoofd’ers Iduna Paalman en Joost Oomen werden dit jaar door de Volkskrant verkozen tot literair talent van het jaar.

Een plek als Hard//hoofd kan alleen bestaan met jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunstwerken van veelbelovende makers, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan
het laatste
Tip: Wees een exoot

Wees een exoot

Eva van den Boogaard ontwaakt in een onbekend huis. Is zij hier de vreemdeling? Of is het vooral vreemd dat haar gastheer haar dat laat denken? Een tip om je niet neer te leggen bij xenofobie. Lees meer

 Wat betekent het om erbij te horen?

Wat betekent het om erbij te horen?

In deze extra Beeldspraak, speciaal voor de Trotse week, zoomt Alex Avgud in op de lichamen van zij die zich niet aan de norm wensen te houden: migranten, lhbt'ers of beide. Lees meer

Column: Jouw haar is ook mooi, hoor

Jouw haar is ook mooi, hoor

Iduna Paalman kan nog steeds met schaamte terugdenken aan die keer dat een jongen op het festival vond dat ze tof haar had, en hoe ze dat voor even geloofde. Lees meer

Train je trots

Train je trots

Roos Wolthers besefte dat ze eigenlijk nooit trots is op zichzelf. Sterker nog: ze ziet vooral wat ze verkeerd doet. Maar trots kun je trainen. Een tip om je eigen prestaties te benoemen. Lees meer

Ga zweven

Ga zweven

Ooit had ze er weinig mee, maar tegenwoordig staat Jihane Chaara open voor het zweverige. Ze maakt plezier met tarotkaarten en voelt de vibes van mensen op een feestje. Een tip om ‘de’ waarheid wat minder te serieus te nemen. Lees meer

Column: En zo is het goed?

En zo is het goed?

‘De toekomst ligt niet vast, ze ligt open,’ concludeert Iduna Paalman tijdens een intergalactische reis op 1 januari. 'Meer verantwoordelijkheid in 2020, en meer sterren zien.' Lees meer

 2020, tijd om te spelen met eten!

2020, tijd om te spelen met eten!

In Beeldspraak richt Hard//hoofd de lens op de wereld en biedt een andere kijk op het dagelijks leven. Deze keer met Marc Elisabeth, die tegen de 30 loopt, maar het spelen met eten nooit verleerd is! Lees meer

Luister naar je coupé

Luister naar je coupé

Nora van Arkel las het liefst een boek in de trein, maar stoorde zich aan pratende mensen in de stiltecoupé. Tot ze besloot de gesprekken in haar voordeel te gebruiken. Een tip om je niet te ergeren in het OV. Lees meer

Tip: Zeg je reisverzekering op

Zeg je reisverzekering op

Redacteur Wieneke van Koppen is er klaar mee, ze sluit geen speciale reisverzekering meer af als ze op avontuur gaat. 'Brave burgers betalen in vrijwel alle gevallen meer aan reisverzekeringen dan ze in hun leven uitgekeerd krijgen.' Lees meer

Column: So nice

So nice

Iduna Paalman heeft een VIP-kaart voor het concert van Guy Sebastian in de Melkweg in Amsterdam. 'Naast een korte meet-en-greet mag ik op de foto en eventueel een handtekening.' Lees meer

Tip: Geef jezelf een winterbeurt

Geef jezelf een winterbeurt

Ruby Sanders voelt zich ouder dan ooit en vraagt zich af: waarom geven we onze auto en fiets een winterbeurt, maar niet ons lichaam? Om daad bij woord te voegen maakt ze een afspraak bij Dr. Wang. Een tip om je eens te laten doorlichten bij een acupuncturist. Lees meer

Column: Een traan op de kerstbal

Een traan op de kerstbal

Voor Trudy zijn kerst en afscheid onlosmakelijk met elkaar verbonden, vertelt ze in haar laatste column op Hard//hoofd. Zoals tijdens de kerstvakantie 22 jaar geleden, toen er een postbode aanbelde met een onheilspellende expresbrief. Lees meer

 De dingen in de kamer zouden levenloze dingen zijn, zonder jou

De dingen in de kamer zouden levenloze dingen zijn, zonder jou

In Beeldspraak richt Hard//hoofd de lens op de wereld en biedt een andere kijk op het dagelijks leven. In deze Beeldspraak van Lotte van Uittert is niemand zo aanwezig als de afwezige mens in zijn eigen kamer. Lees meer

Tip: Luister eens echt naar tips

Luister eens echt naar tips

De Tip is 10! Anouk Evertse kijkt terug op haar favoriete tips en vraagt zich af waarom we zo verlangen naar tips van vreemden, terwijl adviezen van mensen die dichtbij ons staan vaak afschrikken. Een tip voor liefhebbers van tips. Lees meer

Tip: Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

Neem je beste vriend(in) mee naar een kerstdiner

In deze tip uit 2018 geeft Emma Stomp een onmisbaar advies voor de feestdagen. Lees meer

Tip: 1

Maak een toetje

De kleine keuken van Lotte Akkerman weerhoudt haar er niet van om toetjes te maken. Een tip voor winteravonden (inclusief recept). Lees meer

Column: Ongehoorzaam watje 1

Ongehoorzaam watje

Iduna Paalman ziet de IDFA-documentaire Objector en denkt na over de mens in opstand. Lees meer

Tip: Leren om het leren

Leren om het leren

Else Boer is het leren nog niet verleerd. Op YouTube is namelijk een schat aan smakelijke en nutteloze informatie te vinden, waar je toch een stuk wijzer van wordt. Een tip om eens wat te leren van de onvolprezen video-essays. Lees meer

Column: Een nieuwe man

Een nieuwe man

Trudy poetste haar tanden en dacht: 'als ik het nú niet probeer, hoeft het niet meer. Hoeveel jaar heb ik nog? Moet ik wachten tot ik achter een rollator loop? Tot ik mijn huis heb opgegeten? Nou dan!' Lees meer

Tip: Vraag het je filmpersonage 1

Vraag het je filmpersonage

'Hebben jullie wel eens goed geluisterd naar wat acteurs in films eigenlijk zeggen? En vooral ook hoe mooi ze dat in woorden weten te vangen?' Emma Stomp tipt de magie van dialogen. Lees meer

Sluit je aan en verzamel kunst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor verbeelding en verhalen. Een niet-commercieel platform waar talent de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. Het bestaan van zo’n platform is niet vanzelfsprekend. Sluit je daarom bij ons aan en ontvang kunst, een Hard//hoofd-tasje en voorrang voor ons jubileum.

Sluit je aan