Het is een film die opduikt in menig eindejaarslijstje: de mysterieuze wraakthriller Nocturnal Animals, van regisseur en modeontwerper Tom Ford met in de hoofdrollen Amy Adams, Jake Gyllenhaal en Michael Shannon. Wat maakt deze film zo goed? Luuk Imhann, Ruby Sanders en Sarah van Binsbergen doen een poging tot duiding.
Sarah: Toen ik de trailer zag dacht ik dat dit weer zo’n hypergestyleerd drama zou worden met als premisse: beeldschone vrouw heeft alles maar is niet gelukkig. Maar ik moet zeggen, ik ben positief verrast. De film kroop onder mijn huid en bleef daar nog dagenlang zitten.
Luuk: Is stilering iets wat je kan storen? De vraag is of films als deze – denk bijvoorbeeld ook aan The Neon Demon – met hun grote aandacht voor stijl, daarmee aan inhoud inleveren. En of je dit zo kan (of mag) beoordelen, alsof veel stilering tegen een film pleit.
Ruby: Nee, dat pleit niet per definitie tegen een film. Maar het is wel degelijk een vraag die Ford zichzelf ook stelt door juist een wereld te portretteren waar veel buitenkant soms een gebrek een binnenkant verbloemt.
Luuk: Verbloemt stilering het een gebrek aan binnenkant? Of is het een poging dat door de kijker in te laten vullen?
Ruby: Volgens mij heeft Susan dat gevoel wel; dat haar prachtig aangeklede leven haar uiteindelijk niet de bevrediging oplevert waarnaar ze op zoek was.
Sarah: Precies, en daarom werkte de vorm hier ook zo goed, want de stijl versterkt dat idee. Interessant dat je The Neon Demon noemt Luuk, want daarbij had ik dat gevoel wel, dat de overvloedige aandacht voor stijl ten koste van de inhoud ging. Maar bij deze film vond ik dat niet.
Ruby: De vraag van inhoud versus vorm is in ieder geval een vraag die met deze film gesteld wordt. Susan heeft een man van de inhoud (Edward) ingeruild voor een man van het uiterlijk vertoon en het succes, maar uiteindelijk heeft dat haar niet gelukkig gemaakt.
'Het verhaal dat Edward schrijft is echter dan het leven dat Susan leeft'
Luuk: Ik denk niet dat je het zo zwartwit kan zien, dat Edward inhoud had en haar huidige man niet. De film gaat niet over inhoud vs. inhoudsloos. Nocturnal Animals is een horrorfilm over onze diepste verlangens, onze wildste driften en lusten. Edward weet geen manier om de zijne los te laten, behalve door er een boek over te schrijven. En wat we zien is vernietigend, een echter leven dan dat wat Susan leeft.
Ruby: Een ander thema: de angst die een man voelt als hij geen bescherming kan bieden aan zijn geliefden.
Luuk: Die angst die je beschrijft, Ruby, die is niet echt. Die speelt zich af in het verhaal binnen het verhaal, onder controle van de schrijver. En die schrijver laat het meest gruwelijke lot los op zijn dierbaren.
Ruby: We zeggen net nog dat kunst echter is dan het echte leven. Die angst heeft Edward denk ik wel degelijk gevoeld. De film suggereert op zijn minst dat de keuzes die Susan heeft gemaakt Edward ertoe bewogen om dit boek te schrijven.
Luuk: Wat ik sterk vond was dat we die link zelf mochten invullen. We kregen ingrediënten, maar moesten alsnog zelf het verhaal maken. Die leegte is een uitgesproken keuze, zoals vrijwel alles in de film een uitgesproken keuze is. Elke goede film is mijns inziens er een waarin duidelijk gekozen wordt. En elke keuze die Ford maakt (muziek, stijl, cameravoering, verhaal, wat we wel en niet weten als publiek) is superduidelijk.
Sarah: De keuzes zijn duidelijk, maar niet makkelijk als keuzes te herkennen. Bij sommige films kun je heel duidelijk zien welk effect een regisseur met bepaalde keuzes wil bereiken. Hier is dat minder doorzichtig en dat is denk ik een van de dingen die ik zo sterk vond.
'De intro is kenmerkend voor de hele film: geen enkele interpretatie die je erop plakt volstaat'
Luuk: Je kunt het alleen duidelijk zien als keuzes half gemaakt zijn. Dan heb je tijd om erover na te denken. Hier niet. Wat vonden jullie van de intro? Over extreme keuzes gesproken!
Ruby: Hypnotiserend. Daarin kwamen beide werelden die verder in de film langs elkaar lopen bij elkaar. Het 'volkse' en obese Amerika; en de highbrow kunstwereld.
Sarah: In de intro werd voor mij al duidelijk wat kenmerkend is voor de hele film: geen enkele interpretatie die je erop plakt volstaat. Gaat het er inderdaad om die twee wereld samen te brengen? Is het een poging om de verdorvenheid en het cynisme van de hedendaagse kunstwereld te laten zien: die obese vrouwenlijven op sokkels en bezoekers die daar in designerpakjes omheen drentelen? De intro doet al die dingen, maar tegelijkertijd doe je de film tekort als je haar daartoe reduceert.
Luuk: Welke uitleg, of combinatie van drie manieren van uitleg, ook... het is incompleet. Daarmee zegt Ford iets interessants over ons. En het zegt ook iets over wat wij nu proberen.
'Dat alle keuzes doordacht zijn, maakt nog niet dat je er als kijker niets van mag vinden'
Ruby: Haha. Helaas wel. Maar ik vind het ook weer wat aanmatigend om daarmee de discussie dood te slaan. Net als het argument dat alle keuzes zo doordacht zijn; alsof dat ons het recht om er iets van te vinden ontneemt. Dan plaats je de maker wel op een erg hoog voetstuk.
Luuk: Het onderneemt ons niet het recht, maar wel het belang.
Sarah: Dat denk ik niet. Het geeft juist ruimte om het over verschillende aspecten te hebben. Om zelf in te vullen, verschillende interpretaties aan te dragen, zonder te doen alsof een daarvan allesomvattend is, kan zijn. Dat zelf invullen is, zoals je eerder zei, juist wat de film van je vraagt.
Luuk: Zie het als een huis. Als het helemaal af is, kun je er wat van vinden, maar raakt dit het huis niet. Als het huis aan alle kanten open staat, vol gebroken leidingen en de plannen niet overeenkomen, haal je met elke mening meer loszittende stenen onderuit. Zo is het ook met films. De vrijwel perfecte films kun je alles van vinden, maar het raakt de films niet. Bij mindere films haalt het net zoveel los tot er niets meer van overblijft.
Sarah: Ik zou daar aan willen toevoegen dat bij een goede film je mening de film an sich allicht niet raakt, maar dat wat een film goed maakt zeker ook te maken heeft met de mate waarin deze uitnodigt om er iets van te vinden, er over na te denken, over te praten.
Luuk: Eens. Een goede film heeft duizend hoeken om hem vanuit te bekijken.
Ruby: Ter afsluiting nog een laatste gedachte over het einde? Zonder iets weg te geven: was het een wraakactie van Edward?
Luuk: Ja.
Sarah: Ja. Maar ook dat is weer een beetje te makkelijk, het is meer dan dat. Wat, dat mag de lezer/kijker zelf bedenken.
De Filmtrialoog wordt mede mogelijk gemaakt door Cineville.
Nocturnal Animals draait nu in de bioscopen en filmtheaters. Ga voor meer informatie en draaitijden naar Cineville.nl. Met de Cinevillepas zie je zoveel films als je wil voor 19 euro per maand.
