Weet u het nog? Eind 2008 stonden meerdere Nederlandse banken door toedoen van hun eigen stommiteiten op omvallen, zoals dat zo mooi heet. Ons hele financiële stelsel stond op instorten. Toenmalig minister van financiën Wouter Bos sprong in de bres, kocht Fortis en ABN Amro op, gaf talloze andere banken een broodnodige miljardeninjectie en redde ons van de ondergang. Bos werd alom geroemd om zijn daadkracht en snelle handelen, en werd verkozen tot politicus van jaar. De Nederlandse schatkist was een slordige 100 miljard lichter – vergeef me als ik er een miljardje naast zit.
Dat was toen. Nu, ruim drie jaar later, mogen de Nederlandse burgers gezamenlijk zo'n 16 miljard euro inleveren aan elementaire voorzieningen als zorg, sociale zekerheid en onderwijs. De presentatie van het eindrapport van De Wit II, de parlementaire enquétecommissie die onderzoek deed naar de crisismaatregelen, kon daarom niet beter getimed worden: het is altijd goed om te weten waar je het ook weer allemaal voor doet.
De bankencrisis dus, daar begon het mee. Bij het managen van die crisis zijn nogal wat fouten gemaakt, zo staat in het ruim zevenhonderd pagina's tellende rapport. Er is slecht gecommuniceerd, nog slechter onderhandeld, en oh ja, er werd door een communicatiefoutje 5 tot 8 miljard teveel betaald voor Fortis. Harde, zorgwekkende conclusies. Het was crisis, natuurlijk, en niemand wist wat voor catastrofe ons precies te wachten stond, maar toch, er blijken wel heel veel belastingcenten over de balk te zijn gesmeten. Maar waar wordt ophef over gemaakt? Over het aangetaste blazoen van Wouter Bos, die het toch niet zo goed had gedaan als we toen dachten. Dus doet de een na de ander nu zijn best om de eer van Bos te redden. Eerst Zalm, toen Wellink, en daarna keurde ook Diederik Samsom het harde oordeel over zijn partijgenoot af. Wouter Bos, zo blijkt, daar moet je vanaf blijven. En die teveel betaalde miljarden? Ach, die betalen wij burgers binnenkort netjes weer terug.
Het is goed om te weten waar we het voor doen.

Door Tirza de Fockert

Het mooiste televisieprogramma van het moment is zonder twijfel Van Dis in Indonesië, waarin de auteur onderzoekt "hoe het Nederlandse verleden nog doorklinkt in het Indonesische heden". Iedere zondagavond leidt hij de kijker vijftig minuten rond in het paradijselijke land vol rariteiten en sporen van de Nederlandse koloniale honger. Adriaan van Dis is onze charmante onderwijzer, die iedereen inpakt met zijn persoonlijke benadering. Hij is open, oprecht en brutaal waar nodig.
Maar, zo bepaalden "de Kijkwijzer-sukkels": in de zaterdagmiddag-herhaling van aflevering zes moesten enkele fragmenten onzichtbaar worden gemaakt. Van Dis' ergernis was zeer begrijpelijk. Het betrof scènes uit een Indonesische oorlogsfilm waarin een Nederlandse kolonist een Indonesiër laat mishandelen, die daardoor bloed spuwt. De beelden zijn maar kort te zien, minder gruwelijk dan sommige items in het Journaal, en een relevant stukje Nederlandse geschiedenis. “Eindelijk wordt er eens een fraai staaltje koloniaal gedrag vertoond op de Nederlandse televisie en dan moet dat onzichtbaar worden gemaakt. Schandelijk!” aldus Van Dis.
Nederland lijkt (no pun intended) Oost-Indisch doof als het gaat om haar verleden. Gemakshalve zijn we vergeten hoe we als een stel imperialistische beesten de wereld over zijn getrokken en een spoor van onderdrukking hebben achtergelaten. Liever zien we onszelf als reislustige ondernemers die de wereld over trokken. 'VOC-mentaliteit' noemde Balkenende het schaamteloos, een term die sommigen nog steeds trots inboezemt. Nederland verhandelde ooit zo’n 550.000 Afrikaanse slaven, maar Zijlstra beëindigt de subsidie aan het NiNsee en zwarte pieten sieren nog altijd de verpakkingen van chocoladeletters. En met een beetje pech horen we over een paar dagen dat er van de Nederlandse bijdrage aan ontwikkelingshulp weinig overblijft.
We kunnen, kortom, wel een beetje onderwijs gebruiken. Aanstaande zondag geeft Van Dis weer les, om 20.25 op Nederland 2. En wie niet had opgelet, kan de eerste zeven afleveringen hier terugkijken.

Door Kelli van der Waals

Terwijl in Nederland ruim een miljoen mensen het afgelopen weekend voor 1 euro een museum bezochten, heeft het Google Art Project inmiddels topstukken van 151 musea in beeld gebracht. Als bezoeker dwaal je digitaal door de gangen van musea van New York tot New Delhi en bekijk je werken van Jeff Koons, Botticelli en oude Romeinen tot op de millimeter.
'Maakt Google Art museumbezoek overbodig?' is dan al snel de vraag. “Zelfs aan de meest volmaakte reproductie ontbreekt een ding: het hier en nu van het kunstwerk – zijn unieke bestaan op de plaats waar het zich bevindt”, schreef filosoof Walter Benjamin in 1935. Als ik hem nu op mijn laptop de poriën op de wang van Venus kon laten zien, zou hij waarschijnlijk tot tranen geroerd zijn. Maar zelfs wanneer het mogelijk is de mooiste werken uit wereldwijde collecties met een enkele klik in hoge kwaliteit op je scherm te toveren, bezoeken mensen dus nog steeds musea. Zelfs al brengt de techniek ons perfecte kopieën, het hier en nu van het kunstwerk doet er nog steeds toe, benadrukte Benjamin toen en toont Google vandaag. Kunst en techniek concurreren niet met elkaar, maar gaan juist hand in hand. De website mag dan prachtig zijn, als bezoeker krijg je vooral zin om de musea daadwerkelijk te bezoeken.
Ik ben er, met Walter Benjamin onder de arm, rotsvast van overtuigd dat mensen oog in oog willen staan met een kunstwerk. Zelfs als we ooit de foto's van Google Art kunnen printen met een 3D printer. Mensen willen authenticiteit ervaren. Dat geldt niet alleen voor kunstwerken. Op de vraag of musea nog wel een gebouw nodig hebben, zei de Londonse curator Iwona Blazwick tijdens een lezing in Amsterdam met een ondeugende glimlach: “Well, don't forget that museums are great to pick up people.”

Door Roos Euwe

Elke ouder kan erover meepraten: de nee-fase, waarbij kinderen van twee tot drie jaar stelselmatig weigeren om mee te gaan in de plannen van hun ouders. Het wordt ook wel de peuterpuberteit genoemd. Onlangs was ik bij mijn zus voor de eerste verjaardag van mijn neefje, en zag ik hoe talloze andere moeders worstelden met hun opstandige kinderen. “Ik WIL niet naar huis!” De half-gedecideerde, half-geneerde vrouwen sleurden hun kinderen aan de arm mee naar buiten.
Zo moet Barack Obama zich ook regelmatig gevoeld hebben. De grote politieke doorbraak van de senator van Illinois was zijn speech op de Democratische Conventie in 2004, waarbij hij riep: “There is not a liberal America, or a conservative America, there is the United States of America!” De strijd tegen polarisering was een van de fundamenten van zijn campagne.
In zijn speech voor de leden van de Associated Press op 3 april jongstleden is er niets van dit idealisme over. Een zichtbaar geïrriteerde Obama lijkt alle hoop op compromissen opgegeven te hebben en wijst bijna wanhopig naar het ‘extreme’ budgetvoorstel van de Republikeinen, dat niets anders is dan ‘sociaal darwinisme’. Het contrast is schrijnend.
De polarisering is in Obama’s eerste termijn alleen maar toegenomen. Tijdschrift The New Yorker kreeg verschillende memo’s uit het Witte Huis in handen. Ze schetsen een beeld van een president die worstelt met een paradox: om de polarisering te doorbreken, heb je macht nodig, maar om macht te behouden, moet je polariseren. De Republikeinen zeggen onvermoeibaar 'nee', omdat elke strohalm voor Obama een verlies voor hen betekent. Deze week sneuvelde Obama’s ‘Buffet rule’, een plan om de belasting voor topinkomens te verhogen (overigens nog lang niet naar het Europese niveau) en een dezer dagen spreekt het Hooggerechtshof zich waarschijnlijk negatief uit over de omstreden Zorgwet (Obamacare), een van zijn weinige successen.
Hoe ga je met de nee-fase om? Volgens de website peuteren.nl moet je vooral begripvol zijn over de weigering en jouw kant van het verhaal uitleggen, zodat het kind zich serieus genomen voelt. Dat heeft Obama lang geprobeerd.
Bij een driftbui in de supermarkt gelden echter andere regels: “Zeg op rustige, vastberaden toon: 'Je moet nu naar mama luisteren,' pak je kind kalm en beheerst op en zet het in de auto.”
Het lijkt er op dat Obama, mocht hij de kans krijgen, de volgende vier jaar voor deze strategie zal kiezen.

Door Rutger Lemm