Er zijn films die niet uit zijn op spanning, maar verborgen herinneringen en gesprekken ontsluiten door het leven zelf te verbeelden. Dagen nadien blijven de beelden nazinderen alsof ze een deel van je eigen leven zijn geworden. Perfect Days is zo'n film.
De laatste maanden ben ik sceptisch tegenover alles, het werd een soort basishouding die grenst aan cynisme. Zo zat ik in de cinemazaal toen de eerste beelden van Perfect Days op het doek verschenen. Wordt dit een voorspelbaar plot van een poetshulp, vroeg ik me af, die toch gelukkig is met zijn simpel leven ondanks de eentonige dagen, weken en jaren? Hoe verrassend: hij gaat nooit op reis en is toch gelukkig!
Naarmate de routine van zijn leven ontvouwt, verraden subtiele ontmoetingen in de film meer diepgang en tegenstellingen in het ogenschijnlijk eentonige en gelukkige leven van Hirayama. Meer en meer lijkt zijn vastgeroeste routine een manier om zijn verleden en onderhuidse verlangens te vergeten. Hij ontvlucht iets, dacht ik simpelweg. Maar er is meer. De beelden werpen vragen bij me op over het belang van ritme.
Sinds mijn dagen overvloeien van regelmaat (ja, ik begon een 9 to 5), daalde een rust over me heen die andere zorgen uitdoofde. Voordien voelde ik me vaak leeg, zoekend, overrompeld. Zoals Hirayamas stemming beweegt nu ook die van mij mee op de regelmatige cadans van mijn leven.
Ritme is onzichtbaar
Wakker worden van de buur die op straat veegt / mijn wekker, opstaan, matras oprollen / opmaken, bonsais / gezicht met water besprenkelen, tanden poetsen, horloge / gsm, klein geld, sleutels, camionette / trein, koffie, wc / pc.
Eén twee drie vier. Eén twee drie vier.
Als het ritme van een gedicht of muziekwerk die de afzonderlijke delen aaneenrijgt, zo verbindt mijn dagelijkse ritme de losse handelingen aan elkaar.
Ritme is onzichtbaar. Het is als een poppenspeler, helemaal in het zwart gekleed, die de marionet van het poppentheater achter de schermen ondersteunt, zo vergelijkt Yusuke Miyake ritme in zijn gedicht Als donkere energie. De marionet danst en beweegt door de (onzichtbare) hand van de poppenspeler, zoals de woorden dansen en bewegen door het ritme in een gedicht. Eigenlijk is het een relatie die de afzonderlijke woorden in een gedicht, de noten in een muziekwerk, de uren in mijn dagen, met elkaar verbindt.
Ritme reikt echter verder dan maatschappelijke structuren die je leven als gips in een mal gieten. Geruislozer zijn de zon, de maan, de kanteling van de aarde en de wisseling van seizoenen, de donkere materie in het heelal die als stille onderstromen onze levens bewegen. Pas wanneer de betekenis daarvan ooit volledig tot mij doordringt, zal mijn cynisme verbleken als duisternis bij de ochtendzon.
Ontwakende schoonheid
Toen we sushi aten na afloop van Perfect Days deelde ik mijn gedachten met Ahmed, die me wees op het ritme van de film. 'Het gaat traag, maar tegelijk snel en er gebeurt veel.' Hij beschreef ook de eenzaamheid van Hirayama en de momenten van schoonheid waardoor hij zich verbonden voelde met de bomen in het park of de opkomende zon.
'Ik voelde me verwant met zijn eenzaamheid. Maar het drijft je naar vluchtwegen, zoals Hirayama die op het einde naar de alcohol en sigaretten grijpt,' vertelde Ahmed terwijl hij van zijn cola Ritchie nipte. Alcohol neemt dan de plaats in van een slechte vriend. Iemand die er altijd voor je is en je pijn doet vergeten, maar je langzaamaan nog meer de afgrond induwt. Hoe dieper je verlangen naar geborgenheid, hoe slinkser de technieken om jezelf te saboteren.
Perfect Days en Hirayamas mijmeringen in het park ontsloten ook herinneringen bij Ahmed aan een zorgeloze tijd, in verbondenheid met de omgeving rondom hem. ‘Toen ik hoog in de bergen woonde, legde ik mij op een rots onder een boom en luisterde ik naar de geluiden rondom mij,' zuchtte hij, 'de ritselende bladeren en verfrissende windvlaag gaven me een vredig gevoel.'
Door iets simpel, de schemering van de zon door hoge boomkruinen, word je herinnerd aan wat echt belangrijk is
Zijn blik tuurde naar een punt in de verte alsof daar de achtjarige Ahmed verscheen. 'Ik mis het erg, hier in de stad. Ik mis wakker worden door de zonsopgang in mijn kamer aan de rotswand.'
'Soms welt verdriet plotseling op wanneer je stilstaat bij wat voor leven je leidt,' vervolgde hij, 'maar door iets simpel, de schemering van de zon door hoge boomkruinen, word je herinnerd aan wat echt belangrijk is. Dan denk je: waar draait het leven nu echt om? Zoals Hirayama die op het einde weent, maar overmand wordt door geluk wanneer de zon aan de horizon verschijnt.'
Dagen daarna zinderden de beelden van Perfect Days en ons gesprek na. Ik vroeg me af wat Ahmed bedoelde met herinnerd worden ‘aan wat echt belangrijk is’. Volgens mij verwees hij naar een herinnering van buitenaf wanneer het gevoel van ‘het zelf’ als centrum van de wereld verdwijnt. De onderlinge afhankelijkheid met anderen en ‘het Andere’ licht op. De verbondenheid met het ritme van de stille onderstromen. Je eigen leven en eenzaamheid vervagen erbij als golven in water.
De avond valt en de schemering tussen dag en nacht, opgang en ondergang, belofte en rust, ontroert me. Ik wil erin verwijlen nog voor de nacht haar donkere gordijn over de stad trekt. Ik zie de contouren van appartementen en kerken, eenzame figuren en bomen. In de dagen na Perfect Days voel ik me verbonden met Ahmed en het ritme buiten mijn eigen kleine leven en cynisme om.
Daria Rizvic schrijft essays en kortverhalen. Ze zoekt naar het sacrale in een profane wereld. Zelf schippert ze tussen beide, al naargelang de mensen en dingen die ze ontmoet. Ze heeft een voorliefde voor filosofie, geschiedenis en muziek. In schrijven en literatuur voelt ze zich thuis.
Sterre Kranenburg (zij/haar) creëert graag de perfecte omstandigheden om in gesprek te gaan over de dingen waar we normaal gesproken pas na vijf wijn over praten. Ze verhoudt zich op een open en eerlijke manier tegenover onderwerpen waar stigma’s of taboes op rusten. Binnen deze thematiek is zij steeds weer op zoek naar manieren om haarzelf bloot te geven en voorbij schaamte te bewegen. Ze schenkt de wijn, dus laten we het gesprek beginnen.
