Asset 14

Beetje bij beetje

Mosterdsoep 7

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan Debutanten aan zet, het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. De meeste deelnemers wonnen in het verleden de El Hizjra literatuurprijs of zijn finalist geweest. Geïnspireerd door het boek Nation of Strangers van Ece Temelkuran, schreven negen van hen verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken, die je deze week leest op Hard//hoofd.

Vandaag lees je het verhaal van Mina Yasien, over een dochter die met haar moeder mee naar een afspraak gaat om het gesprek te vertalen, over wat er tussen de regels door verloren kan gaan en of je een vervelende boodschap verzachtend moet vertalen. 'Niemand verstond alles en toch kwam iedereen overal achter.'

Op het scherm boven de balies springt nummer 86 naar 87. Iedereen kijkt op, ook de mensen die heel goed weten dat ze nog lang niet aan de beurt zijn. Ik hoor Arabisch, een taal die ik niet herken, en Nederlands in minstens twintig verschillende versies. In het azc was het net zo: werkwoorden zonder einde, lidwoorden op goed geluk, zinnen die halverwege besloten van taal te wisselen. Niemand verstond alles en toch kwam iedereen overal achter.
Mijn moeder strijkt over haar natte rok. Het bonnetje verfrommeld in haar vuist. Haar foundation heeft de regen niet overleefd; langs haar neus en kaak zitten lichte vegen. Aan mijn haar besteedt ze meer aandacht dan aan haar eigen gezicht. Mijn knot is onderweg uitgezakt; de babyhaartjes die ze thuis nog plat had gekregen, staan alweer overeind. Ze likt haar duim nat en strijkt ermee langs mijn haarlijn.
‘Yumma,’ mompel ik met de kauwgom tussen mijn kiezen. ‘Niet doen.’
Haar blik zakt naar mijn mond. Met de rug van haar vingers tikt ze ertegen; ik voel haar ring tegen mijn lip. ‘Uit. Nu.’ Ze houdt haar hand onder mijn kin.
Ik spuug de kauwgom erin en kijk hoe ze hem in een papieren zakdoek vouwt.
Van de twee euro die ik gisteren uit haar portemonnee heb gehaald om kauwgom te kopen, zit nog zestig cent in mijn jaszak.
‘Vandaag alleen vertalen,’ zegt ze in het Arabisch. ‘Geen rare fratsen. Niets toevoegen.’
‘Ik weet het.’
‘En zo weinig mogelijk zeggen.’

De deur naast balie zes gaat open.
Een vrouw met een bruine map kijkt de wachtruimte rond.
‘Mevrouw Al-Sa… Al-Sajeg?’
Mijn moeder staat al. Ze grijpt mijn hand en trekt me mee.
Haar hakken tikken achter de ambtenaar aan. De donkerrode schoenen bewaart ze thuis in hun doos, met proppen keukenpapier in de neuzen. De regen heeft het suède rond haar tenen bijna zwart gevlekt.

In de spreekkamer legt de vrouw haar map op tafel en wijst twee stoelen aan. Mijn moeder gaat op het puntje van de hare zitten, haar knieën tegen elkaar, zonder het bonnetje los te laten.
‘Hebt u de brief meegenomen?’
Mijn moeder kijkt naar mij.
‘De brief, mama.’
Ze haalt de envelop uit haar handtas en schuift hem over tafel.
‘Spreekt u een beetje Nederlands?’
‘Little.’ Mijn moeder legt haar hand op mijn knie. ‘My daughter Aya. She speaking very good Nederlands.’
‘Ik kan wel voor haar vertalen,’ zeg ik.
De vrouw glimlacht en controleert mijn moeders naam, haar geboortedatum en ons adres. Ik vertaal de vragen, mijn moeder antwoordt en ik zet haar woorden om in het Nederlands. Naam. Straat. Huisnummer. Ze zegt de zesde maand; ik maak er juni van. Alles past waar het hoort. Voor mijn laatste toets Nederlands heb ik een zeveneneenhalf gehaald, hoger dan drie kinderen die hier geboren zijn.
Ze slaat de map open en legt een vel papier tussen ons in. ‘Dan wil ik het met uw moeder hebben over de terugvordering.’
Terugvordering.
Ik ken terug, maar ik ken vordering niet. Het eerste deel lijkt mij het belangrijkste.
‘Ze zegt dat ze geld voor ons hebben,’ vertaal ik. ‘Dat we iets terugkrijgen.’
De vingers van mijn moeder laten het bonnetje los.

Ik weet niet of ze huilt omdat ze bang is, omdat ze vernederd is of omdat ze weet dat huilen een taal is waarvoor niemand een dochter nodig heeft

Ze zakt achteruit, trekt haar rok glad en glimlacht voor het eerst sinds we binnen zijn.
De vrouw zet haar wijsvinger onder het vetgedrukte bedrag.
‘Het gaat om een terugvordering van zeshonderdvijfendertig euro,’ zegt ze, met kleine stiltes tussen de woorden.
‘Dat krijgen wij, toch?’
Ze kijkt op van het papier.
‘Nee. Door een fout in ons systeem heeft uw moeder in mei te veel vakantiegeld ontvangen.’
Ik zeg niets; naast me wacht mijn moeder nog altijd op verdere uitleg.
‘Dat bedrag moet terug.’
Terug blijkt niet naar ons toe te betekenen.
Ik voel de zestig cent in mijn jaszak en zou willen dat de vrouw andere woorden gebruikt, woorden die betekenen wat ik ervan heb gemaakt.
‘Ze hebben een fout gemaakt met het geld,’ zeg ik in het Arabisch. ‘Ze willen misschien een deel terug.’
‘Welk deel?’
Ik kijk naar het papier, hoewel de cijfers erop niets zachter maken. ‘Wat ze te veel hebben gegeven.’
De glimlach verdwijnt. Ze trekt haar handtas tegen haar buik en praat zo snel dat de woorden over elkaar heen vallen. Of ik die vrouw wil zeggen dat het geld is opgegaan aan eten, de elektriciteitsrekening en schoenen voor ons. Dat ze ons vroeger in Bagdad in een bontjas naar school bracht, een echte, geen namaak, en hier voor haar eigen kinderen nog geen jas kan kopen die de regen buiten houdt.
‘Zeg haar dat,’ gebiedt ze. ‘Zeg haar wie ik was, wie wij waren.’
De eerste traan blijft aan haar onderste wimpers hangen. De volgende loopt langs haar neus en neemt onderweg een streep foundation mee. Ze veegt niets weg, maar buigt zich naar de vrouw toe en zegt dat ze geen dief is, dat niemand haar verteld heeft dat het geld niet van haar was, dat zij hun fout niet op haar kinderen mogen verhalen.
Thuis krijgt haar verdriet een dweil, een mes, een pan die harder dan nodig op het fornuis belandt. Dit natte, open gezicht ken ik niet. Ik weet niet of ze huilt omdat ze bang is, omdat ze vernederd is of omdat ze weet dat huilen een taal is waarvoor niemand een dochter nodig heeft.
De ambtenaar laat haar uitspreken en kijkt dan naar mij.
‘Wat zegt uw moeder?’
‘Dat ze het terugbetaalt,’ zeg ik. ‘Maar het geld is op. Kan het beetje bij beetje?’
De vrouw schrijft betalingsregeling in de kantlijn en omcirkelt het woord. Ze zegt dat mijn moeder binnenkort een brief krijgt waarin staat hoeveel er maandelijks van haar uitkering wordt ingehouden.
‘Wat zegt ze?’ vraagt mijn moeder.
‘Ze gaat het met haar baas bespreken. We krijgen een brief.’
Mijn moeder droogt haar gezicht met een schone zakdoek, vouwt hem zorgvuldig dicht en vraagt of ze nog ergens moet tekenen.
Bij de bushalte bekijkt ze de donkere regenvlekken op haar schoenen.
‘Heb je haar verteld wie ik was, Aya? Wie wij waren?’
‘Ja, yumma.’
Ze kijkt me even aan, likt dan haar duim en strijkt een krul terug tegen mijn voorhoofd.

Op zondag 15 november presenteerden de deelnemers hun werk in de Oba Osdorp.

Mail

Mina Yasien schrijft proza en poëzie. In 2023 won ze met haar korte verhaal FrituurFestijn de El Hizjra Literatuurprijs voor proza. Het verhaal verscheen later in de bundel Droomhuis. Ze nam deel aan het Slow Writing Lab van het Nederlands Letterenfonds en het talentontwikkelingstraject Debutanten aan het Zet van El Hizjra. Momenteel werkt ze aan haar debuutroman.

Zoë de Beus is een illustrator en ontwerper die altijd zoekt naar een randje absurdisme, met een liefde voor druktechnieken en handgemaakte publicaties(zines), die kunst beschikbaar maken voor iedereen.

Verzamel kunst en steun ons
of word magazine abonnee

Sluit je aan

Wil je meer Hard//hoofd?
Meld je aan voor een nieuwsbrief!

Schrijf je in
test
het laatste
Mosterdsoep 3

[Gedicht zonder titel]

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Fleur Hagi kent de wereld niet meer zoals ze die zich herinnerde, maar wat als ze deze nieuwe wereld niet meer wil kennen? 'Meer dan een appel / is nodig / om te onderscheiden / tussen goed en slecht' Lees meer

Mosterdsoep 2

Het woord 'vervreemding'

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Vandaag lees je op Hard//hoofd het verhaal van Lidice Michelle Melara Minero. 'Ik hoorde ze typen en daarna waren ze hun werk aan het uitdelen. En ik? Ik was bezig met het begrijpen van het woord.' Lees meer

Mosterdsoep 9

Potentie

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Het gedicht van Nourelhouda Kassi zit vol potentie. Potentie om 'het' te maken, potentie om 'er' te komen, vriendschapspotentie, partnerpotentie, potentie om zo veel goeds de wereld in te brengen. '‘en nu?’ / tussen alles / wat ik was, en alles wat ik kon worden.' Lees meer

Mosterdsoep 1

Mosterdsoep

Afgelopen jaar namen meer dan tien schrijftalenten deel aan het talentontwikkelingstraject van El Hizjra. Deze week lees je op Hard//hoofd hun verhalen en gedichten die de complexiteit en verbinding van vervreemding opzoeken. Met vandaag: het verhaal van Leila Mrabet, waarin de hoofdpersoon jarenlang op zoek gaat naar de smaak van mosterdsoep die overeenkomt met een herinnering. Lees meer

Berbers gebogen

Berbers gebogen

'Een vaderskant bijt nooit niet. Ze wensen in hun smeekbedes smakkend dat we slappe groentestukken blijven.’ Imane Karroumi El Bouchtati schrijft over ziek zijn, paternale familietafels en hoe verstrikte tongen geen geruchten kunnen tegenspreken. Lees meer

Meneer de dominee

Meneer de dominee

De vader van Martijn van Arkel werkt voor God. Als dominee zijn zijn dagen gevuld met de kerk, de gemeente, de Heilige Zoon, maar heeft daardoor minder tijd voor zijn andere twee zoons. In deze gedichten beschrijft Martijn het gemis, de verwijten, en vooral het verlangen naar een vader: geen dominee, geen herder, maar iemand die het licht uit doet en wiens fiets in de schuur staat. Lees meer

Batik Karas

Batik Karas

In dit verhaal van Ariane Waitz gaat de hoofdpersoon op een vervreemdende reis door Indonesië. Via de eeuwenoude Javaanse kunstvorm batik probeert zij zich te verbinden met het land van haar grootouders. Lees meer

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Verwijzing naar de tijd dat heksen smolten in water uit meisjeshanden

Geïnspireerd door de blikken man uit The Wizard of Oz leidt Elise Vos je over het pad van gele klinkers. Ondanks de bescherming die ons harnas biedt, bevat het kieren die toelaten wat we niet zouden willen voelen. Bovendien: wie wil nu afgestompt raken? Lees meer

Lucifers

Lucifers

‘Het begon met een gat, een gat in de zon.’ Terwijl de opa van Jung-hoo blind wordt, verdwijnt de zon langzaamaan uit de lucht. Met deze alternatieve geschiedenis duikt Siep Hendriks in de commercialisatie van het leven, de mens en diens karakter. Lees meer

Bubbel

Bubbel

‘Ik probeer te begrijpen waarom ik de hele tijd overal onderdoor glip, ook onder de term lesbie, het is een woord waarvan ik de ingang niet vind.’ Tijdens een schrijfresidentie in Parijs verkent Leonore Spee de spanning tussen identiteit, verlangen en lichamelijkheid. Het wordt een zoektocht naar het overbruggen van afstand – tussen mensen en steden, liefdes en labels, gedachten en ervaringen, en hoofd en lijf. Lees meer

Vlindereffect

Vlindereffect

Een wapenfabriek is van nature een harde, troosteloze plek, maar zo kleurrijk als in dit verhaal, heb je het nog nooit gezien. Drie dystopische levens komen samen rondom een fabriek, waardoor de donkerte van de oorlogsindustrie feilloos bloot komt te liggen. Fester Vogels geeft ons drie perspectieven op een vlijmscherpe ontwikkeling, kritisch en tegelijkertijd zó beeldend dat het aan je scherm wil ontsnappen. Lees meer

De gisting

De gisting

Mara van Herpen vertelt het poëtische en surrealistische verhaal van Toni. Hen werkt in een broodfabriek en begint daardoor te gisten en te schimmelen en verandert in… Ja, in wat eigenlijk? Lees meer

Soms mis ik mijn handen

Soms mis ik mijn handen

‘Soms mis ik de magnetron / soep uit blik / ingevroren aardappels in partjes.’ Middels essay en poëzie illustreert Martijn van Bruggen met stekende precisie het verband tussen voedsel en klasse en wat het betekent je aan te moeten passen naar hiërarchisch geladen verwachtingen. Lees meer

Auto Draft 23

we verbleven in ledikanten / in het huis met zeventig kinderen

'Dat ik gil in een vreemde taal / elke moedertaal breekt zonder bekenden.' Wat voor sporen laat het na als je je moedertaal verliest? Waar blijft de taal en hoe verhoudt je je tot je eigen identiteit na gedwongen migratie? In dit gedicht vangt Bożena Kacica de rouw en de vervreemding die volgden. Lees meer

Meneer Ouka en de streep

Meneer Ouka en de streep

'‘Het gaat over uw kabouter,’ zegt meneer Ouka.' En dat doet het: in dit verhaal verheft Makki Aimar een niet-lachende tuinkabouter tot het glinsterende middelpunt van zijn verhaal. Waar ieder ander een tuinkabouter niet eens zou zien staan, lijkt het voor de hoofdpersoon in dit verhaal een metafoor voor zingeving te worden. Met dit verhaal won Makki Aimar de schrijfwedstrijd 'Door de ogen van Palomar', georganiseerd door uitgeverij Cossee en Hard//hoofd. Lees meer

 1

pantser / piertotum locomotor

In deze twee gedichten van Roan Kasanmonadi kijken we naar een aflevering van Kamp Van Koningsbrugge, leren we onszelf op te rollen als pissebedden, en vliegen de zwaarden, harnassen en kikkers je om de oren. Lees meer

 1

Zinkstukken

Dealen met fysieke ongemakken, de dood, en afgelegen, kale landschappen spelen vaak een centrale rol in de boeken van Jilt Jorritsma - zelfs zijn proefschrift ging over zinkende steden. Het is daarom niet verrassend dat Jilt Jorritsma gegrepen werd door de Biesbosch en haar spookachtige arbeidshistorie toen literair productiehuis Tilt en Cultuurfonds Noord-Brabant hem vroegen het achtste Brabants Boek Present te schrijven. De verhalen die hij ontdekte en opschreef zijn des te grilliger - vandaag lichten we alvast een tipje van de sluier. Lees meer

Dingen die ik nooit gedaan heb

Dingen die ik nooit gedaan heb

Op een warme avond in een koele loods loopt een jonge vrouw een bekende professor tegen het lijf. Met de geur van opgedroogd zweet en de aanblik van een duur kapsel neemt Faye Schumacher ons mee in een ontmoeting tussen Vanessa en Meneer de Professor. Lees meer

Zolang je me maar niet in pumps begraaft

Zolang je me maar niet in pumps begraaft

'Een uitvaart is toch meer voor de nabestaanden.' Steef probeert zichzelf een houding te geven wanneer ze hoort dat haar vervreemde zus is overleden. Nadine Ronde neemt je mee in de eerste stadia van het rouwproces dat begint met een ongemakkelijk potje airhockey, een Super Mario PEZ-dispenser en gesprekken over de prijsstijging van komijnekaas. Lees meer

Meisjes

Meisjes

Op een dag krijgt een jonge vrouw de vraag om voor een standbeeld te zorgen. Samen met haar botte schaar vertrekt ze naar het bos. In dit verhaal onderzoekt Mei-yun Boswinkel de spanning tussen het strakke keurslijf van de middelbare school en het verlangen naar een ongedwongen ruimte. Lees meer