In haar column onderzoekt Loïs Blank hoe smart glasses, AI-assistenten en marketingcampagnes laten zien dat technologische vooruitgang vaak leunt op de lichamen, stemmen en veiligheid van vrouwen. Waarom blijven juist mannen het meeste verdienen aan een systeem dat zo afhankelijk is van vrouwen?
Sophie Straat vroeg op Best Kept Secret witte cishet-mannen naar achteren te gaan zodat de queer community, mensen van kleur en vrouwen een keer de ruimte kregen om veilig te moshen. Iconisch en broodnodig, laten alle extreem haatdragende reacties op haar actie zien.
Ook zeer inspirerend. Toch ga ik in deze column twee witte mannen juist naar de voorgrond halen voor een stukje verbale moshpit. Calling to the stage: Mark Zuckerberg (hoofdrol) en Jort Kelder (bijrolletje).
Afgelopen week schreef ik voor Hard//hoofd al een nieuwsbrief over Kylie Jenner en de nieuwste Meta AI smart glasses: een bril met een vrijwel onzichtbare camera die kan fotograferen en filmen en die een ingebouwde AI-assistent heeft met de stem van Kylie. Ze heeft geholpen de bril te ontwerpen en is ook het gezicht van de campagne. De slogan van die campagne? The only piece in your closet that talks back. Doodeng. Alsof ik voor een goed gesprek mijn kast in duik?
Mark Zuckerberg legde in een persinterview uit dat de strategie hierbij is om een product uit te brengen dat op de eerste plaats een modeaccessoire is en geen gadget. Ik schreef eerder al over het fenomeen dat merken hun producten meer maatschappelijk aanzien geven door er mode van te maken en met grote namen uit de mode-industrie samen te werken. Precies wat Zuckerberg hier met zijn AI-bril doet.
Deze en eerdere smart glasses die op de markt zijn gekomen, delen dat ze onze privacy inperken en een panoptische surveillancestaat in de hand werken. Door potentieel altijd gefilmd te worden, ongemerkt, wordt er een digitale dimensie aan de maatschappij toegevoegd die doet denken aan een koepelgevangenis: altijd gezien worden.
De Engelse filosoof Jeremy Bentham (1748-1832) beschreef het panopticum al in 1791 als een middel dat het mogelijk maakt ‘de totale levensomstandigheden van mensen te kennen en te beheersen’. Smart glasses maken het nu mogelijk om dat middel in te zetten, zonder dat anderen het doorhebben.
Vorig jaar filmde een man op een festival in Rotterdam stiekem vrouwen op het toilet met behulp van zijn smart glasses en dat is echt niet de enige keer dat zoiets gebeurt. Sinds smart glasses op de markt zijn, wordt er al gewaarschuwd voor het feit dat dit soort brillen het vergemakkelijken om ongewenst seksuele beelden te maken van anderen, ook minderjarigen. Vooral vrouwen en gemarginaliseerde groepen zullen die prijs gaan betalen. Daarnaast is de data ook lang niet altijd veilig weggezet: in maart kwam naar buiten dat Meta persoonlijke beeldopnames heeft van mensen via hun bril en die data deelden ze fluitend met een door henzelf ingehuurd bedrijf in Kenia. Ja, ook beeldmateriaal van seks en video’s waarop mensen hun bank- of creditcardgegevens invullen.
Vrouwen zijn vaak een cruciaal onderdeel van het verdienmodel van groot geld verdienende mannen
Hoe vaak verdienmodellen van mannen ten koste gaan van vrouwen werd me frustrerend genoeg duidelijk door de blindheid van Jort Kelder afgelopen week. Hij kraamde uit dat ‘het echte geld nog altijd verdiend wordt door mannen’ en vergat te vermelden dat het juist vrouwen zijn die de verdienmodellen überhaupt lucratief maken, terwijl ze de inkomsten ervan zelden terugzien. (Overigens werkt het verdienmodel van Kylie’s eigen bedrijven ook alleen ten koste van vrouwen, maar dat is materiaal voor een volgende column.)
Kijk naar het campagnemateriaal van Meta’s nieuwe bril: op alle foto’s en video's zien we vrouwen die de smart glasses dragen. En vergeet niet ‘Marks grote marketingstrategie’ om met Kylie Jenner in zee te gaan. Vrouwen zijn vaak een cruciaal onderdeel van het verdienmodel van groot geld verdienende mannen: een vrouwengezicht voor in de reclame, een vrouwenstem als AI-stem, vrouwen als consumenten, die producten kopen doordat ze geïnspireerd raken door influencers - een door vrouwen gedomineerde sector.
Om te zien dat de techsector afhankelijk is van vrouwen, hoef je alleen te kijken naar de traditie om projecten en tools vrouwennamen te geven, zoals Alexa, Siri, Alice en Eliza. Ook als je het ontstaan van de sector bekijkt, kun je er niet omheen: het woord computer is ooit bedacht om te verwijzen naar een persoon die rekenwerk uitvoert. En je raadt het al: computers waren vooral vrouwen.
Hieronder zien we een groep computers in 1936 die voor NASA verantwoordelijk waren voor de berekeningen van lanceervensters, trajecten en brandstofverbruik binnen het Amerikaanse ruimteprogramma. Credit: NASA/JPL-Caltech.
Maar als we langer nadenken over de positie van vrouwen in tech, zie je al snel dat tools vooral naar vrouwen worden vernoemd als de gadget een ‘verzorgende of assisterende rol’ heeft. Wat ik daaraan wil toevoegen is dat mannen vooral met vrouwen samenwerken als ze door die samenwerking meer geld kunnen verdienen, ook als het product dat ze uitbrengen over het algemeen ten koste zal gaan van de veiligheid van vrouwen en andere gemarginaliseerde groepen.
Mannen als Kelder vergeten dat nog altijd of weigeren het te accepteren: als er geen vrouwen of gemarginaliseerde groepen waren, ten koste van wie bepaalde verdienmodellen van de grond kunnen komen, zou er minder geld worden verdiend - voornamelijk door mannen.
‘Hey Siri, hoe lang denk je dat het nog duurt voordat er smart glasses op de markt komen die problematische mannen inzicht geven in kritische zelfreflectie?’
Loïs Blank Loïs Blank (zij/haar, 1998) studeerde af in filosofie van de mode en is mateloos geïnteresseerd in cultuur en esthetiek. Ze werkt als online redacteur bij Mediahuis, is adjunct-uitgever van Hard//hoofd en schrijft maandelijks een column over mode.
Amber Pieren (2001) is een illustrator uit Amersfoort. Haar interesse in de huidige tijdgeest en ‘pop culture’ zorgen voor kleurrijke digitale beeldverhalen met een vleugje humor. De illustraties zijn opgebouwd door middel van een mix van lijnwerk, kleurvlakken en tekst. Het liefst een beetje bizar en het liefst met het gebruik van neon roze.
