Asset 14

Stukje

Stukje

O, Oppergodin, oreer ons over onze oceanen-omzwerver,

opperlistig omverwerper, ondergang onzer oord: oer-ilia.

(naar Homerus – Odyssee, eerste zin, onvrij vertaald)

 

‘Waar haal je eigenlijk je inspiratie vandaan?’ vroeg een schrijfdocent laatst. ‘Inspiratie, letterlijk “inademing” uit het Grieks, “het invliegen van een geest of levensadem.” De Grieken dachten vroeger dat geïnspireerde mensen, die dus zogezegd “de geest hadden”, door een goede demon bezeten waren.’ (Mocht een demon dit lezen, ik ben nog vrij.) 

Een stilte viel. Geen van de klasgenoten keek bepaald begeesterd uit de ogen – ik zou de blikken eerder als ‘spookachtig’ beschrijven. 

‘Wandelen in de natuur,’ zei een meisje tenslotte. ‘Om mijn inspiratie meteen op te kunnen schrijven heb ik tegenwoordig een buiktafeltje. Die hang ik om mijn nek, dan kan ik al lopend schrijven.’ Een ander kwam met: ‘Ik ga in kleermakerszit mediteren met de juiste muziek.’ Weer een haalde de tv van de stroom af, deed telefoon en kranten weg, en kon dan beginnen. Wat ook voorbij kwam: ‘Ik laat mijn gedachten stromen en als ik langer dan twee minuten aan iets denk, schrijf ik het op.’

Zo veel schrijvers, zo veel inspiratiebronnen. Thomas Verbogt gaf ooit een workshop Column op een schrijfzomerkamp in een Drents gehucht nabij Vledder. Zijn tip aan ons, leerlingen, was: ‘Ga naar de winkel, en zorg dat je op de route iets meemaakt waarvan je denkt “Stukje!” ’

Zo vertelde hij eenmaal daags uit zijn pand te komen en dan wel om naar de Albert Heijn te gaan. Na deze afdaling tot de schappen en de medemens kocht hij bijvoorbeeld ossenworst, om die steevast aan de kassa om te ruilen. ‘Ik heb ossenworst gekocht, zeg ik dan, maar ik had ossenháás gewild.’
Aldaar ontvouwde zich een gesprek, zei Thomas, ‘tot zo’n kassameisje dan op een geven moment iets zegt waarvan ik denk “Stukje!”’ Met de buit binnen, een interactie met het gewone volk rijker, een ossenworst armer, vertrok de schrijver naar zijn schrijverspand om zijn volkse belevingen eens goed uit te werken.

Zo gewoon kon het zijn! 

Liedschrijver Drs. P. begon zijn teksten meestal door zichzelf een absurde beperking op te leggen ( 'Metrum, rijm en verdere verplichtingen zijn vruchtbare handicaps. Wie die tegenkomt, wordt alert.’) Zo kwam hij op ollekebollekes: versjes die aan tig verschillende regels moeten voldoen waaronder in regel zes een zeslettergrepig woord. Of hij liet minutenlang een eind-couplet rijmen op ‘Trojka hier, Trojka daar’, of schreef een volledig lied over bonenpikken.

Arie Storm beweerde geen specifieke inspiratie nodig te hebben, alleen een tijdsschema: van zeven tot twaalf schrijft hij, de rest van de dag blijft over om te lezen. Als ik Etgar Keret moet geloven, gaat hij ’s ochtends op bezoek bij vriend Kobi en diens automatische wapenverzameling, kijkt toe hoe voorgenoemde zich vrijwillig laat stompen en wurgen, baseert een verhaal op hem, haalt een ijsje in de Israëlische grensregio, verliest ’s middags een weddenschap en schrijft tussendoor een verhaal over zijn diensttijd, dat bizar vrolijk uitpakt.

Het probleem is: ik geloof ze niet, de schrijvers met hun inspiratiebronnen. Schrijvers hebben nog wel eens de neiging om dingen te verzinnen. Als ik een inspiratiebron had, een muze zo u wilt, zou ik haar koesteren als een lelie in mijn vijver, beschermen tegen alles van buitenaf en nooit prijsgeven. Om mijn geheime lelie der inspiratie aan het oog te onttrekken zou ik een façade opwerpen. Eenmaal gevraagd over mijn inspiratiebron, zou ik zwijgen over mijn lelie, en haar helemaal voor mezelf houden.

Ik zou iets zeggen over ‘de pont nemen’, ‘er simpelweg voor gaan zitten’, ‘een aftelklokje aanzetten’, ‘het een halve maand wegleggen’, ‘douchen’, ‘met je schrijversgroepje praten’, ‘J.D. Salinger’, ‘havercappuccino’s’, ‘mijn tijdlijn doorscrollen totdat er staat “u bent helemaal bij” ’ en ‘het is ongrijpbaar.’

Het is ongrijpbaar, dat is de bikkelharde waarheid. Je raakt begeesterd of je raakt het niet. Maar goed, bij gebrek aan inspiratie kun je altijd een ommetje maken naar de winkel en zorgen dat je onderweg iets meemaakt, waarvan je denkt ‘Stukje!’

 

Odyssee II

O, Oergodin, orakel over oceaanoverstijgende oorden,

Onderwijs ons, onwetenden:

ontologieën, oudheden, origines,

Ontlok ons odes, opera’s, operettes of obscuriteiten op olieverf 

Ontwerp! Ontwaar objecten onder opperlagen oersteen. 

Of open onze ogen, oogwenk ons oorstrelend,

Overdrijf, oogluikenderwijs

Overrompel, 

overval ons op onverwachte ongeschiktheden

Ontvrouw, ontman, ontregel, ontwricht,

Oordeel ordeloos, overkom ons,

Onderleg ons, ontstop ons overvol.

O, Oergodin, oreer!

Mail

Marthe van Bronkhorst (zij/haar) is schrijver, theatermaker en psycholoog en studeerde aan de VU Amsterdam en Harvard Medical School. Ze schreef voor onder meer Theater Ins Blau, Sonnevanck, Over het IJ festival, Kluger Hans, Meander, De Revisor en werkt aan een roman over duikers bij uitgeverij De Geus.

Melcher Oosterman is een freelance illustrator uit Rotterdam. Zijn werk bestaat vooral uit tragische en humoristische karakters die stiekem als een soort zelfportret fungeren. Naast commercieel werk houdt Melcher zich bezig met persoonlijke projecten zoals het maken van strips, bedrukken van t-shirts en het brouwen van bier.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
Tot morgen

Tot morgen

Na bijna vier jaar als columnist voor Hard//hoofd is het voor Eva tijd voor iets nieuws, maar afscheid nemen is niet haar ding. 'Dus lieve lezers: voor jullie nu een kus op de wang, en tot morgen!' Lees meer

Wat je niet zult zien op het nieuws

Wat je niet zult zien op het nieuws

Marthe van Bronkhorst beschrijft dat wat ongezien blijft op het nieuws over de demonstaties bij de UvA. 'Maar het is wel gezien. Het is niet onopgemerkt gebleven.' Lees meer

Mooi weer spelen

Mooi weer spelen

Als Aisha’s eerste therapiesessie niet voelt als de warme deken waar ze op hoopte, mist ze groepsgenoot S., die haar een spiegel voorhield. Lees meer

Verdomme, ik heb wel geleefd

Maar verdomme, we hebben wel gelééfd

Marthe van Bronkhorst schreef in 2019 een toneelstuk dat bijna volledig werkelijkheid is geworden. Kan ze de slotscène nog weren uit de realiteit? Lees meer

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Alles wat ik wil en absoluut niet nodig heb

Wanneer Eva op bezoek is bij haar zus, vraagt die of Eva haar eicellen al in heeft laten vriezen. Het laat Eva nadenken over hoe ze de vraag 'Wil ik een kind?' überhaupt kan beantwoorden. 'De vraag omtrent het ouderschap is bij uitstek een gevoelskwestie, en mijn gevoel volgen is nooit mijn sterkste punt geweest.' Lees meer

Niet

Niet

'Naarmate die vakantie vorderde, begon ik die ‘niet’ te bezien in het licht van een oude angst die soms omhoogkomt. Wanneer namelijk mijn vriendin zei: ‘dat is een lantaarnpaal’ en ik zei ‘niet’, begon ik me af te vragen of we inderdaad wel dezelfde lantaarnpaal zagen.' In deze column schrijft Anne Schepers over het woord 'niet' en de gevolgen die het kan hebben voor een discussie. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Mijn week met morele ambitie: wat ik leerde ondanks Rutger Bregman

Marthe van Bronkhorst probeerde morele ambitie een week uit en leerde ervan - ondanks Rutger Bregman. Lees meer

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva heeft u toegevoegd aan een nieuwe groepschat

Eva nodigt twee vrienden uit om bij haar te komen eten. Ze hoopt dat dit het begin zal zijn van een nieuwe vriendengroep. Lees meer

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn 1

Links, wees niet zo bang om hypocriet te zijn

Marthe van Bronkhorst bekijkt hypocrisie als spectrum: hoe hypocriet ben jij op een schaal van Frans Bauer tot Johan Derksen? Lees meer

In je eentje achterblijven

In je eentje achterblijven

Als vriendin K. op een date gaat, denkt Eva van den Boogaard na over hun onuitgesproken pact. Zo lang ze beiden ongelukkig in de liefde zijn, hebben ze elkaar. Maar wat als er iemand dat pact uitstapt? Lees meer

Geld lenen

Geld lenen

‘Het spijt me,’ zeg ik. ‘Voor dit alles.’ Ik gebaar om me heen. ‘Voor Nederland.’ In deze column van Anne Schepers ontmoeten twee vrouwen, die uitkijken naar hun avond in een wijnbar, een man die een treinkaartje naar Ter Apel bij elkaar probeert te sprokkelen. Lees meer

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

Als je wordt uitgenodigd voor een euthanasiefeest, dan ga je

'Als je je psycholoog écht een brevet van onkunde wil geven, moet je haar uitnodigen voor je euthanasiefeest.' Lees meer

Ik ook op jou

Ik ook op jou

Op een avond zegt iemand tegen Eva dat hij verliefd op haar is. Terwijl hij wacht op een antwoord, denkt Eva na over wat verliefd zijn eigenlijk is. Lees meer

Herhaalrecept

Herhaalrecept

Op een ochtend wordt Aisha Mansaray wakker in een parelmoeren bubbel. Ze onderzoekt hoe ze met haar depressie op de randen van de realiteit kan leven, zonder de grip erop te verliezen. ‘Mijn aandoening was een zuigend ding geweest dat zich om mij heen had gewikkeld, lelijk, en meer levend dan ik.’ Lees meer

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Geen geld maakt ook niet gelukkig

Marthe van Bronkhorst maakt de balans op tussen S en M, die beide alles kwijt zijn: de een is ingebed in het zorgsysteem, de ander moet niks hebben van de verzorgingsstaat. Lees meer

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

‘Stel je voor dat het gewoon wérkt’

Grootgebracht met het idee dat 'natuurlijke' oplossingen de voorkeur hebben boven synthetische medicatie stond Eva niet te springen om angstremmers te gaan gebruiken. Maar wat als het nou gewoon werkt? Lees meer

Column: Keihard chillen 2

Keihard chillen

Eva zet haar vraagtekens bij het fenomeen chillen. 'Eerlijk gezegd denk ik dat een wereld als deze, waarin fascisme oprukt, waarin genocide nog steeds bestaat, waarin het onrecht en de pijn en het verdriet van mijn schermen afspat, weinig reden geeft tot chillen.' Lees meer

We zijn tenminste allemaal nog mensen

We zijn tenminste allemaal nog mensen

In een overvolle trein ontwaart Aisha de eerste tekenen van het nieuwe verhaal waar ze - of iedereen? - naar op zoek is. Lees meer

Column: Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Als een vriendin van Eva op date gaat met een man waarmee Eva zelf al eerder afsprak, is ze erg benieuwd naar haar bevindingen. Lees meer

Column: Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Twee jaar geleden vroeg Eva nog aan een collega waarom ze niet dronk. Inmiddels laat ook zij de alcohol links liggen en is ze zelf degene die wordt bevraagd. Lees meer

Word trouwe lezer van Hard//hoofd op papier!

Hard//hoofd verschijnt vanaf nu twee keer per jaar op papier! Dankzij de hulp van onze lezers kunnen we nog vaker een podium bieden aan aanstormend talent. Meld je aan als abonnee voor slechts €2,50 per maand en ontvang ons papieren magazine twee keer per jaar in de bus. Veel leesplezier!

Word trouwe lezer