Asset 14

Stukje

Stukje

O, Oppergodin, oreer ons over onze oceanen-omzwerver,

opperlistig omverwerper, ondergang onzer oord: oer-ilia.

(naar Homerus – Odyssee, eerste zin, onvrij vertaald)

 

‘Waar haal je eigenlijk je inspiratie vandaan?’ vroeg een schrijfdocent laatst. ‘Inspiratie, letterlijk “inademing” uit het Grieks, “het invliegen van een geest of levensadem.” De Grieken dachten vroeger dat geïnspireerde mensen, die dus zogezegd “de geest hadden”, door een goede demon bezeten waren.’ (Mocht een demon dit lezen, ik ben nog vrij.) 

Een stilte viel. Geen van de klasgenoten keek bepaald begeesterd uit de ogen – ik zou de blikken eerder als ‘spookachtig’ beschrijven. 

‘Wandelen in de natuur,’ zei een meisje tenslotte. ‘Om mijn inspiratie meteen op te kunnen schrijven heb ik tegenwoordig een buiktafeltje. Die hang ik om mijn nek, dan kan ik al lopend schrijven.’ Een ander kwam met: ‘Ik ga in kleermakerszit mediteren met de juiste muziek.’ Weer een haalde de tv van de stroom af, deed telefoon en kranten weg, en kon dan beginnen. Wat ook voorbij kwam: ‘Ik laat mijn gedachten stromen en als ik langer dan twee minuten aan iets denk, schrijf ik het op.’

Zo veel schrijvers, zo veel inspiratiebronnen. Thomas Verbogt gaf ooit een workshop Column op een schrijfzomerkamp in een Drents gehucht nabij Vledder. Zijn tip aan ons, leerlingen, was: ‘Ga naar de winkel, en zorg dat je op de route iets meemaakt waarvan je denkt “Stukje!” ’

Zo vertelde hij eenmaal daags uit zijn pand te komen en dan wel om naar de Albert Heijn te gaan. Na deze afdaling tot de schappen en de medemens kocht hij bijvoorbeeld ossenworst, om die steevast aan de kassa om te ruilen. ‘Ik heb ossenworst gekocht, zeg ik dan, maar ik had ossenháás gewild.’
Aldaar ontvouwde zich een gesprek, zei Thomas, ‘tot zo’n kassameisje dan op een geven moment iets zegt waarvan ik denk “Stukje!”’ Met de buit binnen, een interactie met het gewone volk rijker, een ossenworst armer, vertrok de schrijver naar zijn schrijverspand om zijn volkse belevingen eens goed uit te werken.

Zo gewoon kon het zijn! 

Liedschrijver Drs. P. begon zijn teksten meestal door zichzelf een absurde beperking op te leggen ( 'Metrum, rijm en verdere verplichtingen zijn vruchtbare handicaps. Wie die tegenkomt, wordt alert.’) Zo kwam hij op ollekebollekes: versjes die aan tig verschillende regels moeten voldoen waaronder in regel zes een zeslettergrepig woord. Of hij liet minutenlang een eind-couplet rijmen op ‘Trojka hier, Trojka daar’, of schreef een volledig lied over bonenpikken.

Arie Storm beweerde geen specifieke inspiratie nodig te hebben, alleen een tijdsschema: van zeven tot twaalf schrijft hij, de rest van de dag blijft over om te lezen. Als ik Etgar Keret moet geloven, gaat hij ’s ochtends op bezoek bij vriend Kobi en diens automatische wapenverzameling, kijkt toe hoe voorgenoemde zich vrijwillig laat stompen en wurgen, baseert een verhaal op hem, haalt een ijsje in de Israëlische grensregio, verliest ’s middags een weddenschap en schrijft tussendoor een verhaal over zijn diensttijd, dat bizar vrolijk uitpakt.

Het probleem is: ik geloof ze niet, de schrijvers met hun inspiratiebronnen. Schrijvers hebben nog wel eens de neiging om dingen te verzinnen. Als ik een inspiratiebron had, een muze zo u wilt, zou ik haar koesteren als een lelie in mijn vijver, beschermen tegen alles van buitenaf en nooit prijsgeven. Om mijn geheime lelie der inspiratie aan het oog te onttrekken zou ik een façade opwerpen. Eenmaal gevraagd over mijn inspiratiebron, zou ik zwijgen over mijn lelie, en haar helemaal voor mezelf houden.

Ik zou iets zeggen over ‘de pont nemen’, ‘er simpelweg voor gaan zitten’, ‘een aftelklokje aanzetten’, ‘het een halve maand wegleggen’, ‘douchen’, ‘met je schrijversgroepje praten’, ‘J.D. Salinger’, ‘havercappuccino’s’, ‘mijn tijdlijn doorscrollen totdat er staat “u bent helemaal bij” ’ en ‘het is ongrijpbaar.’

Het is ongrijpbaar, dat is de bikkelharde waarheid. Je raakt begeesterd of je raakt het niet. Maar goed, bij gebrek aan inspiratie kun je altijd een ommetje maken naar de winkel en zorgen dat je onderweg iets meemaakt, waarvan je denkt ‘Stukje!’

 

Odyssee II

O, Oergodin, orakel over oceaanoverstijgende oorden,

Onderwijs ons, onwetenden:

ontologieën, oudheden, origines,

Ontlok ons odes, opera’s, operettes of obscuriteiten op olieverf 

Ontwerp! Ontwaar objecten onder opperlagen oersteen. 

Of open onze ogen, oogwenk ons oorstrelend,

Overdrijf, oogluikenderwijs

Overrompel, 

overval ons op onverwachte ongeschiktheden

Ontvrouw, ontman, ontregel, ontwricht,

Oordeel ordeloos, overkom ons,

Onderleg ons, ontstop ons overvol.

O, Oergodin, oreer!

Mail

Marthe van Bronkhorst schrijft, acteert en werkt als psycholoog. Ze woonde een tijd in Amerika, sloot zich aan bij een kungfuschool, een poëziegroep, ontsnapte aan een rijdend circus en schrijft nu verhalen voor Red Pers, Digressions en El Hizjra. // marthe.van.bronkhorst@hardhoofd.com

Melcher Oosterman is een freelance illustrator uit Rotterdam. Zijn werk bestaat vooral uit tragische en humoristische karakters die stiekem als een soort zelfportret fungeren. Naast commercieel werk houdt Melcher zich bezig met persoonlijke projecten zoals het maken van strips, bedrukken van t-shirts en het brouwen van bier.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kris van der Voorn
    Kris van der VoornAdjunct-hoofdredacteur
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Column: Weten of je ooit moeder wil worden

Weten of je ooit moeder wil worden

Eva wordt geconfronteerd met de beruchte wel-of-geen-kinderen-vraag en zet de voor- en nadelen tegenover elkaar. Lees meer

Vrees de cocon niet: ze is nog warm

Vrees de cocon niet

Nu de feestjes voorzichtig weer op gang komen, beseft Rijk Kistemaker hoeveel hij níet heeft gemist. Gestrand tussen veganistische sneakers en gesprekken over Jeff Bezos verzint hij voor zichzelf een stiller leven. Een tip over verlangen naar lauwe thee en warme cocons. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Steek die maar in je zak!

Steek die maar in je zak!

Deze week worden onze redacteurs blij van enthousiaste opstekers (op gepast volume), kunst in je broekzak en een wisselaccount op Twitter. Lees meer

De maakbare mens

De maakbare mens

Zijn mensen net als machines? Het bezoek van een monteur laat Marthe van Bronkhorst nadenken over haar eigen bedrading. Lees meer

Column: Tot op het bot

Tot op het bot

Een oude brief van een vriendin voert Eva terug naar een periode waarin het wat minder lekker met haar ging. Lees meer

Framer geframed

Framer geframed

Marthe van Bronkhorst ziet haar angst onder ogen en besluit haar ervaring als psycholoog te verrijken door zelf de patiënt te worden. De belangrijkste les? Ook therapeuten weten niet alles. Lees meer

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Dingen die niet kloppen, maar die ik wel geloof

Hoe goedgelovig mag een mens eigenlijk zijn? Waar Eva van den Boogaard soms dwangmatig eerlijk is, blijkt haar neef F. regelmatig informatie aan haar te verstrekken die niet klopt. Lees meer

 Weet je nog, de nacht?

Weet je nog, de nacht?

Het ‘vergeten’ nachtleven krabbelt terug, en onze eigen lichamen blijken zich als gisteren te herinneren hoe ze van hun eigen bewegingen kunnen genieten. Lees meer

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Het Juttersmuseum, de plek van alles wat je vergeten bent

Marthe van Bronkhorst leidt haar lezer rond tussen de verloren schoenen en vergeten herinneringen in het Juttersmuseum. We stuiten op drie vergeten gedichten. Lees meer

Column: More is more

More is more

Eva reflecteert op haar ambivalente relatie met matigheid. Lees meer

Neem je ouders mee naar het museum

Neem je ouders mee naar het museum

De idealen van ouders en hun kinderen komen niet altijd overeen. Schrijver Michael ter Maat legt zich daar niet bij neer en neemt zijn vader mee naar het Krölller Müller. Een tip om het niet bij 'ok, boomer' te laten.  Lees meer

Column: Over geld

Over geld

Eva vergelijkt de manier waarop ze toen en nu tegen geld aankijkt en hoe het verschil in inkomen binnen haar vriendengroep de verhoudingen heeft veranderd. Lees meer

Tompouce 1

Tompouce

Eva vraagt zich af waarom de documentatie van haar jeugd ineens leuk moet zijn nu haar moeder alle oude videobanden heeft laten digitaliseren. Lees meer

Alleen samen krijgen we u eronder

Alleen samen krijgen we u eronder

Mark Rutte is het niet vergeten, vanaf vandaag wordt alles soepel! Geef vooral weer die drie zoenen en alsjeblieft: dicht op de mond graag. Waarom zou je denken aan de uitgeputte zorg en de oplopende IC-cijfers als je ook aan jezelf kan denken? Nou dan. Lees meer

Met (voor het eerst!) een illustratie van Melcher Oosterman. Lees meer

Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen, maar een kiezer wel

Marthe van Bronkhorst verdiept zich ter voorbereiding van de verkiezingen in de Archieven der Vergeten Partijen. Ook dit jaar zijn er maar liefst 37 verkiesbare partijen. Wie zijn hen voorgegaan, en zat er dan echt niet een bij die de tand des tijds had moeten overleven? Lees meer

Column: Dingen die we niet gehoord hebben

Dingen die we niet gehoord hebben

Een gehoorbeschadiging is wat Eva van den Boogaard met haar opa gemeen heeft. Verder weet ze niet veel over hem en zijn oorlogsverleden, behalve dat het opgelopen trauma ook zijn nageslacht raakte. Lees meer

Sommige dagen kun je niet oplossen

Sommige dagen kun je niet oplossen

Twee geliefden die niet in elkaar opgaan blijven individuen en in Duo Penotti is eigenlijk best veel van jezelf terug te vinden. Marthe van Bronkhorst neemt een kijkje in haar ijskast, denkt na over wat je bewaart in je vriezer en komt tot de conclusie dat er voor sommige dingen geen oplossing bestaat. Lees meer