Asset 14

Stukje

Stukje

O, Oppergodin, oreer ons over onze oceanen-omzwerver,

opperlistig omverwerper, ondergang onzer oord: oer-ilia.

(naar Homerus – Odyssee, eerste zin, onvrij vertaald)

 

‘Waar haal je eigenlijk je inspiratie vandaan?’ vroeg een schrijfdocent laatst. ‘Inspiratie, letterlijk “inademing” uit het Grieks, “het invliegen van een geest of levensadem.” De Grieken dachten vroeger dat geïnspireerde mensen, die dus zogezegd “de geest hadden”, door een goede demon bezeten waren.’ (Mocht een demon dit lezen, ik ben nog vrij.) 

Een stilte viel. Geen van de klasgenoten keek bepaald begeesterd uit de ogen – ik zou de blikken eerder als ‘spookachtig’ beschrijven. 

‘Wandelen in de natuur,’ zei een meisje tenslotte. ‘Om mijn inspiratie meteen op te kunnen schrijven heb ik tegenwoordig een buiktafeltje. Die hang ik om mijn nek, dan kan ik al lopend schrijven.’ Een ander kwam met: ‘Ik ga in kleermakerszit mediteren met de juiste muziek.’ Weer een haalde de tv van de stroom af, deed telefoon en kranten weg, en kon dan beginnen. Wat ook voorbij kwam: ‘Ik laat mijn gedachten stromen en als ik langer dan twee minuten aan iets denk, schrijf ik het op.’

Zo veel schrijvers, zo veel inspiratiebronnen. Thomas Verbogt gaf ooit een workshop Column op een schrijfzomerkamp in een Drents gehucht nabij Vledder. Zijn tip aan ons, leerlingen, was: ‘Ga naar de winkel, en zorg dat je op de route iets meemaakt waarvan je denkt “Stukje!” ’

Zo vertelde hij eenmaal daags uit zijn pand te komen en dan wel om naar de Albert Heijn te gaan. Na deze afdaling tot de schappen en de medemens kocht hij bijvoorbeeld ossenworst, om die steevast aan de kassa om te ruilen. ‘Ik heb ossenworst gekocht, zeg ik dan, maar ik had ossenháás gewild.’
Aldaar ontvouwde zich een gesprek, zei Thomas, ‘tot zo’n kassameisje dan op een geven moment iets zegt waarvan ik denk “Stukje!”’ Met de buit binnen, een interactie met het gewone volk rijker, een ossenworst armer, vertrok de schrijver naar zijn schrijverspand om zijn volkse belevingen eens goed uit te werken.

Zo gewoon kon het zijn! 

Liedschrijver Drs. P. begon zijn teksten meestal door zichzelf een absurde beperking op te leggen ( 'Metrum, rijm en verdere verplichtingen zijn vruchtbare handicaps. Wie die tegenkomt, wordt alert.’) Zo kwam hij op ollekebollekes: versjes die aan tig verschillende regels moeten voldoen waaronder in regel zes een zeslettergrepig woord. Of hij liet minutenlang een eind-couplet rijmen op ‘Trojka hier, Trojka daar’, of schreef een volledig lied over bonenpikken.

Arie Storm beweerde geen specifieke inspiratie nodig te hebben, alleen een tijdsschema: van zeven tot twaalf schrijft hij, de rest van de dag blijft over om te lezen. Als ik Etgar Keret moet geloven, gaat hij ’s ochtends op bezoek bij vriend Kobi en diens automatische wapenverzameling, kijkt toe hoe voorgenoemde zich vrijwillig laat stompen en wurgen, baseert een verhaal op hem, haalt een ijsje in de Israëlische grensregio, verliest ’s middags een weddenschap en schrijft tussendoor een verhaal over zijn diensttijd, dat bizar vrolijk uitpakt.

Het probleem is: ik geloof ze niet, de schrijvers met hun inspiratiebronnen. Schrijvers hebben nog wel eens de neiging om dingen te verzinnen. Als ik een inspiratiebron had, een muze zo u wilt, zou ik haar koesteren als een lelie in mijn vijver, beschermen tegen alles van buitenaf en nooit prijsgeven. Om mijn geheime lelie der inspiratie aan het oog te onttrekken zou ik een façade opwerpen. Eenmaal gevraagd over mijn inspiratiebron, zou ik zwijgen over mijn lelie, en haar helemaal voor mezelf houden.

Ik zou iets zeggen over ‘de pont nemen’, ‘er simpelweg voor gaan zitten’, ‘een aftelklokje aanzetten’, ‘het een halve maand wegleggen’, ‘douchen’, ‘met je schrijversgroepje praten’, ‘J.D. Salinger’, ‘havercappuccino’s’, ‘mijn tijdlijn doorscrollen totdat er staat “u bent helemaal bij” ’ en ‘het is ongrijpbaar.’

Het is ongrijpbaar, dat is de bikkelharde waarheid. Je raakt begeesterd of je raakt het niet. Maar goed, bij gebrek aan inspiratie kun je altijd een ommetje maken naar de winkel en zorgen dat je onderweg iets meemaakt, waarvan je denkt ‘Stukje!’

 

Odyssee II

O, Oergodin, orakel over oceaanoverstijgende oorden,

Onderwijs ons, onwetenden:

ontologieën, oudheden, origines,

Ontlok ons odes, opera’s, operettes of obscuriteiten op olieverf 

Ontwerp! Ontwaar objecten onder opperlagen oersteen. 

Of open onze ogen, oogwenk ons oorstrelend,

Overdrijf, oogluikenderwijs

Overrompel, 

overval ons op onverwachte ongeschiktheden

Ontvrouw, ontman, ontregel, ontwricht,

Oordeel ordeloos, overkom ons,

Onderleg ons, ontstop ons overvol.

O, Oergodin, oreer!

Mail

Marthe van Bronkhorst (zij/haar) is schrijver, theatermaker en psycholoog en studeerde aan de VU Amsterdam en Harvard Medical School. Ze schreef voor onder meer Theater Ins Blau, Sonnevanck, Over het IJ festival, Kluger Hans, Meander, De Revisor en werkt aan een roman over duikers bij uitgeverij De Geus.

Melcher Oosterman is een freelance illustrator uit Rotterdam. Zijn werk bestaat vooral uit tragische en humoristische karakters die stiekem als een soort zelfportret fungeren. Naast commercieel werk houdt Melcher zich bezig met persoonlijke projecten zoals het maken van strips, bedrukken van t-shirts en het brouwen van bier.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven
test
het laatste
We zijn tenminste allemaal nog mensen

We zijn tenminste allemaal nog mensen

Een zaterdag begin november, op perron 5 van Utrecht Centraal. Het is rond vijven en het perron ziet zwart van de mensen die net als ik naar Amsterdam willen. Ik zet me schrap voor het moment dat de trein arriveert en ik me tussen de lange stroom mensen naar binnen moet zien te wurmen. Als... Lees meer

Column: Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Dat heet ‘een gesprek voeren met elkaar’

Als een vriendin van Eva op date gaat met een man waarmee Eva zelf al eerder afsprak, is ze erg benieuwd naar haar bevindingen. Lees meer

Column: Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Het glas wijn waar ik zin in heb bestaat niet

Twee jaar geleden vroeg Eva nog aan een collega waarom ze niet dronk. Inmiddels laat ook zij de alcohol links liggen en is ze zelf degene die wordt bevraagd. Lees meer

(Ont)hechting

(Ont)hechting

Als Aisha op proef intrekt bij haar geliefde en haar eigen gekoesterde plek achterlaat, is het net het alsof ze een onvaste vorm aanneemt. Lees meer

Hypnose

Op een dag breng ik alle wereldleiders onder hypnose

Een betere wereld begint bij een andere gedachte en daarom besluit Marthe van Bronkhorst hypnotiseur te worden. Lees meer

Column 1

Je opnemen in mijn testament

Een lugubere ontdekking tijdens een boswandeling doet Eva nadenken over wat we achterlaten voor onze nabestaanden als we overlijden. Lees meer

Automatische concepten 71

We hebben een probleem met de derde helft

Een voetbalwedstrijd stopt officieel misschien op het veld, maar Marthe van Bronkhorst merkt in de trein dat het slinkse spel doorgaat. Lees meer

Zeker weten dat hij een super goede vader wordt

Zeker weten dat hij een supergoede vader wordt

Eva wil blij zijn voor haar vriend, die na een halfjaar weer van zich liet horen, maar merkt dat het haar moeite kost. Lees meer

Ondraaglijk gewicht

Ondraaglijk gewicht

Een opmerking van een kennis activeert bij Aisha een stroom van onzekere gedachten. Waarom wordt ons zelfbeeld zo beïnvloed door externe standaarden? Lees meer

Wegwerpliefde

Wegwerpliefde

Liefde overwint niet alles, en zeker niet het kapitalisme, merkt Marthe van Bronkhorst. Lees meer

Zomercolumn: Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen 7

Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen

In een zinderende zomerhitte deelt Stefanie Gordin, in een reeks van vier columns, haar persoonlijke gedachten en ervaringen over liefde, identiteit en kwetsbaarheid. Dit is deel vier. Lees meer

Une Belle Histoire

Une Belle Histoire

Als Aisha haar moeder vertelt over haar vakantieplannen in Bretagne reageert ze nuchter. ‘Dan kun je gelijk wel tante Ans uitstrooien’. Lees meer

Zomercolumn: Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen 6

Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen

In een zinderende zomerhitte deelt Stefanie Gordin, in een reeks van vier columns, haar persoonlijke gedachten en ervaringen over liefde, identiteit en kwetsbaarheid. Dit is deel drie. Lees meer

Zomercolumn: Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen 3

Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen

In een zinderende zomerhitte deelt Stefanie Gordin, in een reeks van vier columns, haar persoonlijke gedachten en ervaringen over liefde, identiteit en kwetsbaarheid. Dit is deel twee. Lees meer

Zomercolumn: Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen

Tussen swipes en onverwachte ontmoetingen

In een zinderende zomerhitte deelt Stefanie Gordin, in een reeks van vier columns, haar persoonlijke gedachten en ervaringen over liefde, identiteit en kwetsbaarheid. Dit is deel een. Lees meer

Zeggen dat ik schrijver ben

Zeggen dat ik schrijver ben

Voorafgaand aan een netwerkevenement besluit Eva dat het maar eens afgelopen moet zijn met haar heimelijke schrijverschap. Lees meer

Geesten uit mijn datingverleden

Geesten uit mijn datingverleden

In de digitale wereld komt Aisha haar ex-dates nog regelmatig tegen. Ze posten sportschoolselfies, krijgen een puppy, of een baby. Hoe zou het zijn als ze met hen samen was gebleven? Lees meer

‘Sexy, dat beenhaar’

‘Sexy, dat beenhaar’

Ongeschoren vrouwenbenen zijn voor sommige mannen 'een dingetje'. Maar Eva is wel klaar met al dat gedoe, en in het café waar ze zit blijkt ze daarin niet de enige. Lees meer

Mijn roodbewangde gezicht 2

Mijn roodbewangde gezicht

Het bekijken van jeugdfoto's dwingt Eva te reflecteren op één van haar onbewuste mechanismen: blozen. Lees meer

:De on//smakelijke week: De smakelijke aarde

De on//smakelijke week: De smakelijke aarde

Sinds vorig jaar voelt Aisha soms de behoefte om zand te eten. Ze gaat op zoek naar waar dit vandaan komt en hoe cultureel bepaald is wat we eetbaar vinden. ‘Is mijn zandbegeerte niet gewoon een hunkering naar verbinding naar iets dat ik ergens ben kwijtgeraakt?’ Lees meer

Steun Hard//hoofd en verzamel kunst! 

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe kunstenaars en schrijvers. Wij zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Sluit je ook aan bij Hard//hoofd en zorg dat wij talent een podium kunnen blijven bieden. Als je je vóór 31 december aanmeldt als kunstverzamelaar, ontvang je in januari al je eerste kunstwerk!

Word kunstverzamelaar