Asset 14

Ontmoetingen op papier V

Acht weken lang, iedere zondag een verhaal van Joost Baars, geïllustreerd door Nina Maissouradze. Al meer dan vijftien jaar werkt Joost in boekwinkels. De verhalen die hij tijdens zijn werk oppikt zijn haast even mooi als de boeken die hij verkoopt.

U wilt uw leven (niet) veranderen

“Kunt u mij een boek aanraden dat uw leven veranderd heeft?”

Eén keer kreeg ik die vraag. Een erg mooie vraag. En een moeilijke. Want al vraag ik klanten vaak het hemd van het lijf, omgekeerd wil ik zelf niet per se alles prijsgeven. En hoe vaak verandert je leven nu echt? Hoe vaak kán je leven veranderen? En als je leven verandert, wanneer krijg je dat dan door? En verandert het boek dat het leven veranderd heeft van de een, op dezelfde manier het leven van de ander?

Ik raadde de jongen die de vraag stelde het verzameld werk van dichter en criticus Jeroen Mettes aan, dat toen net uit was. Dat heeft mijn leven niet veranderd. Maar, dacht ik, het heeft de potentie om het te doen, als het in de juiste handen valt.

Boeken verkopen kan een filosofisch vak zijn. Ik krijg vaak de vraag of ik iets weet voor iemand met wie het niet zo goed gaat, iemand die ziek is, iemand die in de put zit, iemand die net gescheiden is, iemand wiens partner of ouder net is overleden. Altijd weer denk ik: ha, hier is de literatuur voor gemaakt. Maar 90% van de klanten met zo'n verzoek, zegt daar bij: “Wel iets luchtigs en vrolijks hoor, hij/zij heeft al genoeg op zijn/haar bordje.”

Memo voor iedereen die mij in mijn toekomstige ellende een hart onder de riem wil steken met een boek: bespaar mij de luchtige kutliteratuur, de verzamelingen oubollige en volslagen onbruikbare wijsheden, de relativerende humorboeken en de positief denkende zelfhulpboeken die u doorgaans cadeau doet aan andere onfortuinlijken. Als ik in de ellende zit, wil ik de ellende niet toedekken, niet onschadelijk maken, niet veranderen in een ‘leerproces’. Ik wil haar in de ogen kijken, beleven en er tegelijkertijd serieus op reflecteren. Dat kan met goede literatuur.

Ja, ik wil een boek dat mijn leven kan veranderen. Juist dan. En niet een boek dat mijn leven kan toedekken.

Illustratie: Nina Maissouradze

Voor een veel te vroeg stervende collega heb ik ooit bij een copyshop Bert Schierbeeks al lang niet meer leverbare, hartverscheurende doodsbundel De Deur staan kopiëren. Zij wilde die bundel uit alle macht lezen. Zou die bundel haar leven veranderd hebben? Ik kan het haar niet meer vragen. Maar ergens kan ik me bijna niet voorstellen van niet. Of liever: ik wil erin geloven dat hij dat heeft gedaan. Omdat het ongetwijfeld de inzet was bij het lezen. En omdat die inzet geëerd moet worden.

Er kwam ooit een oude vrouw naar me toe. Ze zei: “Heeft u misschien een boek van een Pool? Ik ben er nu wel aan toe om een keer een boek van een Pool te lezen.”
Dit was tijdens het gedoe over het ‘Polen-meldpunt’, dus ik dacht van doen te hebben met een PVV-stemmer. De vrouw zei ook: “Ik heb zo'n ontzettende hekel aan Polen! Echt, ik vind ze VERSCHRIKKELIJK!”
Ik stond met mijn mond vol tanden. Moest ik tegen haar in gaan? En hoe dan wel? Iets in de schaamteloosheid van haar ontboezeming deed me vermoeden dat het anders zat dan ik dacht.
“Ziet u,” zei ze, “mijn man heeft Auschwitz overleefd. En toen hij bevrijd werd en het kamp uit kwam, zeiden alle Polen dat ze nog nooit van het kamp gehoord hadden. Ze wilden helemaal niets van de verschrikking weten. Sindsdien haten we Polen.”
Even viel ze stil. Toen boog ze zich naar me toe en zei zachtjes: “Mijn man wordt vast boos als ik met een boek van een Pool thuiskom. Maar ik wil het nu toch wel een keer proberen.”
Ik vertelde haar van de gedichten van Tadeusz Różewicz. De poëzie die hij na de oorlog schreef, ging precies over de woede van haar en haar man. Różewicz schreef om de totale destructie van iedere vorm van menselijkheid in de Shoah zo diep mogelijk onder ogen te zien. Verpletterende poëzie, kaal, hard, en zonder enige franje, opsmuk of verzachting.
Ze aarzelde. Ze aarzelde lang. Maar ze ging overstag. Ik bestelde de Nederlandse vertaling van Karol Lesman, verschenen bij uitgeverij De Geus, en twee dagen later kwam ze het ophalen. Enkele weken later zag ik haar weer. Ze nam me apart en fluisterde bijna beschaamd, alsof het een bekentenis was: “Ik vond het prachtig.”

--
Joost Baars is dichter, essayist en boekverkoper.
Nina Maissouradze is illustrator.

Mail

Nina Maissouradze tekent mensen. Grote en kleine mensen, mensen in truien en mensen in hun nakie, mensen met een dubbelleven en mensen met een tikje. Ze tekent steelse blikken, roddels, intriges en verlangens. Haar mensen herken je meteen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Nieuws in beeld: Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Laten we niet vergeten voor wie de avondklok is

Illustrator Rueben Millenaar is blij dat de avondklok vanavond ingaat, al zou hij wel graag zien dat we meer aandacht hebben voor de mensen die onder de maatregel lijden. Lees meer

Asrest 1

Nieuwe materialen voor de huid

Voor de Klimaatweek schreef Pieter Van de Walle een gedicht bij het element water, waarin een onheilspellende stilte voor de storm weerklinkt. Lees meer

Asrest

Asrest

Voor de Klimaatweek schreef Meliza De Vries een gedicht bij het element vuur, vol vlammen die telkens weer vergeten worden. Lees meer

onder ons vergeten

onder ons vergeten

Voor de Klimaatweek schreef Johannes Lievens een gedicht bij het element aarde, over vallen en loslaten. Lees meer

De hitte is zwaar als ze op je valt

Voor de Klimaatweek schreef Anke Verschueren een gedicht bij het element lucht, waarin iemand bijzondere souvenirs van omzwervingen verzamelt. Lees meer

Verandering kan klein beginnen 4

Verandering kan klein beginnen

Kunst maken over de klimaatcrisis is niet makkelijk. Hoe doe je dat, schrijven over een onderwerp waar velen de ogen voor sluiten? Else Boer vraagt Klimaatdichter Willemijn Kranendonk hoe je wakker in de wereld kan blijven staan zonder te verzakken in hoop of wanhoop.  Lees meer

Nieuws in beeld: In de klauwen van de blauwe leeuw

In de klauwen van de blauwe leeuw

Gedupeerden in de toeslagenaffaire moeten de 30.000 euro, die zij ter compensatie krijgen, grotendeels weer terugbetalen. Lees meer

Koop online bij je favoriete boekhandel 1

Koop online bij je favoriete boekhandel

Max Beijneveld ziet met lede ogen aan hoe de boekhandels uit het straatbeeld verdwijnen door de coronacrisis, ondanks het feit dat we het afgelopen jaar gezamenlijk meer boeken hebben gekocht. Steun juist nu je favoriete boekhandels door direct op hun site onze aankopen te doen. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (IV)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

 1

Waarom ik geen danser kon worden

In het Hoofd//stuk doen schrijvers een poging om de weg naar het verhaal vast te leggen. Welke tips hadden zij willen krijgen toen ze begonnen? Welk advies zullen ze nooit en dan ook nooit meer opvolgen? Wat is hun advies? Lees het in het Hoofd//stuk. Annelies van Wijk trapt af met de vraag hoe je (g)een alwetende verteller wordt. Lees meer

Succes is geen keuze

Succes is geen keuze

Krijgen we in onze samenleving altijd wat ons toekomt? Bas van Weegberg ziet meritocratie als een optimistisch rookgordijn waarachter sociale ongelijkheid makkelijker in stand wordt gehouden. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (III)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

Ik wacht hier 2

Ik wacht hier

''Terwijl ik door de winkel liep, hield ik haar in de gaten. Ze had lang, donker haar, dat bijna tot haar middel viel. Ze droeg een spijkerbroek en een shirt met een naamplaatje. Ik pakte een kaart en legde hem weer terug. Iets dichterbij kon ik haar naam lezen: Alice.'' Lees meer

Vanaf het moment dat ze elkaar ontmoeten, zijn Erin en Alice onafscheidelijk. Dankzij Alice wordt alles beter. Niets lijkt een intense vriendschap in de weg te staan. Of toch niet? Lees het in een voorpublicatie van Ik wacht hier, het debuut van Else Boer. Lees meer

Het populisme van de VVD, gekraakt

Het populisme van de VVD, gekraakt

De #DanielKoerhuisChallenge begon als een ludieke hashtag, maar bleek gaandeweg om veel meer te gaan, schrijft Sander van der Kraan. Lees meer

Hard//talk: De goede kant van de geschiedenis is solidair, ook als het even niet uitkomt

Het beste van 2020

Tien hoogtepunten van een jaar discussies, ruzies en gepassioneerde betogen die de revue passeerden. Lees meer

Column: In de kruipruimte

In de kruipruimte

In het huis dat Eva van den Boogaard bewoont, bevindt zich een kruipruimte dat de nodige vragen oproept. Lees meer

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Een dag op een gesloten psychiatrische afdeling ten tijde van de pandemie (II)

Doris ter Horst werkt als psychiater in opleiding. Door de coronacrisis wordt ze als behandelaar voor nog meer ethische dilemma's gesteld dan normaal. In haar vierluik geeft ze het woord aan haar (fictieve) patiënten. Een inkijkje in een dag op een gesloten afdeling tijdens een pandemie. Lees meer

AVS: 1

Kerstrituelen

Deze week geven onze redacteurs tips om de kerst mee door te komen. Lees meer

Dit. Is. Goddelijk. Alternatief kerstverhaal Annemieke Dannenberg Dymphie Huijsen

Dit. Is. Goddelijk.

Joost is op vakantie in Spanje met zijn zwangere vriendin. Maar is de baby van hem, of van Marina’s open relatiescharrel HG? Begint Joost ongelovig te worden, of moet hij zijn liefdesbaby maar gewoon omarmen?
Een tragikomisch kerstverhaal door Annemieke Dannenberg. Lees meer

Alain Bachellier

Te vaccineren of niet te vaccineren, dat is de kwestie

De keuze om je wel te vaccineren is vaak net zo irrationeel als de keuze om je niet te vaccineren. Uiteindelijk is niet kennis, maar vertrouwen de doorslaggevende factor. Jihane Chaara heeft vertrouwen. Lees meer

Steun de makers van de toekomst. Sluit je aan bij Hard//hoofd.

Jouw steun maakt mogelijk dat wij onze makers een vrije ruimte kunnen blijven bieden en hen optimaal kunnen ondersteunen. Sluit je nu aan en ontvang kunst van talentvolle kunstenaars.

Sluit je aan