Asset 14

Ontmoetingen op papier V

Acht weken lang, iedere zondag een verhaal van Joost Baars, geïllustreerd door Nina Maissouradze. Al meer dan vijftien jaar werkt Joost in boekwinkels. De verhalen die hij tijdens zijn werk oppikt zijn haast even mooi als de boeken die hij verkoopt.

U wilt uw leven (niet) veranderen

“Kunt u mij een boek aanraden dat uw leven veranderd heeft?”

Eén keer kreeg ik die vraag. Een erg mooie vraag. En een moeilijke. Want al vraag ik klanten vaak het hemd van het lijf, omgekeerd wil ik zelf niet per se alles prijsgeven. En hoe vaak verandert je leven nu echt? Hoe vaak kán je leven veranderen? En als je leven verandert, wanneer krijg je dat dan door? En verandert het boek dat het leven veranderd heeft van de een, op dezelfde manier het leven van de ander?

Ik raadde de jongen die de vraag stelde het verzameld werk van dichter en criticus Jeroen Mettes aan, dat toen net uit was. Dat heeft mijn leven niet veranderd. Maar, dacht ik, het heeft de potentie om het te doen, als het in de juiste handen valt.

Boeken verkopen kan een filosofisch vak zijn. Ik krijg vaak de vraag of ik iets weet voor iemand met wie het niet zo goed gaat, iemand die ziek is, iemand die in de put zit, iemand die net gescheiden is, iemand wiens partner of ouder net is overleden. Altijd weer denk ik: ha, hier is de literatuur voor gemaakt. Maar 90% van de klanten met zo'n verzoek, zegt daar bij: “Wel iets luchtigs en vrolijks hoor, hij/zij heeft al genoeg op zijn/haar bordje.”

Memo voor iedereen die mij in mijn toekomstige ellende een hart onder de riem wil steken met een boek: bespaar mij de luchtige kutliteratuur, de verzamelingen oubollige en volslagen onbruikbare wijsheden, de relativerende humorboeken en de positief denkende zelfhulpboeken die u doorgaans cadeau doet aan andere onfortuinlijken. Als ik in de ellende zit, wil ik de ellende niet toedekken, niet onschadelijk maken, niet veranderen in een ‘leerproces’. Ik wil haar in de ogen kijken, beleven en er tegelijkertijd serieus op reflecteren. Dat kan met goede literatuur.

Ja, ik wil een boek dat mijn leven kan veranderen. Juist dan. En niet een boek dat mijn leven kan toedekken.

Illustratie: Nina Maissouradze

Voor een veel te vroeg stervende collega heb ik ooit bij een copyshop Bert Schierbeeks al lang niet meer leverbare, hartverscheurende doodsbundel De Deur staan kopiëren. Zij wilde die bundel uit alle macht lezen. Zou die bundel haar leven veranderd hebben? Ik kan het haar niet meer vragen. Maar ergens kan ik me bijna niet voorstellen van niet. Of liever: ik wil erin geloven dat hij dat heeft gedaan. Omdat het ongetwijfeld de inzet was bij het lezen. En omdat die inzet geëerd moet worden.

Er kwam ooit een oude vrouw naar me toe. Ze zei: “Heeft u misschien een boek van een Pool? Ik ben er nu wel aan toe om een keer een boek van een Pool te lezen.”
Dit was tijdens het gedoe over het ‘Polen-meldpunt’, dus ik dacht van doen te hebben met een PVV-stemmer. De vrouw zei ook: “Ik heb zo'n ontzettende hekel aan Polen! Echt, ik vind ze VERSCHRIKKELIJK!”
Ik stond met mijn mond vol tanden. Moest ik tegen haar in gaan? En hoe dan wel? Iets in de schaamteloosheid van haar ontboezeming deed me vermoeden dat het anders zat dan ik dacht.
“Ziet u,” zei ze, “mijn man heeft Auschwitz overleefd. En toen hij bevrijd werd en het kamp uit kwam, zeiden alle Polen dat ze nog nooit van het kamp gehoord hadden. Ze wilden helemaal niets van de verschrikking weten. Sindsdien haten we Polen.”
Even viel ze stil. Toen boog ze zich naar me toe en zei zachtjes: “Mijn man wordt vast boos als ik met een boek van een Pool thuiskom. Maar ik wil het nu toch wel een keer proberen.”
Ik vertelde haar van de gedichten van Tadeusz Różewicz. De poëzie die hij na de oorlog schreef, ging precies over de woede van haar en haar man. Różewicz schreef om de totale destructie van iedere vorm van menselijkheid in de Shoah zo diep mogelijk onder ogen te zien. Verpletterende poëzie, kaal, hard, en zonder enige franje, opsmuk of verzachting.
Ze aarzelde. Ze aarzelde lang. Maar ze ging overstag. Ik bestelde de Nederlandse vertaling van Karol Lesman, verschenen bij uitgeverij De Geus, en twee dagen later kwam ze het ophalen. Enkele weken later zag ik haar weer. Ze nam me apart en fluisterde bijna beschaamd, alsof het een bekentenis was: “Ik vond het prachtig.”

--
Joost Baars is dichter, essayist en boekverkoper.
Nina Maissouradze is illustrator.

Mail

Nina Maissouradze tekent mensen. Grote en kleine mensen, mensen in truien en mensen in hun nakie, mensen met een dubbelleven en mensen met een tikje. Ze tekent steelse blikken, roddels, intriges en verlangens. Haar mensen herken je meteen.

Hard//hoofd is gratis en
heeft geen advertenties

Steun Hard//hoofd

Ontvang persoonlijke brieven
van redacteuren

Inschrijven

Steun de makers van de toekomst

Hard//hoofd is een vrije ruimte voor nieuwe makers. Een niet-commercieel platform waar talent online en offline de ruimte krijgt om te experimenteren en zich te ontwikkelen. We zijn bewust gratis toegankelijk en advertentievrij. Wij geloven dat nieuwe makers vooral een scherpe en eigenzinnige stem kunnen ontwikkelen als zij niet worden verleid tot clickbait en sensatie: die vrijheid vormt de basis voor originele verbeelding en nieuwe verhalen.

Steun ons

  • Foto van Marte Hoogenboom
    Marte HoogenboomHoofdredacteur
  • Foto van Mark de Boorder
    Mark de BoorderUitgever
  • Foto van Kiki Bolwijn
    Kiki BolwijnAdjunct-hoofdredacteur, chef Literair
  • Foto van Sander Veldhuizen
    Sander VeldhuizenUitgeefassistent
het laatste
Column: Inferno onder de roltrap

Inferno onder de roltrap

Een defecte roltrap op het station herinnert Eva eraan hoe ze als kind soms verborgen werelden en niet per se bestaande systemen waarnam. Lees meer

Leven in een grijs gebied

Leven in een grijs gebied

Wat gebeurt er met je zelfbeeld als je chronisch ziek wordt? Accepteer je de ziekte als een deel van jezelf, of blijf je uitkijken naar de dag waarop je genezen bent? Lees meer

Alles Vijf Sterren: 44

Warm en comfortabel

Deze week worden onze redacteurs blij van een goede jas en muziek om mee naar bed te gaan (of juist mee op te staan). Lees meer

 Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Digikunst spuwt broeikasgassen in de cloud

Het maken van de digitale kunstwerken kost ‘kolossale hoeveelheden’ rekenkracht van computers, aldus the New York Times. Lees meer

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

Nederland is boos. Waarom Jesse niet?

De nieuwste verkiezingen lieten ons weer eens zien hoe Nederland aan het afglijden is naar het rechtereinde van de politiek. Hoe kan dat? Is het niet tijd dat links even boos wordt als Wilders en Baudet? Lees meer

Gezien door een kunstwerk

Gezien door een kunstwerk

Doordat fysieke kunstexposities bijna nergens georganiseerd worden, zoeken kunstinstellingen andere wegen om hun werk ten toon te spreiden. Caecilia Rasch mist de ontmoeting met het kunstwerk, en vooral: erdoor gezien worden. Lees meer

Een dag uit het leven

Een dag in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt

Er zijn zoveel dingen die je zou kunnen zijn. Bioboer, au-pair à Paris, muze, schrijver, schilder, heks... En tegelijk heb je maar één leven om al je ambities in waar te maken. Lies Jo Vandenhende deconstrueert deze tragiek liefdevol door ons een dag mee te nemen in het hoofd van een lichaam dat niet uit bed raakt. Met een illustratie van Tonke Koppelaar. Lees meer

Automatische concepten 38

Hard//hoofd zoekt een nieuwe adjunct-hoofdredacteur

De adjunct-hoofdredacteur denkt mee over de koers van het tijdschrift en heeft een stem in belangrijke beslissingen. Lees meer

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties) 2

Hard//hoofd zoekt een beeldredacteur (illustraties)

Ter ondersteuning van de chef Illustratie zijn wij op zoek naar een beeldredacteur illustraties. Lees meer

Automatische concepten 54

Een miljoen huizen houden het te droog

Zeker een miljoen huizen in Nederland dreigen te verzakken, en dat aantal is de afgelopen jaren flink toegenomen. De boosdoener: droogte. Lees meer

Alles Vijf Sterren: 43

Lekker soggen

Deze week worden onze redacteurs blij van lachen om Mark R., lessen over de media en het kunnen bijdragen aan de vismigratie in Utrecht. Lees meer

Een ritje maken

Een ritje maken

In dit verhaal van Sonja Buljevac maken Renée en haar oma een wandeling bij de boulevard van Vlissingen. Terwijl haar oma volop geniet, wordt Renée geconfronteerd met de gebeurtenissen van de vorige nacht. Lees meer

Hard//talk: Onderdak is een mensenrecht

Onderdak is een mensenrecht

Over dakloosheid hoeven we geen uitvoerige politieke discussies te voeren, aldus Jihane Chaara. Onderdak is namelijk niets minder dan een mensenrecht (iets wat men in de Nederlandse politiek even vergeten lijkt te zijn). Lees meer

De nobele kunst van het missen

De nobele kunst van het missen

Marthe van Bronkhorst mist een hoop dingen in haar leven. Haarelastiekjes, de deuk in de bank die ze maakte in het vakantiehuisje, en ze kan maar niet vergeten dat Philip Freriks gestopt is met het journaal. (kom terug, Philip!). Maar waar komt dit missen vandaan?
Met (voor de laatste keer!) een illustratie van Jessica Bacuna. Lees meer

Filmtrialoog: Nocturne

Nocturne

Onze redacteurs zagen Nocturne, een film over het maken van een film. Hoofdpersonage Alex rent een nacht lang door zijn eigen hoofd, op zoek naar het sluitende idee, de juiste acteurs, een kloppend verhaal. Het sprak esthetisch heel erg aan, maar zaaide ook een hoop verwarring. Lees meer

Nieuws in beeld: 13

Onze corona-aanpak laat talloze aardbewoners stikken

Dat het materiaal waarmee we onszelf tegen corona beschermen voor een golf aan afval zou zorgen, zagen we al van verre aankomen. Illustrator Simcha van der Veen is dan ook verbijsterd: waarom doen we hier niets tegen? Lees meer

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Absurditeit is de kracht van The Nose or Conspiracy of Mavericks

Dat je niet op zoek hoeft naar de diepere betekenis en ook enkel de vorm van een film kan waarderen, bewijst de animatiefilm 'The Nose or Conspiracy of Mavericks'. Lees meer

Alles Vijf Sterren: Eindelijk lente

Eindelijk lente

Deze week worden we blij van een fijn boek, roze k-pop en Den Bosch. Lees meer

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Over Emma, millennials en de kostuumdramafase

Anna Visser is van jongs af aan een fervent liefhebber van Jane Austen. Een onlangs verschenen hervertelling van Emma werpt nieuw licht op haar hartstocht voor het kostuumdrama, maar misschien nog meer op haar zelfbeeld. Lees meer

Column: Wasverzachter

Wasverzachter

Een fietstochtje met twee vrienden voert Eva naar een nieuwbouwwijk, waar het leven bij nader inzien toch zo slecht nog niet zou zijn. Lees meer